Bà Hà Thu Giang - Vụ trưởng Vụ Tín dụng các ngành kinh tế (Ngân hàng Nhà nước). Ảnh: Nhadautu

Tín dụng ngân hàng đứng trước áp lực ngày càng lớn

Tại Hội thảo “Giải pháp phát triển đồng bộ thị trường vốn” do Tạp chí Nhà Đầu tư tổ chức, đại diện các cơ quan quản lý, chuyên gia kinh tế, tổ chức tài chính và cộng đồng doanh nghiệp đã cùng thảo luận, đề xuất nhiều giải pháp nhằm tháo gỡ điểm nghẽn, thúc đẩy thị trường vốn phát triển đồng bộ, minh bạch và bền vững.

Một trong những nội dung xuyên suốt được các đại biểu đề cập là yêu cầu tái cân bằng hệ thống tài chính trong bối cảnh nhu cầu vốn của nền kinh tế ngày càng gia tăng, trong khi nguồn cung vốn vẫn chủ yếu dựa vào hệ thống ngân hàng. 

Theo các chuyên gia, phát triển đồng bộ thị trường chứng khoán, thị trường trái phiếu doanh nghiệp và các định chế đầu tư dài hạn sẽ giúp đa dạng hóa kênh dẫn vốn, giảm gánh nặng cho tín dụng ngân hàng và nâng cao khả năng chống chịu của nền kinh tế.

Phát biểu tại hội thảo, bà Hà Thu Giang - Vụ trưởng Vụ Tín dụng các ngành kinh tế (Ngân hàng Nhà nước) cho biết đến ngày 13/7/2026, dư nợ tín dụng toàn nền kinh tế đạt gần 20,1 triệu tỷ đồng, tăng 7,86% so với cuối năm 2025.

Như vậy, chỉ trong hơn nửa đầu năm, hệ thống ngân hàng đã cung ứng thêm khoảng 1,46 triệu tỷ đồng cho nền kinh tế, góp phần hỗ trợ hoạt động sản xuất, kinh doanh và tăng trưởng.

Theo bà Giang, trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều biến động, GDP 6 tháng đầu năm 2026 vẫn tăng 8,18%, mức cao nhất trong giai đoạn 2011-2026.

Kết quả này có sự đóng góp đáng kể của chính sách tiền tệ và tín dụng khi dòng vốn tiếp tục được ưu tiên cho sản xuất, kinh doanh, các lĩnh vực ưu tiên và các dự án trọng điểm, cùng với việc cải cách thủ tục để doanh nghiệp tiếp cận vốn thuận lợi hơn.

Song song đó, ngành Ngân hàng đã tổ chức hơn 1.000 chương trình kết nối ngân hàng - doanh nghiệp trên cả nước. 

Nhiều chương trình tín dụng chuyên đề cũng đạt kết quả tích cực như gói tín dụng cho lĩnh vực nông, lâm, thủy sản giải ngân lũy kế hơn 225.577 tỷ đồng, đạt 122% mục tiêu; chương trình tín dụng nhà ở xã hội giải ngân 12.440 tỷ đồng; chương trình cho vay phát triển vùng lúa gạo chất lượng cao tại Đồng bằng sông Cửu Long giải ngân khoảng 4.400 tỷ đồng.

Tuy nhiên, theo đại diện Ngân hàng Nhà nước, áp lực đối với hệ thống tín dụng đang ngày càng lớn khi nhu cầu vốn đầu tư toàn xã hội năm 2026 ước khoảng 5,1 triệu tỷ đồng, còn tổng nhu cầu vốn giai đoạn 2026-2030 lên tới 38,5 triệu tỷ đồng.

Trong khi đó, tỷ lệ tín dụng/GDP của Việt Nam hiện đã ở mức khoảng 145%, phản ánh mức độ phụ thuộc khá lớn của nền kinh tế vào vốn ngân hàng. 

Cùng với đó, nhu cầu vốn trung và dài hạn cho các dự án hạ tầng, năng lượng và chuyển đổi xanh ngày càng tăng, trong khi nguồn vốn huy động của các tổ chức tín dụng chủ yếu là tiền gửi ngắn hạn, làm gia tăng rủi ro chênh lệch kỳ hạn.

"Cần phát triển thị trường vốn, đặc biệt là thị trường trái phiếu doanh nghiệp, để tạo kênh dẫn vốn trung và dài hạn hiệu quả cho nền kinh tế, qua đó giảm áp lực cung ứng vốn cho hệ thống ngân hàng", bà Hà Thu Giang nhấn mạnh.

Không thể chỉ trông chờ vào tín dụng ngân hàng

Đồng quan điểm, TS. Cấn Văn Lực - Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV, Thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách Tài chính - Tiền tệ Quốc gia, cho rằng mục tiêu tăng trưởng bình quân khoảng 10% đến năm 2030 đòi hỏi lượng vốn đầu tư rất lớn.

Theo ông, tổng nhu cầu vốn đầu tư toàn xã hội giai đoạn 2026-2030 ước khoảng 38,5 triệu tỷ đồng, trong đó khu vực kinh tế tư nhân dự kiến đóng góp khoảng 25,5 triệu tỷ đồng, tương đương gần 65% tổng nhu cầu vốn.

TS. Cấn Văn Lực - Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV, Thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách Tài chính - Tiền tệ Quốc gia. Ảnh: Nhadautu

Trong bối cảnh đó, tín dụng ngân hàng đã tiến gần giới hạn về tỷ lệ đòn bẩy, trong khi các cấu phần khác của thị trường tài chính như thị trường cổ phiếu, trái phiếu doanh nghiệp hay các quỹ đầu tư vẫn còn nhiều dư địa phát triển.

"Vốn tư nhân phải đóng góp gần 2/3 nhu cầu đầu tư. Vì vậy, bài toán không chỉ là huy động thêm vốn, mà còn phải mở rộng và nâng cao hiệu quả các kênh dẫn vốn", TS. Cấn Văn Lực nhận định.

Theo chuyên gia này, quá trình tái cấu trúc hệ thống tài chính cần hướng tới sự cân bằng hơn giữa tín dụng ngân hàng và thị trường vốn, qua đó giảm áp lực lên hệ thống ngân hàng trong việc cung ứng nguồn vốn trung và dài hạn.

Tuy nhiên, TS. Cấn Văn Lực cũng lưu ý thị trường vốn hiện vẫn còn nhiều điểm nghẽn như quy mô chưa tương xứng với nhu cầu của nền kinh tế, dòng tiền tập trung vào một số nhóm cổ phiếu lớn, cơ cấu nhà đầu tư mất cân đối và chất lượng hàng hóa trên thị trường chưa đồng đều.

Đáng chú ý, dư nợ cho vay ký quỹ tại các công ty chứng khoán đã tăng từ khoảng 125.000 tỷ đồng cuối quý I/2023 lên khoảng 445.000 tỷ đồng vào cuối quý II/2026.

"Nhà đầu tư sử dụng đòn bẩy tài chính ngày càng lớn, tiềm ẩn rủi ro đáng kể, nhất là khi thị trường đảo chiều", ông cảnh báo.

Theo TS. Cấn Văn Lực, để thị trường vốn thực sự chia sẻ gánh nặng với hệ thống ngân hàng, bên cạnh việc hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, cần nâng cao hiệu quả thực thi chính sách.

"Để nâng cao chất lượng chính sách, cần huy động tốt hơn các nguồn lực xã hội, đặc biệt là đội ngũ chuyên gia. Việc tham vấn phải có cơ chế phù hợp để ý kiến đóng góp thực sự đi vào quá trình xây dựng và hoàn thiện chính sách", ông nói.

Ông cũng đề xuất xây dựng hệ thống cung cấp thông tin pháp luật thống nhất, thường xuyên cập nhật và có các tài liệu hướng dẫn ngắn gọn, dễ tiếp cận để doanh nghiệp và địa phương thuận lợi hơn trong quá trình thực thi.