Năm 2010, TTCP đã tiến hành thanh tra toàn diện D.A. Trên cơ sở báo cáo kết quả của đoàn thanh tra, TTCP đã có kết luận trình Thủ tướng Chính phủ. Theo đó, yêu cầu chậm nhất sau 6 tháng, chủ đầu tư (CĐT) phải triển khai thực hiện D.A, tránh tình trạng không đầu tư; làm kém hiệu quả sử dụng đất (SDĐ), TTCP sẽ kiến nghị thu hồi D.A.

Phát sinh nhiều khiếu kiện

D.A đầu tư khu du lịch Sơn Tiên có tổng mức đầu tư hơn 971,5 tỷ đồng với diện tích trên 373ha tại ấp Đồi Phước Khả, xã An Hoà, huyện Long Thành (nay là TP Biên Hoà, Đồng Nai). CĐT là Cty Cổ phần Sơn Tiên. Nguồn vốn đầu tư do các cổ đông Cty Cổ phần Sơn Tiên góp vốn và do Cty huy động vốn tín dụng.

Sau khi có chủ trương đầu tư và được giới thiệu địa điểm (năm 2002), điều chỉnh giới thiệu địa điểm (năm 2003), D.A đã được cập nhật vào quy hoạch (điều chỉnh) SDĐ đến năm 2010 của huyện Long Thành, cập nhật vào hồ sơ điều chỉnh quy hoạch SDĐ tỉnh Đồng Nai đến năm 2010 và kế hoạch SDĐ 5 năm kỳ cuối 2006 -  2010, diện tích trên 373,6ha, được Chính phủ phê duyệt. Diện tích đất thực hiện D.A thể hiện rõ trong quy hoạch, kế hoạch SDĐ và phù hợp với quy hoạch phát triển đô thị TP Biên Hoà.

Điều đáng nói, từ khi triển khai D.A đến nay đã phát sinh nhiều đơn khiếu nại (KN) của công dân. Nguyên nhân chủ yếu là do việc thực hiện trình tự, thủ tục thu hồi, đền bù và chuẩn bị đầu tư của D.A kéo dài; tổ chức triển khai còn một số sai sót như lập, thẩm định, phê duyệt phương án đền bù, hỗ trợ khi thu hồi đất chậm, chính sách của Nhà nước có nhiều thay đổi, việc áp giá đất tính bồi thường theo từng thời điểm khác nhau, gây chậm trễ trong việc thu hồi, giải phóng mặt bằng.

Mặt khác, diện tích đất bị thu hồi lớn, số hộ dân bị giải toả nhiều, trong khi trình độ chuyên môn nghiệp vụ của một số cán bộ làm công tác đền bù, giải toả, bồi thường chưa đáp ứng được yêu cầu, để xảy ra khiếm khuyết về nghiệp vụ, kỹ thuật.

Bên cạnh đó, một số ít người dân có trình độ nhận thức pháp luật còn hạn chế, nên dù đã được giải quyết đúng pháp luật nhưng vẫn tiếp khiếu.

Để giải quyết KN, UBND và các ban, ngành của huyện Long Thành, TP Biên Hoà đã phối hợp với các cơ quan chức năng của tỉnh vận động, giải thích, tuyên truyền pháp luật đến các hộ dân có đất thu hồi; thực hiện tiếp dân, đối thoại với công dân, giải quyết KN, tố cáo đúng quy định của pháp luật.

Đến nay, tình hình KN, tố cáo của công dân liên quan đến D.A về cơ bản đã ổn định. Tuy nhiên, vẫn còn một số hộ dân KN, nhất là sau khi UBND huyện Long Thành, UBND TP Biên Hoà ban hành quyết định cưỡng chế thu hồi đất. Nhiều công dân KN đến UBND tỉnh, có thời điểm đã phát sinh đông người. Cá biệt có vụ kích động tổ chức thành đám đông chống đối lại cơ quan Nhà nước trong việc cưỡng chế như vụ Phạm Chí Thanh, nhưng các cơ quan pháp luật đã kịp thời ngăn chặn và xử lý.

Hơn 7 năm không triển khai được dự án

Qua thanh tra, TTCP chỉ ra không ít sai phạm trong quá trình thực hiện D.A dẫn đến tiến độ thực hiện quá chậm. Công tác thu hồi, bồi thường, giải phóng mặt bằng chậm dẫn đến tình trạng công dân khiếu kiện kéo dài; kết quả giải quyết KN của công dân còn nhiều hạn chế.

Theo TTCP, trong quá trình thực hiện D.A, các cơ quan có thẩm quyền và CĐT đã có nhiều cố gắng, khắc phục khó khăn; chủ động đầu tư xây dựng một số hạng mục, trong đó khu tái định cư được xây dựng đồng bộ về cơ sở hạ tầng kỹ thuật, đường giao thông thuận tiện cho việc đi lại, bảo đảm điều kiện ổn định nơi ở cho các hộ tái định cư. Công tác thu hồi, bồi thường, hỗ trợ, giải quyết KN của công dân cũng được các cấp, ngành quan tâm. CĐT đã chủ động, tích cực phối hợp với UBND huyện Long Thành, UBND TP Biên Hoà và các cơ quan chức năng của tỉnh hoàn thành khối lượng lớn công tác đền bù, hỗ trợ, tái định cư để giải phóng mặt bằng.

Tuy nhiên, vẫn còn một số hạn chế, thiếu sót như: Thời gian ban hành các quyết định phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư chậm và kéo dài; có 11 trường hợp chưa nhận tiền bồi thường do thông báo chi trả tiền chậm; quá trình thực hiện có một số lỗi kỹ thuật về việc quy chủ SDĐ, về số tờ, số thửa, diện tích… Trách nhiệm thuộc về UBND huyện Long Thành, Sở Tài chính và cơ quan có liên quan.

Việc thực hiện thủ tục về thu hồi và giao đất, đầu tư, xây dựng còn nhiều thiếu sót như: Thủ tục thu hồi và giao đất chậm, chưa hoàn thành hồ sơ hợp đồng thuê đất đối với D.A. Trách nhiệm sai phạm thuộc về Sở Tài nguyên và Môi trường.

Chưa hết, khi chưa được cấp phép xây dựng, CĐT đã chủ động xây dựng một số hạng mục. Do tiến độ bồi thường, giải phóng mặt bằng quá chậm dẫn đến D.A hơn 7 năm không triển khai được.

Ngoài ra, các ý tưởng thiết kế hơn 10 năm qua đã lỗi thời, không đáp ứng được yêu cầu khai thác hết tiềm năng và yêu cầu cạnh tranh với các D.A tương tự ở trong và ngoài nước tại thời điểm hiện tại cũng như tương lai.

Xử lý các sai phạm

Từ những sai phạm trên, TTCP đã kiến nghị Thủ tướng Chính phủ giao Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Nai chỉ đạo tiếp tục đẩy nhanh tiến độ thực hiện D.A, trong đó khẩn trương khắc phục những thiếu sót, khuyết điểm; hoàn thiện các thủ tục pháp lý của D.A theo đúng quy định của pháp luật về đầu tư xây dựng và quản lý, SDĐ hiện hành (thẩm tra D.A, phê duyệt điều chỉnh quy hoạch chi tiết, cấp chứng nhận đầu tư, ưu đãi đầu tư và ký hợp đồng thuê đất cho D.A).

Đặc biệt, tập trung giải quyết dứt điểm KN, tố cáo của công dân đúng theo quy định của pháp luật, phù hợp với tình hình thực tế của địa phương, chú ý xem xét hỗ trợ những hộ gia đình quá khó khăn, nhằm tạo điều kiện ổn định đời sống của họ khi Nhà nước thu hồi đất thực hiện D.A, không để xảy ra tình hình khiếu kiện phức tạp. Đồng thời, làm rõ nguyên nhân, trách nhiệm về những thiếu sót, khuyết điểm trong quá trình thực hiện D.A để nghiêm túc kiểm điểm các tập thể, cá nhân có liên quan.

TTCP cũng kiến nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo CĐT hoàn thành việc lập, trình UBND tỉnh thẩm định, phê duyệt lại quy hoạch tỷ lệ 1/5000 và báo cáo nghiên cứu khả thi của D.A làm căn cứ lập quy hoạch chi tiết (quy hoạch tỷ lệ 1/2000, tỷ lệ 1/500) trên cơ sở tiếp cận với tình hình thực tế của khu vực và địa phương trong thời gian hiện tại, dự báo tương lai để có một D.A đầu tư xây dựng khu du lịch đồng bộ, hoàn chỉnh, có quy mô lớn và tính thời đại.

Trường hợp cần thiết nhằm đẩy nhanh tiến độ đầu tư xây dựng cần phân chia D.A thành nhiều D.A thành phần trong tổng thể quy hoạch. Từ đó tiến hành thủ tục đầu tư đối với từng D.A thành phần để sớm tổ chức thực hiện D.A, hoàn thành, đưa vào vận hành khai thác.

CĐT cần chủ động thực hiện dứt điểm các thủ tục pháp lý về đầu tư xây dựng trình các cơ quan quản lý Nhà nước có thẩm quyền phê duyệt. Phối hợp với chính quyền địa phương làm tốt công tác giải quyết KN của công dân, chú ý quan tâm, tạo điều kiện đối với một số hộ dân quá khó khăn khi Nhà nước thu hồi đất, thông qua chính sách hỗ trợ của địa phương.

Chậm nhất sau 6 tháng, D.A phải được triển khai thực hiện, tránh tình trạng không đầu tư; làm kém hiệu quả SDĐ, TTCP sẽ kiến nghị thu hồi D.A.

Phương Hiếu