Tham gia buổi đối thoại có Phó Tổng Thanh tra Chính phủ Nguyễn Chiến Bình, các đồng chí: Nguyễn Xuân Nam, Phó Cục Trưởng Cục III, Nguyễn Thành Trí, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Nai, Vũ Ngọc Văn, Phó Tổng giám đốc Tổng Công ty Dâu tằm tơ Việt Nam. 

Khái quát về các nội dung có liên quan đến vụ việc, đồng chí Nguyễn Xuân Nam, Phó Cục Trưởng Cục III, Trưởng Đoàn Thanh tra, đã nêu những yêu cầu khiếu nại của Ban Giám đốc Cty Dâu tằm tơ Tân Lộc như: Thiệt hại do ngừng sản xuất để thực hiện di dời hài cốt liệt sĩ từ năm 1992 đến nay với tổng giá trị là 2,7 tỷ đồng, chưa được UBND tỉnh Đồng Nai đền bù thỏa đáng; UBND tỉnh Đồng Nai cố tình trì hoãn, không cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất; Lợi dụng việc lập thủ tục phá sản, Sở TN&MT cùng với UBND thị xã Long Khánh có văn bản gửi Tòa án đề nghị thu hồi đất của doanh nghiệp. UBND tỉnh Đồng Nai điều chỉnh quy hoạch xây dựng tại khu vực đất của doanh nghiệp nhưng không lấy ý kiến người sử dụng đất là vi phạm quy định của Luật Đất đai, sau đó quy hoạch không thực hiện là quy hoạch treo; Doanh nghiệp khiếu nại Quyết định số 699/QĐ-UB ngày 06/3/2008 của UBND tỉnh Đồng Nai về việc phê duyệt phương án bồi thường tổng thể để thực hiện dự án xây dựng Đền thờ liệt sĩ thị xã Long Khánh nhưng trong quyết định không bồi thường giá trị quyền sử dụng đất; không hỗ trợ di dời; không giới thiệu địa điểm mới cho doanh nghiệp là không đúng quy định. Quyết định số 2852/QĐ-UB ngày 04/9/2008 của UBND tỉnh Đồng Nai về việc thu hồi quyền sử dụng đất thực hiện Đền thờ liệt sĩ thị xã Long Khánh nhưng nơi nhận của quyết định không có tên doanh nghiệp. Quyết định này là đơn phương của tỉnh Đồng Nai và sai thẩm quyền, cũng như UBND tỉnh Đồng Nai vi phạm quy định về thời gian giải quyết khiếu nại. Ngoài ra, tại buổi đối thoại này, ông Phan Ngọc Mậu, Giám đốc Công ty Dâu tằm tơ Tân Lộc cũng xin bổ sung một vấn đề có liên quan là: UBND thị xã Long Khánh đã huy động nhiều lực lượng đến kiểm kê bắt buộc để thu hồi đất, gây hoang mang cho cán bộ công nhân viên. 

Trả lời trực tiếp việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, ông Đặng Minh Đức, Phó Giám đốc Sở Tài nguyên và Môi trường khẳng định chưa nhận được hồ sơ xin cấp của Công ty Dâu tằm tơ Tân Lộc. Tại thời điểm đó, doanh nghiệp đang cho Công ty TNHH Bình Hòa thuê đất và hai bên đang có tranh chấp. Năm 2002, Đoàn kiểm tra của Tổng cục Địa chính đã kiểm tra và kiến nghị UBND tỉnh Đồng Nai thu hồi khu đất này nên việc cấp giấy chứng nhận cho doanh nghiệp là không có cơ sở giải quyết. Sau đó, khi có đơn tố cáo liên quan đến việc bán nhà đất của doanh nghiệp, Thanh tra Sở TN&MT đã tiến hành làm rõ sai phạm của doanh nghiệp và kiến nghị thu hồi đất. Việc thu hồi 16.210m² đất để xây dựng Đền thờ liệt sĩ thị xã Long Khánh được thực hiện đúng quy trình. 

Việc doanh nghiệp khiếu nại đòi bồi thường giá trị quyền sử dụng đất cũng không có cơ sở, vì thời điểm doanh nghiệp nhận chuyển nhượng tài sản từ các đơn vị khác trước Luật Đất đai 1993 có hiệu lực nên khi Nhà nước thu hồi đất sẽ không được bồi thường. Cần xác định rõ, từ khi được giao đất đến nay, Công ty Dâu tằm tơ Tân Lộc đã có các hành vi vi phạm pháp luật trong việc sử dụng đất như: Sử dụng đất không đúng mục đích, không có hiệu quả, không thực hiện nghĩa vụ tài chính đối với Nhà nước khi sử dụng đất, cho thuê đất trái phép, bán hóa giá nhà kèm theo quyền sử dụng đất không đúng thẩm quyền. Cho đến nay, Công ty Dâu tằm tơ Tân Lộc vẫn chưa khắc phục những sai phạm trên, không chấp hành chỉ đạo của UBND tỉnh về việc truy thu tiền cho thuê đất trái phép. 

Để giải quyết khiếu nại của doanh nghiệp, Sở TN&MT đã có các văn bản số 1879/TNMT-QH ngày 18/6/2010, văn bản số 3619/TNMT-QH ngày 25/10/2010, văn bản số 1572/TNMT-CCQLĐĐ ngày 02/6/2011, đề nghị UBND tỉnh Đồng Nai để giải quyết những nội dung  khiếu nại của Công ty và UBND tỉnh Đồng Nai đã có chỉ đạo tạm ngưng thực hiện quyết định thu hồi đất để thành lập Đoàn thanh tra của địa phương để thanh tra tình hình quản lý, sử dụng đất, giải quyết khiếu nại. Vì  Công ty Dâu tằm tơ Tân Lộc không hợp tác nên UBND tỉnh Đồng Nai đã có văn bản kiến nghị Thanh tra Chính phủ tiến hành thanh tra để giải quyết dứt điểm vụ việc. 

Đối với nội dung cho rằng, chính quyền địa phương đã huy động nhiều lực lượng đến kiểm kê bắt buộc để thu hồi đất, gây hoang mang cho cán bộ công nhân viên, ông Lê Văn Thư, Chủ tịch UBND thị xã Long Khánh cho biết: Nguyên nhân do doanh nghiệp không phối hợp trong quá trình giải quyết, không có thiện chí khắc phục các vi phạm khi có kết luận thanh tra và tiếp tục vi phạm pháp luật về đất đai và lao động gây bức xúc trong người lao động dẫn đến tình trạng đình công, gây bức xúc trong nhân dân thị xã Long Khánh qua các ý kiến ở các kỳ tiếp xúc cử tri. Khi thực hiện việc kiểm kê bắt buộc, Ban Giám đốc doanh nghiệp đã chỉ đạo bảo vệ không mở cổng để các bộ phận chức năng vào kiểm kê. Do đó, UBND thị xã Long Khánh đã mời thợ mở khóa cửa nhằm thống kê chính xác tài sản trên đất để phục vụ công tác đền bù, giải tỏa. Đây là vụ việc duy nhất mà thị xã Long Khánh phải tiến hành kiểm kê bắt buộc. 

Cũng tại buổi đối thoại, sau khi ông Phan Ngọc Mậu, Giám đốc Công ty Dâu tằm tơ Tân Lộc giải trình thêm một số vấn đề và cho biết, ngày 23/7/2012, TAND tỉnh Đồng Nai đã thụ lý Vụ án hành chính sơ thẩm số 07/2012/TLST-HC liên quan đến các quyết định thu hồi đất của UBND tỉnh Đồng Nai, Phó Tổng Thanh tra Chính phủ Nguyễn Chiến Bình đã đề nghị: Nội dung nào mà TAND tỉnh Đồng Nai đang thụ lý thì để chờ phán quyết của tòa. Còn lại các nội dung khác thì Đoàn Thanh tra tiếp tục xác minh làm rõ và có báo cáo cho Tổng Thanh tra Chính phủ. 

Qua sự việc này cho thấy, Tổng Công ty Dâu tằm tơ Việt Nam phải tiến hành rà soát hiện trạng hoạt động, cũng như việc chấp hành pháp luật về quản lý sử dụng đất của các công ty thành viên để tránh những sai phạm như trường hợp Công ty Dâu tằm tơ Tân Lộc. Trong trường hợp cần thiết, Thanh tra Chính phủ có thể tiến hành thanh tra toàn diện hoạt động quản lý của Tổng Công ty Dâu tằm tơ Việt Nam để chấn chỉnh những sai phạm để phục vụ chương trình tái cơ cấu các Tổng công ty theo quy định pháp luật.

Ngọc Giang