Cổ phần hóa và khơi thông dòng vốn

Tính đến hết tháng 6/2026, toàn thị trường ghi nhận sự hoạt động của 43 công ty quản lý quỹ và 141 quỹ đầu tư chứng khoán. Xét riêng quy mô của các quỹ đầu tư, tổng giá trị tài sản quản lý đạt xấp xỉ 93.000 tỷ đồng (khoảng 3,6 tỷ USD). Khi cộng gộp thêm danh mục ủy thác đầu tư, khối tổng tài sản do các công ty quản lý quỹ vận hành lên tới con số 846.000 tỷ đồng (tương đương 32,5 tỷ USD).

Xuyên suốt thập kỷ qua, tổng tài sản do các công ty quản lý quỹ quản lý luôn duy trì đà tăng trưởng mạnh mẽ với mức bình quân hơn 20%/năm. Trong cơ cấu hiện tại, quỹ mở và quỹ hoán đổi danh mục (ETF) đang đóng vai trò chủ đạo khi chiếm tới 80% tổng giá trị tài sản ròng (NAV). Sự áp đảo này có được là nhờ những ưu thế vượt trội của các loại hình quỹ này về thanh khoản, khả năng linh hoạt trong phân bổ danh mục cũng như mức độ minh bạch cao.

Tình hình thị trường quản lý quỹ đến cuối tháng 6/2026. Ảnh: B.S

Khi Việt Nam chính thức xuất hiện trong hệ thống chỉ số FTSE GEIS từ ngày 21/9/2026, các quỹ mô phỏng chỉ số (ETF) khổng lồ trên toàn cầu đã có thêm cơ sở pháp lý và kỹ thuật vững chắc để tự động phân bổ vốn theo tỷ trọng. 

Tuy nhiên, một thực tế khốc liệt trên bình diện tài chính quốc tế là "cơn mưa tiền" này sẽ không rải đều cho tất cả các mã cổ phiếu. Dòng tiền ngoại mang theo những bộ lọc với "khẩu vị" cực kỳ khắt khe.

Chỉ những cổ phiếu blue-chip thực sự đáp ứng được hệ thống tiêu chí nghiêm ngặt về quy mô vốn hóa lớn, thanh khoản dồi dào, tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng (free-float) ở mức cao và đặc biệt là khoảng trống "room" cho khối ngoại mới đủ sức trở thành những thỏi nam châm hút vốn thực sự.

Ngược lại, một lượng lớn các doanh nghiệp quy mô nhỏ, quản trị thiếu minh bạch sẽ đứng ngoài rìa của dòng chảy tỉ USD này.

Đứng trước cơn khát những "hàng hiệu" tài chính để giữ chân dòng vốn thụ động quốc tế, các định hướng chỉ đạo mang tầm chiến lược trong Nghị quyết 10-NQ/TW đang đóng vai trò tháo gỡ nút thắt cốt lõi nhất của thị trường.

Nghị quyết định hướng rất rõ ràng yêu cầu phải tăng nguồn cung hàng hoá cho thị trường vốn thông qua việc đẩy mạnh cổ phần hoá gắn liền với niêm yết. 

Đồng thời, Nhà nước đặt trọng tâm vào việc thúc đẩy khối doanh nghiệp tư nhân huy động vốn và niêm yết trên thị trường, đi kèm với đó là yêu cầu mang tính bắt buộc: phải nâng cao quản trị công ty và minh bạch thông tin. Dòng vốn ngoại sẽ là phép thử khắc nghiệt nhất, loại bỏ những doanh nghiệp có thói quen "xào nấu" báo cáo tài chính để hướng tới sự phát triển bền vững.

Định hình lại cơ sở nhà đầu tư 

Một thị trường tài chính muốn vươn tầm, tiệm cận các thông lệ quốc tế khắt khe không thể chỉ mỏng manh dựa vào thanh khoản từ tệp nhà đầu tư cá nhân vốn mang đậm tâm lý “fomo” và thường xuyên hoảng loạn trước các tin đồn.

Nhận diện sâu sắc điểm yếu cố hữu này, Nghị quyết 10-NQ/TW đã vạch ra lộ trình nhằm phát triển cơ sở nhà đầu tư theo hướng đa dạng hóa loại hình. 

Cấu trúc thị trường bắt buộc phải chuyển dịch trọng tâm sang việc tập trung nâng cao tỉ trọng của nhóm nhà đầu tư tổ chức, nhóm nhà đầu tư chuyên nghiệp, các quỹ đầu tư, quỹ hưu trí bổ sung, doanh nghiệp bảo hiểm, cũng như các quỹ đầu tư tư nhân, quỹ đầu tư mạo hiểm.

Khát vọng vĩ mô là kiến tạo một hệ sinh thái các định chế đầu tư vững mạnh, qua đó khuyến khích dòng vốn nước ngoài dài hạn, ổn định, có trách nhiệm cắm rễ sâu vào nền kinh tế.

Để cụ thể hóa định hướng chiến lược này, trao đổi với phóng viên, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước Bùi Hoàng Hải cho biết, Bộ Tài chính đã ban hành Quyết định số 3168/QĐ-BTC (ngày 12/9/2025) về Đề án Tái cấu trúc nhà đầu tư và phát triển ngành quỹ đầu tư chứng khoán. Hiện nay, các định hướng cốt lõi của Đề án đang được cụ thể hóa vào các văn bản pháp luật, qua đó hoàn thiện cơ sở pháp lý giúp mở rộng không gian đầu tư và phát triển đa dạng các loại hình quỹ.

Ông Bùi Hoàng Hải, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước tại Vietnam Investment Forum - Summer Summit 2026. Ảnh: Ban Tổ chức

“Trong thời gian tới, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước sẽ tiếp tục rà soát, đề xuất sửa đổi Luật Chứng khoán và các văn bản liên quan nhằm hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, đa dạng hóa các loại hình quỹ đầu tư chứng khoán và tạo điều kiện cho ngành quản lý quỹ phát triển theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại, tiệm cận với thông lệ quốc tế”, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước nhấn mạnh.

Song song với các bước đi kiến tạo nền tảng vững chắc, Nghị quyết 10-NQ/TW đã tạo ra một "cú hích" mang tính lịch sử khi đưa ra chủ trương: Thí điểm có kiểm soát việc phát triển các sàn giao dịch tài sản mã hoá. Lần đầu tiên, một văn kiện ở cấp cao nhất đã mở đường cho việc quản lý, khai thác khối tài sản số khổng lồ.

Việc mạnh dạn thí điểm này không chỉ đưa các giao dịch ngầm vào khuôn khổ quản lý an toàn, mà còn biến thị trường Việt Nam thành thỏi nam châm thu hút các tập đoàn công nghệ toàn cầu, cung cấp một loại "hàng hóa" hoàn toàn mới mẻ và đột phá cho thị trường vốn. 

Dĩ nhiên, để làm chủ cuộc chơi lớn sau khi nâng hạng, Nghị quyết 10-NQ/TW cũng yêu cầu chặt chẽ việc hoàn thiện cơ chế bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của nhà đầu tư, nâng cao hiệu quả xử lý tranh chấp, đồng thời tăng cường giám sát dòng vốn, ngoại hối, phòng, chống rửa tiền và kiểm soát tối đa rủi ro hệ thống. Khát vọng vĩ mô đã rõ, lộ trình đã mở, nhưng để biến những định hướng này thành hiện thực, vai trò kiến tạo và điều hành của cơ quan quản lý Nhà nước là yếu tố quyết định.

Bài 3: Vận hội mới cho chứng khoán Việt Nam sau khi nâng hạng