Toàn cảnh Hội nghị. Ảnh: Phương Anh

Doanh nghiệp gặp khó

Tính đến nay, có 8 doanh nghiệp (DN) độc lập trực thuộc Bộ Y tế, trong đó có 2 tổng công ty (Tổng Công ty Dược Việt Nam và Tổng Công ty Thiết bị Y tế Việt Nam) với 3 DN thành viên 100% vốn Nhà nước và 26 DN có vốn góp Nhà nước với tổng số vốn Nhà nước là 3.206,958 tỷ đồng. Tổng Công ty Dược có 4 DN 100% vốn Nhà nước và 19 DN có vốn góp Nhà nước; Tổng Công ty Thiết bị Y tế Việt Nam có 1 DN 100% vốn Nhà nước và 7 DN có vốn góp của Nhà nước.

Phát biểu tại Hội nghị, Thứ trưởng Bộ Y tế Phạm Lê Tuấn cho biết, bên cạnh những kết quả đạt được, tình hình đổi mới doanh nghiệp Nhà nước (DNNN) thuộc Bộ còn gặp nhiều khó khăn. Đáng chú ý hiện có 8 DN trực thuộc nhưng có đến 3 DN được tách ra từ những đơn vị sự nghiệp. Hầu hết các DN không có tích lũy để đầu tư mạnh cho việc nghiên cứu phát triển sản phẩm mới, tiếp cận với  công nghệ mới cũng như việc bảo dưỡng duy tu nhà máy, trang thiết bị đào tạo cho nhân viên. Bên cạnh đó, DN khó tiếp cận nguồn vốn vay từ các ngân hàng hoặc các thể chế tài chính trong công việc hỗ trợ đầu tư, tái đầu tư về ngân sách Nhà nước không khả thi, công nghiệp phụ trợ chưa phát triển, toàn bộ nguyên vật liệu  sản xuất đạt chuẩn phải nhập từ nước ngoài, khó khăn trong việc kiểm soát sản phẩm.

Tại Công ty TNHH Một thành viên Vắc xin và Sinh phẩm số 1, hệ thống nhà xưởng chưa được cấp chứng chỉ GMP và WHO dẫn tới việc sản phẩm không thể xuất khẩu và cung ứng cho các tổ chức quốc tế. Sản lượng vắc xin sản xuất ra thấp hơn nhiều so với công suất thiết kế làm tăng các chi phí sản xuất. Sản phẩm chủ yếu phục vụ chương trình tiêm chủng mở rộng giá vắc xin do Nhà nước kiểm soát, thấp hơn so với giá thành sản xuất. Hầu hết các sản phẩm đều là vắc xin cổ điển, đơn giá, công nghệ sản xuất thuộc thế hệ cũ. Trong khi việc thu hút các nguồn vốn đầu tư khác, tiếp cận với các dự án cho ngành công nghiệp kỹ thuật cao hết sức khó khăn do đây là DN 100% vốn Nhà nước và hoạt động công ích. Chưa kể, nghiên cứu và sản xuất vắc xin là ngành công nghiệp yêu cầu tỷ suất đầu tư lớn do yêu cầu nghiêm ngặt về điều kiện an toàn, tiêu chuẩn chất lượng sản phẩm, thiết bị đắt tiền, tỷ suất hoàn vốn thấp, hệ số rủi ro cao do công nghệ sản xuất vắc xin thay đổi rất nhanh dẫn tới việc khó tiếp cận nguồn vốn vay từ các ngân hàng hoặc các thể chế tài chính. Chính vì vậy, việc hỗ trợ đầu tư, tái đầu tư từ ngân sách là không khả thi…

 Sản xuất vắc xin tại Công ty Cắc - xin và sinh phẩm số 1. Ảnh: Internet

Còn tại Công ty TNHH Một thành viên Vắc xin Pasteur Đà Lạt, khi chuyển đổi mô hình hoạt động sang công ty TNHH Một thành viên, khó khăn về vốn để mở rộng đầu tư phát triển sản xuất thêm các sản phẩm mới, khó tiếp cận với các nguồn vốn vay của ngân hàng do không có tài sản thế chấp...

Phải thay đổi nhận thức về công tác quản lý

Thực tế đó đòi hỏi quá trình sắp xếp, đổi mới DNNN Bộ Y tế cần tập trung phân tích làm rõ nguyên nhân những tồn tại hạn chế, đưa ra những giải pháp tích cực và đồng bộ trong thời gian tới. Đồng thời tuyên truyền, vận động DN nỗ lực phấn đấu vượt qua khó khăn hoàn thành công tác cổ phần hóa DN 100% vốn Nhà nước vào năm 2015 theo chỉ đạo của Chính phủ. Theo Thứ trưởng Phạm Lê Tuấn, đây là một thách thức rất lớn.

Trước mắt, Bộ Y tế đề xuất Chính phủ và các bộ, ngành liên quan cấp cho Công ty TNHH Một thành viên Vắc xin và Sinh phẩm số 1 quỹ đất để xây dựng một nhà máy mới theo chuẩn GMP và WHO tại khu công nghệ cao Láng Hòa Lạc, diện tích dự kiến là 20ha do Nhà nước cấp. Đây là tiền đề tối quan trọng cho việc đạt được chứng nhận GMP và WHO. Việc đầu tư mới này sẽ hiệu quả hơn rất nhiều so với việc sửa chữa, nâng cấp, cải tạo nhà máy cũ hiện nằm trong nội đô thành phố, không phù hợp với điều kiện và tiêu chuẩn cho môi trường sản xuất công nghiệp.

Đối với Công ty TNHH Một thành viên Vắc xin Pasteur Đà Lạt, Bộ Y tế cũng đề nghị khi thực hiện cổ phần hóa, cần xem xét chuyển vốn của xưởng sản xuất vắc xin thương hàn tại công ty (vốn vay ODA Hàn Quốc) từ Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương để thuận tiện cho việc hoạt động và thực hiện kế hoạch cổ phần hóa trong thời gian tới.

Dự kiến, trong những tháng cuối năm 2014 và năm 2015, Bộ Y tế sẽ thực hiện công tác cổ phần hóa DN theo như chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ. Theo đó, cổ phần hóa xong 8 DN 100% vốn Nhà nước và thoái vốn Nhà nước tại DN có vốn góp mà Nhà nước không cần nắm giữ.

Phương Anh