(Thanh tra) - Chỉ thị số 34/CT-CT của Cục Thuế về việc triển khai giải pháp nâng cao hiệu quả trong giải quyết hoàn thuế giá trị gia tăng đặt ra yêu cầu cụ thể đối với cơ quan thuế các cấp trong việc đẩy nhanh tiến độ giải quyết hồ sơ, chủ động nhận diện rủi ro, phòng ngừa và xử lý nghiêm hành vi gian lận hoàn thuế.
Nhằm tiếp tục nâng cao hiệu quả công tác hoàn thuế giá trị gia tăng, bảo đảm hoàn thuế đúng hạn, đúng đối tượng, đồng thời tăng cường kiểm soát rủi ro, Cục Thuế đã ban hành Chỉ thị số 34/CT-CT ngày 2/10/2026 về việc triển khai giải pháp nâng cao hiệu quả trong giải quyết hoàn thuế giá trị gia tăng.
Đẩy nhanh tiến độ giải quyết hoàn thuế giá trị gia tăng
Theo Cục Thuế, trong thời gian vừa qua, công tác hoàn thuế đã có nhiều chuyển biến, đạt một số kết quả tích cực.
Hoàn thuế điện tử đạt tỷ lệ 99%, áp dụng hệ thống tự động phân loại 100% hồ sơ hoàn thuế; 87% số hồ sơ hoàn thuế giá trị gia tăng thuộc diện “hoàn thuế trước, kiểm tra sau” đã được cơ quan thuế giải quyết trong vòng 6 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ của người nộp thuế.
Cùng với đó, Cục Thuế đã tham mưu Bộ Tài chính báo cáo Chính phủ hoàn thiện cơ sở pháp lý về hoàn thuế tại Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15, Nghị định số 252/2026/NĐ-CP và Thông tư số 89/2026/TT-BTC.
Theo đó, hồ sơ cũng được đơn giản hóa, lược bỏ chứng từ, thông tin không cần thiết hoặc trùng lặp, đồng thời bổ sung cơ sở pháp lý triển khai hoàn thuế giá trị gia tăng tự động và thực hiện giải quyết hoàn thuế kể từ ngày cơ quan thuế ban hành kết luận hoặc quyết định xử lý vi phạm sau kiểm tra đối với hồ sơ kiểm tra trước hoàn thuế.
Để triển khai hiệu quả yêu cầu về thời gian, Chỉ thị Chỉ thị số 34/CT-CT của Cục Thuế yêu cầu cơ quan thuế các cấp thực hiện đồng bộ các giải pháp rút ngắn thời gian giải quyết hồ sơ hoàn thuế giá trị gia tăng, từ tiếp nhận, phân loại đến kiểm tra và ban hành kết quả.
Theo đó, yêu cầu cơ quan thuế phải bảo đảm 100% hồ sơ hoàn thuế giá trị gia tăng được tiếp nhận bằng phương thức điện tử; Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính tự động tiếp nhận và trả kết quả tiếp nhận ngay cho người nộp thuế sau khi tiếp nhận hồ sơ. Trường hợp người nộp thuế gửi hồ sơ giấy, cơ quan thuế hướng dẫn thực hiện qua hệ thống này.
Cùng với đó, Chỉ thị yêu cầu cơ quan thuế phải khai thác hiệu quả Cơ sở dữ liệu quản lý thuế, bao gồm tờ khai thuế, hóa đơn điện tử, tờ khai hải quan, kết quả phân tích rủi ro và các thông tin liên quan, bảo đảm 100% hồ sơ được giải quyết đúng hạn, trừ hồ sơ có dấu hiệu gian lận, trốn thuế hoặc vi phạm pháp luật.
Trường hợp số thuế đề nghị hoàn không được hoàn hoặc chưa đủ điều kiện hoàn, thông báo phải nêu rõ lý do và căn cứ pháp luật đối với từng khoản.
Phân công nhiệm vụ cụ thể, tổ chức giám sát và kiểm tra tiến độ
Cục Thuế yêu cầu các đơn vị chỉ đạo bộ phận chức năng rà soát, tổng hợp toàn bộ hồ sơ đề nghị hoàn thuế giá trị gia tăng còn tồn đọng; phân loại theo nhóm đối tượng, mặt hàng, xác định rõ khó khăn, vướng mắc và thời gian giải quyết từng hồ sơ. Trên cơ sở đó, các đơn vị bố trí đầy đủ nhân lực, phân công nhiệm vụ cụ thể, tổ chức giám sát và kiểm tra tiến độ thực hiện hằng tuần.
Mục tiêu đặt ra là cơ quan thuế các cấp không còn hồ sơ tồn quá hạn, ngoại trừ hồ sơ có rủi ro cao, có nghi vấn gian lận thuế cần xác minh, kiểm tra. Đối với các trường hợp ngoại lệ này, cơ quan thuế phải có thông báo cụ thể đến người nộp thuế qua Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính về số thuế không đủ điều kiện hoàn, số thuế chưa đủ điều kiện hoàn, lý do, các cơ quan liên quan cần phối hợp xác minh và thời hạn xác minh.
Chỉ thị yêu cầu thủ trưởng các Thuế tỉnh, thành phố, Chi cục thuế doanh nghiệp lớn, Chi cục thuế Thương mại điện tử trong quá trình phê duyệt và gửi báo cáo tình hình tiếp nhận, giải quyết hồ sơ hoàn thuế giá trị gia tăng thực hiện bằng phương thức điện tử.
Chủ động nhận diện rủi ro, phòng ngừa và xử lý nghiêm hành vi gian lận hoàn thuế
Cục Thuế cho biết, qua công tác quản lý thuế, phân tích dữ liệu, kiểm tra và giải quyết hồ sơ hoàn thuế, cơ quan thuế đã phát hiện một số trường hợp lợi dụng chính sách hoàn thuế giá trị gia tăng để gian lận, trục lợi ngân sách Nhà nước với phương thức, thủ đoạn vi phạm có xu hướng ngày càng tinh vi, liên quan đến nhiều doanh nghiệp, nhiều địa bàn và nhiều khâu trung gian.
Hành vi gian lận có thể được hình thành từ trước khi người nộp thuế lập hồ sơ đề nghị hoàn, ngay từ quá trình phát sinh giao dịch, lập và nhận hóa đơn, kê khai thuế. Điển hình như việc thành lập, sử dụng doanh nghiệp không hoạt động thực chất để mua bán, sử dụng hóa đơn; lập hóa đơn cho giao dịch không có thật; hợp thức hóa đầu vào qua nhiều doanh nghiệp trung gian; tạo lập giao dịch mua bán lòng vòng; nâng khống giá trị hàng hóa, dịch vụ; sử dụng hóa đơn, chứng từ không phản ánh đúng bản chất giao dịch; kê khai không đúng thực tế đối với hàng hóa, dịch vụ xuất khẩu nhằm làm tăng số thuế giá trị gia tăng được khấu trừ, đề nghị hoàn.
Việc kết nối, phân tích các nguồn dữ liệu cho phép cơ quan thuế chủ động nhận diện các dấu hiệu bất thường. Trên cơ sở rà soát, phân tích, đánh giá và nhận diện rủi ro, Cục Thuế yêu cầu cơ quan thuế các cấp tăng cường khai thác, phân tích, đối chiếu dữ liệu hóa đơn điện tử, kê khai thuế, đăng ký thuế, lịch sử tuân thủ và các dữ liệu có liên quan; kết nối thông tin giữa người bán, người mua, hóa đơn đầu vào, đầu ra và các tổ chức, cá nhân liên quan để kịp thời nhận diện, cảnh báo rủi ro phục vụ công tác quản lý hoàn thuế.
Việc nhận diện rủi ro phải được thực hiện ngay trong quá trình kê khai, sử dụng hóa đơn và phát sinh giao dịch, không chờ đến khi phát sinh hồ sơ hoàn thuế mới tiến hành.
Tăng cường kỷ cương, kỷ luật, không né tránh, đùn đẩy, làm việc cầm chừng
Nhằm tăng cường kỷ cương, kỷ luật công vụ, Chỉ thị số 34/CT-CT yêu cầu cơ quan thuế các cấp tổ chức rà soát, xác định rõ trách nhiệm của công chức, bộ phận và người kiểm soát, phê duyệt đối với từng hồ sơ có tồn tại, vi phạm; làm rõ nguyên nhân khách quan, chủ quan và xem xét xử lý trách nhiệm theo thẩm quyền.
“Yêu cầu toàn thể công chức chấp hành nghiêm kỷ cương, kỷ luật và trách nhiệm công vụ trong quá trình giải quyết hoàn thuế giá trị gia tăng; thực hiện đúng chức trách, nhiệm vụ, thẩm quyền, quy trình và thời hạn giải quyết. Công chức phải chủ động nghiên cứu, khai thác dữ liệu, phối hợp xử lý công việc, không né tránh, đùn đẩy, làm việc cầm chừng hoặc kéo dài hồ sơ để giảm trách nhiệm cá nhân”, Chỉ thị nêu rõ.
Với các giải pháp đồng bộ từ cải cách thủ tục hành chính, nâng cao hiệu quả khai thác dữ liệu, tăng cường quản lý rủi ro đến siết chặt kỷ cương, kỷ luật và trách nhiệm công vụ, Chỉ thị số 34/CT-CT hướng tới nâng cao chất lượng, hiệu quả giải quyết hoàn thuế giá trị gia tăng; bảo đảm giải quyết kịp thời hồ sơ đủ điều kiện, đồng thời chủ động phòng ngừa, phát hiện và xử lý nghiêm hành vi gian lận, góp phần hỗ trợ hoạt động sản xuất, kinh doanh, xuất khẩu và bảo vệ nguồn thu ngân sách Nhà nước.
