ThS Đặng Thùy Trâm, Trưởng phòng Hành chính - Tổ chức, Trường Cán bộ Thanh tra chủ nhiệm đề tài khoa học "Ủy quyền tiếp công dân của thủ trưởng cơ quan hành chính nhà nước". Ảnh: TH

ThS Đặng Thùy Trâm, Trưởng phòng Hành chính - Tổ chức, Trường Cán bộ Thanh tra làm chủ nhiệm đề tài.

Pháp luật từng bước hoàn thiện nhưng vẫn còn khoảng trống về cơ chế ủy quyền

ThS Đặng Thùy Trâm cho biết, thời gian qua, hệ thống pháp luật về tiếp công dân từng bước được hoàn thiện, tạo cơ sở pháp lý quan trọng để người đứng đầu cơ quan hành chính nhà nước thực hiện trách nhiệm tiếp công dân.

Luật Tiếp công dân cùng các văn bản hướng dẫn thi hành đã quy định khá đầy đủ về trách nhiệm của thủ trưởng cơ quan hành chính nhà nước trong việc trực tiếp tiếp công dân định kỳ, tiếp công dân đột xuất, tổ chức hoạt động của trụ sở tiếp công dân cũng như chỉ đạo giải quyết khiếu nại, tố cáo, kiến nghị, phản ánh.

Tuy nhiên, pháp luật hiện hành chưa có quy định đầy đủ, thống nhất về cơ chế ủy quyền tiếp công dân.

Trong khi pháp luật về tổ chức bộ máy hành chính thừa nhận việc ủy quyền như một phương thức tổ chức thực hiện quyền lực hành chính thì Luật Tiếp công dân lại chủ yếu nhấn mạnh trách nhiệm trực tiếp của người đứng đầu mà chưa quy định cụ thể phạm vi, điều kiện, hình thức hay trách nhiệm pháp lý khi thực hiện ủy quyền.

“Chính khoảng trống này đã dẫn đến việc các cơ quan vận dụng chưa thống nhất, thậm chí còn có sự nhầm lẫn giữa các khái niệm "ủy quyền", "phân công", "giao nhiệm vụ" hay "tiếp thay", ảnh hưởng đến việc xác định trách nhiệm của người đứng đầu trong công tác tiếp công dân” chủ nhiệm nhấn mạnh.

Thực tiễn việc ủy quyền tiếp công dân tại các cơ quan hành chính nhà nước vẫn diễn ra khá phổ biến ở nhiều cấp hành chính, đặc biệt tại các bộ, cơ quan ngang bộ.

Mặc dù trách nhiệm trực tiếp tiếp công dân của người đứng đầu ngày càng được đề cao nhưng trong thực tế, việc ủy quyền vẫn được áp dụng nhằm bảo đảm hoạt động quản lý, điều hành không bị gián đoạn khi người đứng đầu phải giải quyết nhiều nhiệm vụ cùng lúc.

Nguyên nhân là do khối lượng công việc của người đứng đầu quá lớn, thường xuyên phải xử lý các công việc đột xuất.

Bên cạnh đó còn có các nguyên nhân như cơ chế phân công theo lĩnh vực chuyên môn, quy chế làm việc nội bộ và yêu cầu bảo đảm tiến độ giải quyết công việc.

Toàn cảnh hội thảo. Ảnh: TH

Theo ThS Đặng Thùy Trâm, những kết quả khảo sát này cho thấy việc ủy quyền là nhu cầu phát sinh từ thực tiễn quản lý. Tuy nhiên, nếu thiếu cơ chế pháp lý rõ ràng thì rất dễ dẫn đến tình trạng lạm dụng hoặc hiểu chưa thống nhất về trách nhiệm của người đứng đầu trong công tác tiếp công dân.

Nâng cao chất lượng đội ngũ và đẩy mạnh chuyển đổi số trong công tác tiếp công dân

Bên cạnh đó, phần lớn người được ủy quyền có trình độ chuyên môn, kinh nghiệm thực tiễn và nắm vững quy định của pháp luật.

Tuy nhiên, vẫn còn những hạn chế nhất định về kỹ năng đối thoại, xử lý các tình huống đông người, phức tạp cũng như kỹ năng giải thích, hướng dẫn pháp luật cho công dân. Đây là những nội dung cần tiếp tục được quan tâm trong công tác đào tạo, bồi dưỡng nhằm đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của hoạt động tiếp công dân.

Đề tài cũng đánh giá việc ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong công tác tiếp công dân đã đạt được những kết quả tích cực. Nhiều cơ quan đã triển khai phần mềm quản lý, số hóa hồ sơ, sử dụng chữ ký số và từng bước hình thành cơ sở dữ liệu phục vụ công tác tiếp công dân.

Việc kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các hệ thống còn thiếu đồng bộ; việc công khai thông tin và khai thác dữ liệu số vẫn chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

Theo chủ nhiệm đề tài, việc hoàn thiện cơ chế ủy quyền tiếp công dân không chỉ dừng lại ở việc bổ sung quy định pháp luật mà còn phải gắn với nâng cao năng lực đội ngũ thực hiện nhiệm vụ, tăng cường ứng dụng công nghệ số và hoàn thiện cơ chế kiểm tra, giám sát trách nhiệm của người đứng đầu.

Các đại biểu góp ý tại hội thảo. Ảnh: TH

Thảo luận tại hội thảo, các đại biểu đánh giá đề tài đã phản ánh khá toàn diện bức tranh về thực trạng pháp luật và thực tiễn ủy quyền tiếp công dân của thủ trưởng cơ quan hành chính nhà nước.

Đồng thời đề nghị nhóm nghiên cứu tiếp tục làm rõ hơn cơ sở pháp lý của hoạt động ủy quyền; phân biệt giữa ủy quyền với phân công, giao nhiệm vụ và tiếp thay; đồng thời bổ sung phân tích về giới hạn, điều kiện và trách nhiệm của người đứng đầu khi thực hiện ủy quyền.

Bên cạnh đó, các đại biểu cũng đề xuất hoàn thiện các kiến nghị theo hướng xây dựng cơ chế pháp lý thống nhất về ủy quyền tiếp công dân; tăng cường đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ được ủy quyền; đẩy mạnh chuyển đổi số và xây dựng cơ chế giám sát, đánh giá hiệu quả hoạt động tiếp công dân trên cơ sở chất lượng giải quyết vụ việc và mức độ hài lòng của người dân.

Chủ nhiệm đề tài sẽ tiếp thu đầy đủ các ý kiến để tiếp tục chỉnh lý, hoàn thiện toàn bộ đề tài, bảo đảm các kết quả nghiên cứu có cơ sở khoa học và giá trị thực tiễn, góp phần hoàn thiện pháp luật về tiếp công dân và nâng cao hiệu quả hoạt động của cơ quan hành chính nhà nước trong giai đoạn mới.