Chánh Thanh tra tỉnh Nghệ An trong một buổi tiếp công dân định kỳ cùng Chủ tịch UBND tỉnh. Ảnh: Phan Quỳnh

Đất đai vẫn là “điểm nóng” lớn nhất

Những con số về công tác tiếp công dân, giải quyết KNTC trong 6 tháng đầu năm 2026 đang cho thấy sức nóng chưa từng có tại Nghệ An. Hàng nghìn lượt người tìm đến các cơ quan hành chính, hàng nghìn đơn thư được tiếp nhận, trong đó phần lớn liên quan đến đất đai.

Đáng chú ý, số lượt người KNTC tăng tới 165,9% so với cùng kỳ năm 2025. Toàn tỉnh Nghệ An ghi nhận 5.240 lượt người đến các cơ quan hành chính; 5.594 người đến KNTC, kiến nghị, phản ánh.

Không chỉ tăng về số người, lượng đơn thư cũng gia tăng mạnh. Các cơ quan chức năng đã tiếp nhận 6.869 đơn KNTC, kiến nghị, phản ánh và tranh chấp đất đai, tăng 44,2% so với cùng kỳ năm trước. Trong số này, có 6.013 đơn đủ điều kiện xử lý, tăng 41,5%.

Số vụ việc KNTC thuộc thẩm quyền phát sinh trong kỳ là 188 vụ, tăng 43,5% so với cùng kỳ năm 2025. Trong đó, KN chiếm phần lớn với 139 vụ, tăng 66,3%, tương ứng tăng 55 vụ; TC 49 vụ, tăng 2%, tương ứng tăng 1 vụ.

Đằng sau những con số tăng cao là những vấn đề dân sinh, quyền lợi và những vướng mắc tích tụ qua nhiều năm. Đáng chú ý, khoảng 82% đơn thư tập trung vào lĩnh vực đất đai, lĩnh vực vốn dễ phát sinh tranh chấp, khiếu kiện do liên quan trực tiếp đến quyền và lợi ích của người dân.

Thực tế này càng trở nên phức tạp trong bối cảnh có những biến động về chính sách đất đai, lịch sử quản lý, sử dụng đất và việc sắp xếp, sáp nhập địa giới hành chính tại các địa phương. Những thay đổi về địa giới, tổ chức bộ máy và chính sách quản lý đặt ra yêu cầu phải xử lý hài hòa giữa quy định pháp luật với thực tiễn phát sinh tại cơ sở.

Số đoàn đông người được tiếp trong 6 tháng đầu năm là 52 đoàn, tăng tới 271% so với cùng kỳ năm 2025.

Đây không đơn thuần là sự gia tăng về số lượng. Các vụ việc đông người thường có tính chất phức tạp, liên quan đến nhiều hộ dân, nhiều thế hệ hoặc kéo dài qua nhiều thời kỳ quản lý. Nếu không được giải quyết kịp thời, đúng quy định và thấu đáo, nguy cơ phát sinh điểm nóng, khiếu kiện vượt cấp, kéo dài là rất lớn.

Trong bối cảnh đó, công tác tiếp công dân trở thành một phép thử đối với năng lực quản trị ở cơ sở. Không chỉ cần tiếp nhận đúng quy định, cơ quan chức năng còn phải lắng nghe, đối thoại, xác định đúng bản chất vụ việc và tìm giải pháp giải quyết ngay từ nơi phát sinh.

Không chờ dân đến, chủ động “gỡ” từ nơi phát sinh

Trước sức ép ngày càng lớn từ đơn thư KNTC, Thanh tra tỉnh Nghệ An không lựa chọn cách tiếp cận thụ động. Với phương châm “Gần dân, sát dân, vì Nhân dân phục vụ”, ngành Thanh tra tỉnh đã chuyển mạnh sang hướng đối thoại tại chỗ, giải quyết tại nguồn.

Thay vì chỉ chờ người dân đến cơ quan hành chính để trình bày vụ việc, Thanh tra tỉnh Nghệ An chủ động thành lập các tổ công tác, trực tiếp “cắm chốt” tại những địa bàn phát sinh nhiều đơn thư, tập trung ở các khu vực như Yên Thành, Diễn Châu, Quỳnh Lưu, Hoàng Mai, Đô Lương...

Cách làm này giúp cơ quan thanh tra có điều kiện tiếp cận trực tiếp với người dân, chính quyền cơ sở và hồ sơ vụ việc. Qua đó, những vướng mắc được nhận diện sớm hơn, nhất là những vấn đề liên quan đất đai có nguồn gốc phức tạp, kéo dài qua nhiều thời kỳ.

Cùng với việc trực tiếp xuống cơ sở, Thanh tra tỉnh Nghệ An còn chú trọng nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ làm công tác tiếp công dân, giải quyết KNTC. Gần 300 cán bộ cơ sở được tập huấn kỹ năng, qua đó góp phần nâng cao khả năng tiếp nhận, phân loại, xử lý và giải quyết vụ việc ngay từ cấp cơ sở.

Hiệu quả của cách làm này được thể hiện qua kết quả giải quyết vụ việc. Trong tổng số 188 vụ việc KNTC thuộc thẩm quyền phát sinh, các cơ quan hành chính đã giải quyết 151 vụ, đạt 80,3%. Trong đó, đã giải quyết 116/139 vụ KN, đạt 83,5%; giải quyết 37/49 vụ TC, đạt 75,5%.

Hiện còn 39 vụ việc đang được xem xét, kiểm tra, xác minh để giải quyết theo quy định. Bên cạnh đó, 9 vụ đang xem xét thụ lý; 133 vụ đã được thụ lý giải quyết; 28 vụ không thụ lý và 18 vụ rút đơn, đình chỉ giải quyết.

Những kết quả này cho thấy, trước sức nóng gia tăng của đơn thư KNTC, yêu cầu đặt ra không chỉ là giải quyết được bao nhiêu vụ việc, mà quan trọng hơn là phải giải quyết đúng, giải quyết từ sớm và hạn chế phát sinh khiếu kiện kéo dài.

Một trong những kết quả đáng chú ý là việc xử lý vụ việc phức tạp, kéo dài liên quan đến Quốc lộ 1A đã cơ bản hoàn thành. Đây là minh chứng cho cách tiếp cận quyết liệt, chủ động và sát cơ sở trong xử lý những vụ việc có tính chất phức tạp.

Với Nghệ An, lựa chọn “đối thoại tại chỗ, giải quyết tại nguồn” đang cho thấy hướng đi phù hợp: Lấy người dân làm trung tâm, lấy đối thoại làm phương thức, lấy hiệu quả giải quyết vụ việc làm thước đo. Đó cũng là cách để những con số tưởng như khô khan của công tác tiếp công dân trở thành những chỉ dấu cụ thể về năng lực quản trị và mức độ đồng thuận xã hội.