Tăng trưởng trên 8%, kinh tế Việt Nam khép lại năm 2025 với nhiều điểm sáng. Ảnh: Đông Hà

Với mức tăng trưởng GDP ước đạt khoảng 8%, kinh tế Việt Nam tiếp tục được đánh giá là một trong những điểm sáng tăng trưởng của khu vực và thế giới, đồng thời tạo nền tảng quan trọng để hướng tới mục tiêu tăng trưởng cao hơn trong giai đoạn 2026 - 2030.

Tăng trưởng cao đi cùng ổn định vĩ mô

Theo Bộ Tài chính, tăng trưởng GDP năm 2025 đạt khoảng 8%, đưa mức tăng trưởng bình quân 5 năm (2021 - 2025) lên 6,3%. Nếu loại trừ năm 2021 chịu tác động nặng nề của đại dịch COVID-19, tăng trưởng giai đoạn 2022 - 2025 đạt bình quân 7,2%, vượt mục tiêu đề ra. Đây là kết quả đáng chú ý trong bối cảnh kinh tế thế giới phục hồi chậm và phân hóa mạnh.

GDP bình quân đầu người năm 2025 ước đạt khoảng 5.000 USD, tăng 1,4 lần so với năm 2020, đưa Việt Nam tiệm cận ngưỡng nước thu nhập trung bình cao. Lạm phát tiếp tục được kiểm soát tốt, duy trì dưới 4% trong suốt nhiệm kỳ, riêng năm 2025 khoảng 3,5%, qua đó góp phần giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô và niềm tin thị trường.

Cùng với đó, cân đối ngân sách nNhà nước có nhiều cải thiện. Thu ngân sách đến giữa tháng 12/2025 đạt khoảng 2,47 triệu tỷ đồng, vượt hơn 25% dự toán và tăng mạnh so với cùng kỳ. Đáng chú ý, cơ cấu thu ngày càng bền vững, chủ yếu đến từ sản xuất kinh doanh, phản ánh sức phục hồi và mở rộng của nền kinh tế thực. Trong khi đó, ngân sách Nhà nước vẫn dành nguồn lực lớn cho các chính sách miễn, giảm, gia hạn thuế, phí với tổng quy mô khoảng 1,1 triệu tỷ đồng trong cả giai đoạn, nhằm hỗ trợ doanh nghiệp và người dân vượt khó.

Chi ngân sách được cơ cấu lại theo hướng tiết kiệm chi hành chính, tăng chi cho đầu tư phát triển và an sinh xã hội. Tỷ lệ chi đầu tư phát triển tăng lên khoảng 32 - 33% tổng chi ngân sách, tạo dư địa cho các dự án hạ tầng và động lực tăng trưởng dài hạn. Bội chi và nợ công tiếp tục được kiểm soát trong ngưỡng an toàn.

Đáng chú ý, năm 2025 ghi nhận sự phát triển ổn định của thị trường tài chính. Đặc biệt, thị trường chứng khoán Việt Nam được nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp, mở ra cơ hội thu hút dòng vốn đầu tư quốc tế quy mô lớn và dài hạn hơn. Kim ngạch xuất nhập khẩu ước đạt trên 920 tỷ USD, với xuất siêu hơn 21 tỷ USD, tiếp tục khẳng định vai trò trụ cột của khu vực xuất khẩu trong tăng trưởng kinh tế.

Tổng vốn đầu tư toàn xã hội năm 2025 đạt trên 4,15 triệu tỷ đồng, tương đương hơn 32% GDP. Trong đó, đầu tư công được triển khai quyết liệt, đi vào thực chất; vốn FDI duy trì xu hướng tăng ổn định; khu vực kinh tế tư nhân từng bước được khơi thông thông qua cải cách môi trường đầu tư, kinh doanh.

Theo PGS.TS Nguyễn Thường Lạng, chuyên gia kinh tế (Đại học Kinh tế Quốc dân), chính việc kết hợp đồng thời các động lực, từ đầu tư công, FDI đến cải cách thuế, tiền lương và tinh giản bộ máy… đã tạo dư địa quan trọng để kích thích tổng cầu và nâng cao hiệu quả phân bổ nguồn lực.

"Nếu đầu tư công tiếp tục được triển khai quyết liệt, FDI duy trì đà tăng ổn định và cải cách thể chế được thực hiện đồng bộ, tăng trưởng GDP năm 2025 hoàn toàn có thể đạt và vượt mức 8%", ông Lạng nhận định.

Đột phá thể chế và hạ tầng

Một trong những điểm nhấn lớn của nhiệm kỳ là cải cách thể chế được đẩy mạnh với cường độ cao chưa từng có. Trong nhiệm kỳ, Quốc hội đã thông qua hơn 180 luật, nghị quyết; Chính phủ ban hành 820 nghị định, con số cao nhất từ trước đến nay. Nhiều tồn tại kéo dài nhiều năm đã được xử lý, trong đó có việc cơ cấu lại 5 ngân hàng yếu kém và tháo gỡ vướng mắc cho hàng nghìn dự án tồn đọng.

Hệ thống kết cấu hạ tầng tiếp tục phát triển đột phá với hơn 3.500 km đường cao tốc, hoàn thành mục tiêu đường ven biển và hàng loạt công trình năng lượng, văn hóa, xã hội quy mô lớn. Đây không chỉ là “đòn bẩy” cho tăng trưởng ngắn hạn mà còn tạo nền tảng cho năng lực cạnh tranh dài hạn của nền kinh tế.

Đi cùng với đó, công tác sắp xếp, tinh gọn bộ máy được triển khai quyết liệt, giảm mạnh đầu mối, tinh giản khoảng 145.000 biên chế, giúp tiết kiệm hàng chục nghìn tỷ đồng mỗi năm cho ngân sách, đồng thời nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước.

Không chỉ tăng trưởng kinh tế, lĩnh vực văn hóa xã hội năm 2025 cũng ghi nhận nhiều chuyển biến tích cực. Chỉ số phát triển con người (HDI) tăng 18 bậc, chỉ số hạnh phúc cải thiện rõ rệt. Các chính sách giáo dục, y tế, an sinh xã hội được triển khai đồng bộ, trong đó tỷ lệ hộ nghèo đa chiều giảm còn khoảng 1,3%, phản ánh tính bao trùm của quá trình phát triển.

Nền tảng cho mục tiêu tăng trưởng cao năm 2026

Dù đạt nhiều kết quả tích cực, báo cáo của Bộ Tài chính cũng chỉ rõ hàng loạt khó khăn, thách thức. Áp lực điều hành kinh tế vĩ mô còn lớn; tăng trưởng vẫn phụ thuộc đáng kể vào tín dụng; một số thị trường như bất động sản, vàng diễn biến phức tạp; các động lực tăng trưởng mới cần thêm thời gian để phát huy hiệu quả.

Ông Nguyễn Thanh Nghị, Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương cho rằng, năm 2025 ghi nhận cả thuận lợi và khó khăn, trong đó khó khăn nhiều hơn. Theo ông, xung đột địa chính trị kéo dài, chính sách bảo hộ thương mại gia tăng đã ảnh hưởng không nhỏ đến kinh tế Việt Nam. Trong nước, năng lực tham gia chuỗi giá trị của doanh nghiệp còn hạn chế; biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường và thời tiết cực đoan tiếp tục tác động tiêu cực đến phát triển kinh tế xã hội.

Tuy nhiên, dưới sự lãnh đạo của Đảng, sự ủng hộ của Quốc hội và sự chỉ đạo, điều hành chủ động, quyết liệt của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Việt Nam vẫn đạt được nhiều thành tựu nổi bật. “Tăng trưởng kinh tế được thúc đẩy mạnh mẽ, dự kiến cả năm 2025 đạt trên 8%, nằm trong số các nền kinh tế tăng trưởng nhanh nhất thế giới”, ông Nguyễn Thanh Nghị nhấn mạnh.

Bước sang năm 2026, bối cảnh quốc tế tiếp tục tiềm ẩn nhiều rủi ro. Tuy nhiên, Việt Nam có không ít thuận lợi khi các nghị quyết đột phá bắt đầu phát huy hiệu quả, các dự án hạ tầng chiến lược được triển khai đồng bộ và mô hình chính quyền địa phương hai cấp đi vào vận hành.

Quốc hội đã đặt mục tiêu tăng trưởng GDP năm 2026 từ 10% trở lên, GDP bình quân đầu người đạt 5.400 - 5.500 USD, đồng thời kiểm soát lạm phát và bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế. Để hiện thực hóa mục tiêu này, Chính phủ xác định ưu tiên hoàn thiện thể chế, giữ vững ổn định vĩ mô, thúc đẩy các động lực tăng trưởng mới, phát triển hạ tầng chiến lược, nguồn nhân lực chất lượng cao và bảo đảm an sinh xã hội.

Theo PGS.TS Nguyễn Thường Lạng, triển vọng năm 2026 là tích cực nếu Việt Nam khai thác hiệu quả các động lực tăng trưởng then chốt như đầu tư công, xuất nhập khẩu, FDI, tiêu dùng nội địa, du lịch, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh. Tuy vậy, ông cũng cảnh báo những "điểm nghẽn" mang tính cấu trúc như thể chế, số hóa, hạ tầng logistics và chi phí kinh doanh cần được tháo gỡ quyết liệt hơn.

"Kịch bản tăng trưởng cao chỉ bền vững khi chính sách được triển khai đúng nhịp, đồng bộ và gắn với cải thiện môi trường kinh doanh", ông Lạng nói và nhấn mạnh với những kết quả đạt được trong năm 2025 và định hướng rõ ràng cho năm 2026, kinh tế Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để bứt phá. Vấn đề cốt lõi còn lại là năng lực thực thi chính sách và sự phối hợp nhịp nhàng giữa các động lực tăng trưởng, nhằm biến kỳ vọng thành hiện thực.