Bộ Tài chính đang hoàn thiện dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 125/2020/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thuế, hóa đơn. Đồ họa: Trang Nguyệt

Kiểm soát quyền lực và phòng chống tham nhũng ngay từ khâu xây dựng thể chế

Bộ Tài chính đang hoàn thiện dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 125/2020/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính về thuế, hóa đơn. Dự thảo tập trung nội luật hóa các cam kết quốc tế, đồng thời chú trọng các giải pháp phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, ngăn ngừa lợi ích nhóm thông qua việc bổ sung các chế tài xử lý các hành vi vi phạm.

Dự thảo Nghị định được xây dựng trên cơ sở quán triệt các chủ trương, định hướng của Đảng về kiểm soát quyền lực và phòng, chống tham nhũng, tiêu cực trong công tác xây dựng pháp luật. Theo cơ quan soạn thảo, quá trình xây dựng dự thảo bám sát Quyết định số 178-QĐ/TW ngày 27/6/2024 của Bộ Chính trị về kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực trong công tác xây dựng pháp luật.

Đồng thời, dự thảo cũng thực hiện các yêu cầu của Nghị quyết số 110/2023/QH15 của Quốc hội và Nghị quyết số 126/NQ-CP của Chính phủ về ngăn chặn, xử lý nghiêm các hành vi tham nhũng, tiêu cực, lợi ích nhóm, lợi ích cục bộ trong xây dựng, hoàn thiện và tổ chức thi hành pháp luật.

Đây là cơ sở nhằm bảo đảm các quy định sửa đổi về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực thuế, hóa đơn được xây dựng theo hướng công khai, minh bạch, khách quan, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.

Chế tài đối với hành vi thông đồng, bao che

Để tăng cường hiệu quả kiểm tra, cung cấp thông tin phục vụ mục đích trao đổi thông tin, dự thảo Nghị định đề xuất bổ sung các chế tài xử lý đối với hành vi cố tình cản trở hoạt động của cơ quan thuế.

Theo đó, tại Mục 3 được bổ sung mới, điểm b khoản 3 Điều 19a của dự thảo quy định xử phạt đối với hành vi thông đồng, bao che người nộp thuế nhằm ngăn cản cơ quan thuế thu thập, xác minh thông tin phục vụ hoạt động trao đổi thông tin theo quy định của pháp luật Việt Nam và các điều ước, thỏa thuận quốc tế về thuế mà Việt Nam là thành viên hoặc là bên ký kết. Đối với hành vi này, dự thảo đề xuất mức phạt tiền từ 50 triệu đồng đến 100 triệu đồng.

Theo cơ quan soạn thảo, "thông đồng" và "bao che" là các thuật ngữ pháp lý đã được sử dụng phổ biến, có nội hàm được hiểu thống nhất trong hệ thống pháp luật xử lý vi phạm hành chính và pháp luật hình sự tại Việt Nam, đặc biệt là các quy định liên quan đến tội phạm che giấu tội phạm hoặc đồng phạm

Cơ quan soạn thảo cho biết, khi có cơ sở khẳng định thông tin được cung cấp chưa chính xác hay chưa đầy đủ do có sự thông đồng, cơ quan thuế sẽ tiến hành lập biên bản vi phạm và xử phạt theo đúng quy định pháp luật. Quy định này nhằm đảm bảo tính răn đe mạnh mẽ đối với các tập đoàn đa quốc gia hoặc các tổ chức, cá nhân cố tình trục lợi.

Ngăn chặn vi phạm, chây ì trong nghĩa vụ cung cấp thông tin

Dự thảo Nghị định cũng bổ sung các mốc thời gian và chế tài cụ thể tại Điều 19a nhằm xử lý tình trạng chậm, không đầy đủ hoặc không chính xác trong việc cung cấp thông tin theo yêu cầu của cơ quan thuế. Theo khoản 1 Điều 19a, hành vi cung cấp thông tin chậm từ 5 ngày trở lên so với thời hạn quy định sẽ bị phạt tiền từ 10 triệu đồng đến 30 triệu đồng.

Đối với hành vi cung cấp thông tin không chính xác hoặc không đầy đủ, khoản 2 Điều 19a đề xuất mức phạt từ 30 triệu đồng đến 50 triệu đồng. Trong khi đó, điểm a khoản 3 Điều 19a quy định mức phạt từ 50 triệu đồng đến 100 triệu đồng đối với trường hợp không cung cấp thông tin sau 15 ngày kể từ ngày hết thời hạn hoặc hết thời hạn gia hạn cung cấp thông tin.

Song song với các chế tài xử phạt, khoản 4 Điều 19a đề xuất quy định biện pháp khắc phục hậu quả, buộc tổ chức, cá nhân vi phạm phải cung cấp đầy đủ, chính xác các thông tin theo yêu cầu của cơ quan thuế.

Để đảm bảo tính minh bạch và tránh lạm quyền, nhũng nhiễu trong quá trình áp dụng chế tài, Điều 1 của dự thảo đã sửa đổi, bổ sung điểm d khoản 3 Điều 5 với nguyên tắc một hành vi vi phạm hành chính chỉ bị xử phạt một lần. Theo đó, trường hợp hành vi vi phạm về cung cấp thông tin đã bị xử lý theo Điều 19a sẽ không tiếp tục bị xử phạt theo các Điều 14, Điều 15 và Điều 19.

Đồ họa: Trang Nguyệt

Ý kiến thẩm định của Thanh tra Chính phủ nhằm hoàn thiện dự thảo

Trong quá trình lấy ý kiến hoàn thiện dự thảo, Thanh tra Chính phủ đã đưa ra những góp ý quan trọng, trong đó tập trung vào việc làm rõ phạm vi áp dụng và biên độ thời gian xử phạt đối với các quy định mới tại dự thảo.

Thứ nhất, đối với Điều 1 của dự thảo quy định sửa đổi, bổ sung điểm d khoản 3 Điều 5 của Nghị định số 125/2020/NĐ-CP, Thanh tra Chính phủ đề nghị cơ quan soạn thảo xác định rõ phạm vi điều chỉnh. Theo Thanh tra Chính phủ, việc làm rõ này là cần thiết để tránh nhầm lẫn giữa hành vi vi phạm về cung cấp thông tin phục vụ nghĩa vụ quốc tế và các hành vi vi phạm thu thuế trong nước, đồng thời đảm bảo sự thống nhất với các điều khoản thuộc Điều 19a của dự thảo.

Do đó, Thanh tra Chính phủ đề nghị Bộ Tài chính nghiên cứu, bổ sung trực tiếp nội dung sau vào Điều 1 của dự thảo: "(d) Hành vi vi phạm về cung cấp thông tin phục vụ mục đích trao đổi thông tin theo các điều ước, thỏa thuận quốc tế về thuế mà Việt Nam là thành viên thuộc trường hợp bị xử phạt theo Điều 19a thì không bị xử phạt theo Điều 14, Điều 15, Điều 19 Nghị định này đối với cùng một hành vi".

Thứ hai, đối với nội dung quy định tại khoản 1 Điều 19a của dự thảo về việc xử phạt hành vi vi phạm hành chính về cung cấp thông tin phục vụ mục đích trao đổi thông tin, Thanh tra Chính phủ đề nghị Bộ Tài chính nghiên cứu về mốc thời gian vi phạm.

Cụ thể, Thanh tra Chính phủ đề nghị sửa đổi quy định áp dụng mức phạt tiền từ 10 triệu đồng đến 30 triệu đồng đối với hành vi cung cấp thông tin theo yêu cầu của cơ quan thuế thành "quá thời hạn quy định từ 5 ngày đến 15 ngày", thay vì sử dụng cụm từ "quá thời hạn quy định từ 5 ngày trở lên" như bản dự thảo đang xây dựng.

Theo Thanh tra Chính phủ, đề xuất chỉnh lý này là nhằm mục đích tránh tình trạng chồng chéo với khoản 3 Điều 19a, vốn là điều khoản quy định về xử phạt hành vi không cung cấp thông tin sau 15 ngày. Việc quy định rõ khoảng thời gian vi phạm từ 5 ngày đến 15 ngày sẽ giúp xác định cụ thể biên độ thời gian, tạo điều kiện thuận lợi và rõ ràng cho các cơ quan chức năng trong quá trình thực hiện nhiệm vụ.