Nếu như trước đây, khi sử dụng hóa đơn do Bộ Tài chính phát hành, việc phân biệt thật giả chỉ cần dựa vào các dấu hiệu của Tổng cục Thuế có trên hóa đơn. Còn bây giờ, cơ quan thuế chỉ căn cứ vào thông báo phát hành và dấu pháp nhân trên hóa đơn để phân biệt nên vừa mất nhiều thời gian, mà còn  gây khó trong việc phân biệt hóa đơn thật, giả.

Tuy cơ chế tự in hóa đơn đã tạo sự thông thoáng hơn cho các doanh nghiệp trong quá trình thực hiện thủ tục hành chính, nhưng theo cơ quan quản lý thuế, thời gian qua đã phát hiện một số doanh nghiệp thành lập ra chỉ có nhiệm vụ chuyên mua bán hóa đơn, nhiều đơn vị lợi dụng cơ chế, cố tình vi phạm về hóa đơn trong kinh doanh để vừa chiếm dụng tiền thuế Nhà nước, vừa gây ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp làm ăn chân chính. Điều này đã gây thất thu thuế, thiệt hại không nhỏ cho nền kinh tế.

Để cơ quan quản lý thuế các cấp và các cơ quan, tổ chức có liên quan đến việc in, phát hành, quản lý và sử dụng hoá đơn ngày càng hoàn thiện tốt hơn, Bộ Tài chính đã có Thông tư 64/2013/TT-BTC, hiệu lực từ ngày 01/7/2013 với một số nội dung mới, quy định rõ, tạo thuận lợi hơn cho cơ quan quản lý cũng như doanh nghiệp.

Theo đó, về nội dung trên hóa đơn đã lập quy định cụ thể hơn trước như: Về ký hiệu phân biệt hóa đơn bằng hệ thống chữ cái tiếng Việt và 02 chữ số cuối của năm. Với hoá đơn đặt in, 02 chữ số cuối của năm là năm đặt in hoá đơn. Đối với hoá đơn tự in, 02 chữ số cuối là năm bắt đầu sử dụng hoá đơn ghi trên thông báo phát hành, hoặc năm hoá đơn được in ra.

Về liên hóa đơn giao cho người mua quy định rõ, đối với các loại tài  sản phải đăng ký quyền sở hữu, quyền sử dụng với cơ quan hữu quan thì người kinh doanh các loại tài sản này phát hành hoá đơn có từ 3 liên trở lên, và giao cho người mua liên 2 “giao cho người mua” và một liên dùng để đăng ký quyền sở hữu, quyền sử dụng theo quy định của pháp luật.

Trường hợp người kinh doanh các loại tài sản này chỉ tạo hoá đơn 2 liên thì người mua tài sản thuộc loại phải đăng ký quyền sở hữu, quyền sử dụng (ô tô, xe máy…) với cơ quan có thẩm quyền mà liên 2 của hoá đơn phải lưu tại cơ quan quản lý đăng ký tài sản (ví dụ: Cơ quan công an…) được sử dụng các chứng từ sau để hạch toán kế toán, kê khai, khấu trừ thuế, quyết toán vốn ngân sách nhà nước theo quy định: Liên 2 hoá đơn (bản chụp có xác nhận của người bán), chứng từ thanh toán theo quy định, biên lai trước bạ (liên 2, bản chụp) liên quan đến tài sản phải đăng ký.

Trên hoá đơn đặt in, hoá đơn tự in, hoá đơn điện tử phải thể hiện tên, mã số thuế của tổ chức nhận in hoá đơn, tổ chức cung ứng phần mềm tự in hoá đơn, tổ chức trung gian cung cấp giải pháp hoá đơn điện tử, bao gồm cả trường hợp tổ chức nhận in tự in hoá đơn đặt in, tự cung ứng phần mềm tự in hoá đơn, tự cung cấp giải pháp hoá đơn điện tử.

Thông tư còn quy định thêm, đối với doanh nghiệp sử dụng hóa đơn với số lượng lớn, chấp hành tốt pháp luật thuế, căn cứ đặc điểm hoạt động kinh doanh, phương thức tổ chức bán hàng, cách thức lập hóa đơn của doanh nghiệp và trên cơ sở đề nghị của doanh nghiệp, Cục Thuế xem xét và có văn bản hướng dẫn hóa đơn không nhất thiết phải có tiêu thức “dấu của người bán”.

Về nguyên tắc tạo hóa đơn, quy định rõ hơn đối với trường hợp tổ chức kinh doanh được tự in hoá đơn để sử dụng nếu có đủ các điều kiện là đơn vị kế toán theo quy định của Luật Kế toán, có phần mềm tự in hoá đơn bảo đảm định kỳ hàng tháng dữ liệu từ phần mềm phải được chuyển vào sổ kế toán để hạch toán doanh thu và kê khai trên Tờ khai thuế VAT gửi cơ quan thuế.

Đặc biệt, để hạn chế mua bán hóa đơn tràn lan, Thông tư  cũng quy định tổ chức không phải là doanh nghiệp nhưng có hoạt động kinh doanh (bao gồm cả hợp tác xã, nhà thầu nước ngoài, ban quản lý dự án); hộ, cá nhân kinh doanh khi cần mua hóa đơn do Cơ quan Thuế phát hành, phải tự chịu trách nhiệm ghi hoặc đóng dấu: Tên, địa chỉ, mã số thuế trên liên 2 của mỗi số hoá đơn trước khi mang ra khỏi cơ quan thuế nơi mua hoá đơn.

Vì vậy, điều quan trọng nhất vẫn là việc cơ quan chức năng cần tăng cường kiểm tra, theo dõi hoạt động tự in, phát hành, sử dụng hóa đơn, chứng từ của các doanh nghiệp để có thể quản lý, hạn chế sai phạm. Cùng với việc những nội dung mới thay đổi bổ sung tại Thông tư 64/2013/TT-BTC của Bộ Tài chính về hoá đơn bán hàng hoá, cung ứng dịch vụ, hy vọng sẽ khắc phục được những tồn tại, bất cập trong thời gian qua.

Vy Thủy Tiên