TS. Nguyễn Quốc Hùng, Chủ tịch Hội đồng Quản trị VAMC. Ảnh: Thế Lữ.

Hết năm 2015, xử lý từ 150 - 200 nghìn tỷ đồng.

+ Thưa ông, sau hơn một năm hoạt động, VAMC đã xử lý được bao nhiêu khoản nợ xấu?

- Tính đến ngày 23/9/2014, VAMC đã mua được 81.797 tỷ đồng (giá gốc) và giá mua lại là 67.000 tỷ đồng. 9 tháng năm nay, VAMC đã mua được 42.500 tỷ đồng (giá gốc), với giá mua 34.300 tỷ đồng. Việc mua nợ xấu của các tổ chức tín dụng (TCTD), sau đó bán lại cho bên thứ ba cũng có tín hiệu khả quan. Nhiều nhà đầu tư nước ngoài có ý muốn mua lại các khoản nợ xấu của VAMC. Đó là những kết quả đáng ghi nhận.

VAMC là Cty TNHH MTV do Nhà nước sở hữu 100% vốn điều lệ, chịu sự quản lý của Nhà nước, thanh tra, giám sát của Ngân hàng Nhà nước, là công cụ đặc biệt góp phần xử lý nhanh nợ xấu, lành mạnh hóa tài chính, giảm thiểu rủi ro cho các TCTD.

+ VAMC đã gặp phải những khó khăn nào, thưa ông?

- Khó khăn thứ nhất, VAMC cần thống nhất với các TCTD và khách hàng về điều kiện bán nợ xấu. Việc bán nợ phải thực hiện đấu giá hoặc chào giá cạnh tranh. Cách làm này không thành công thì VAMC có thể bán nợ trực tiếp cho người mua tiềm năng trên cơ sở thỏa thuận trực tiếp. Điều này ảnh hưởng đến việc cần phải bán nhanh các khoản nợ xấu.

Thứ hai, nợ của các doanh nghiệp (DN) Nhà nước được bán theo giá thấp hơn giá trị ghi trên sổ sách thì người quản lý DN có khả năng bị xử lý trách nhiệm.

Thứ ba, còn nhiều vướng mắc khi bán nợ xấu cho các nhà đầu tư nước ngoài, đặc biệt là lĩnh vực bất động sản.

Thứ tư, hiện chưa có thị trường mua bán nợ xấu của Việt Nam.

Thứ năm, việc ủy quyền khởi kiện và không được phép kế thừa quyền và nghĩa vụ trong tố tụng ảnh hưởng đến xử lý nợ xấu.

Đặc biệt đến nay thông tư hướng dẫn cho VAMC về đấu giá, phát mại tài sản vẫn chưa ban hành cho nên gặp nhiều khó khăn.

Bên cạnh đó còn rất nhiều thách thức. VAMC là mô hình xử lý nợ xấu không dùng vốn ngân sách, mô hình này chưa hề có trên thế giới cho nên nhiệm vụ của chúng tôi là “vừa khai phá, vừa thiết kế, vừa thi công”.

+ Ông có thể cho biết mục tiêu hoạt động của VAMC từ nay đến hết năm 2015?

- Phấn đấu đến hết năm 2015, tỷ lệ nợ xấu của các TCTD sau khi phân loại nợ theo Thông tư 02/2013 và Thông tư 09/2014 ngày 18/3/2014 (sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư 02/2013) của Ngân hàng Nhà nước, sẽ về dưới mức 3%. Ước tính số nợ xấu cần được xử lý từ 150 - 200 nghìn tỷ đồng. Số này sẽ tiếp tục được mua bằng trái phiếu đặc biệt. Mục tiêu VAMC thu hồi 10 - 20% giá trị khoản nợ xấu đã mua. Từ năm 2016 trở đi, VAMC tập trung vào việc bán nợ, bán tài sản và hướng tới mua theo giá thị trường. Khoản nợ xấu mới phát sinh sẽ hạn chế mua bán nợ bằng trái phiếu đặc biệt.

+ Với định hướng xử lý nợ xấu theo thị trường, VAMC đã chuẩn bị được phương án nào cho tương lai?

- Phương án một: Kể từ 2016, nợ xấu của các TCTD về cơ bản đã được xử lý thông qua việc bán nợ cho VAMC và TCTD tự xử lý. Tỷ lệ nợ xấu toàn ngành dự kiến về mức 3%. VAMC sẽ hạn chế mua nợ bằng trái phiếu đặc biệt mà chuyển sang phương thức mua bán nợ xấu theo giá thị trường. Nguồn vốn thực hiện mua theo giá thị trường có được, thông qua cơ chế phát hành trái phiếu, tín phiếu hoặc vay vốn nước ngoài để mua nợ xấu mới phát sinh. Theo phương án này, VAMC không phải sử dụng vốn ngân sách Nhà nước.

Phương án hai: Đề nghị Chính phủ giao cho VAMC quyền đặc biệt để xử lý nợ xấu triệt để trong việc thu giữ, phát mại, đấu giá... Cho phép phát hành trái phiếu có thể chuyển đổi, thế chấp để mua nợ xấu đối với những khoản nợ đã mua bằng trái phiếu đặc biệt. Phương án này có thể xử lý dứt điểm ngay nợ xấu.

Phương án ba: Trường hợp khó khăn không huy động được vốn, không phát hành được trái phiếu và tín phiếu cũng như vay vốn từ các tổ chức quốc tế thì Chính phủ cần trao cho VAMC quyền năng thật đặc biệt để xử lý khối nợ xấu tối thiểu là 150.000 tỷ đã mua, đồng thời cần có sự hỗ trợ của các cấp, ngành để nhanh chóng xử lý dứt điểm nợ xấu.

+ Để VAMC hoạt động có hiệu quả hơn ông có đề nghị gì?

- Đối với Quốc hội, đề nghị xem xét bổ sung Luật Đất đai cho phép các nhà đầu tư nước ngoài mua nợ được nhận thế chấp tài sản là quyền sử dụng đất.

Đối với Chính phủ: Đề nghị Chính phủ xem xét, điều chỉnh, bổ sung một số nội dung quy định tại Nghị định 53/2013/NĐ-CP ngày 18/5/2013 về thành lập, tổ chức và hoạt động của Công ty Quản lý tài sản của các tổ chức tín dụng Việt Nam, theo hướng tăng thêm tiềm lực về tài chính và quyền năng đặc biệt để chủ động xử lý nợ xấu; đề nghị Ngân hàng Nhà nước bảo lãnh cho VAMC phát hành trái phiếu, tín phiếu, hoặc cho phép VAMC tiếp cận nguồn vốn của các tổ chức quốc tế để mua nợ xấu theo giá thị trường. Nếu các kiến nghị trên được đáp ứng thì chắc chắn việc xử lý nợ xấu sẽ sớm đạt kết quả cao hơn.

+ Xin trân trọng cảm ơn ông!

 Thế Lữ