Bà Nguyễn Thị Cúc nhấn mạnh: Một nền kinh tế phát triển phải làm thế nào để tỷ lệ huy động về thuế trên GDP ngày càng giảm xuống. Ảnh: Thảo Nguyên

Khoảng 70% cán bộ thuế chưa đáp ứng được yêu cầu

+ Việt Nam đã có nhiều bước đi mạnh mẽ để cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, trong đó có cải cách thuế. Bà đánh giá như thế nào về kết quả cải cách thuế?

- Cải cách thuế có 2 vấn đề là cải cách thể chế và cải cách quản lý thuế, nhưng điều cơ bản là cải cách hệ thống quản lý thuế. Muốn nâng tầm cải cách quản lý thuế phải từ ứng dụng công nghệ tin học và năng lực, phẩm chất cán bộ thuế để đáp ứng cải cách.

Vừa rồi, chúng ta có những chính sách cải cách rất tốt, có những thông tư, Bộ Tài chính đưa ra sửa đổi chỉ trong vòng 6 ngày đã được thực hiện như Thông tư 119. Nhưng phần mềm quyết toán thuế của mình chưa đáp ứng kịp thời theo sự đổi mới về thể chế.

Về con người, chúng ta đang áp dụng cơ chế quản lý rủi ro. Đi khảo sát, chúng tôi thấy, 100% DN được khảo sát đều đánh giá những nỗ lực của cơ quan thuế kể cả văn hóa ứng xử, ứng dụng công nghệ thông tin và thể chế.

Tuy nhiên, đang dừng lại mức độ cán bộ của Tổng cục Thuế, Cục Thuế, cán bộ quản lý đối với DN đầu tư nước ngoài, DN lớn. Còn lại khoảng 70% cán bộ thuế quản lý DN nhỏ, hộ kinh doanh cá thể lại chưa đáp ứng được yêu cầu về quản lý, công nghệ thông tin, trình độ ngoại ngữ, chuyển giá.

Cán bộ của Tổng cục Thuế và Cục Thuế giải thích về chính sách thuế rất tốt nhưng đến cấp xã, phường thì các DN nhiều lúc gặp khó khăn. Thậm chí, có những nội dung đã được quy định trong các văn bản của Tổng cục Thuế nhưng cán bộ thuế ở cơ sở chưa nắm được khi DN hỏi.

+ Theo bà làm thế nào để “nâng tầm” cán bộ thuế, để DN không “vướng”?

- Đối với các nước, đào tạo về trình độ, nghiệp vụ của cán bộ thuế rất quan trọng như Nhật Bản hoặc Malaysia, việc cập nhật các chính sách thuế rất kỹ.

Chính sách thuế mới ra, muốn đưa đến người nộp thuế, đến cộng đồng DN thì cán bộ thuế phải tinh thông thì mới hướng dẫn được. Cho nên, đào tạo nâng cao trình độ, kiến thức của cán bộ thuế, đặc biệt là quản lý thuế các hộ kinh doanh cá thể, DN nhỏ và vừa là nhu cầu rất bức thiết.

Tôi cho rằng, phải cải cách công nghệ thông tin và năng lực quản lý. Ở đây không chỉ năng lực của ngành mà còn cả năng lực ứng dụng công nghệ thông tin về kỹ năng, về quản lý.

Để hiểu được chuyển giá thì đòi hỏi cán bộ thuế phải có trình độ cao thì mới kiểm tra được. Kiến thức đó cần phải được trang bị kỹ càng, cần phải đồng bộ từ lãnh đạo, cán bộ cấp Tổng cục, Cục, đến Chi cục và các Đội thuế. Có như vậy, cải cách thuế mới thực sự thành công.

DN lo sản xuất, lo chính sách thuế rất khó

+ Theo bà, việc thực hiện Nghị quyết 35 của Chính phủ về hỗ trợ và phát triển DN đến năm 2020 sẽ tiếp tục giảm các mức thuế, trong khi vẫn phải bảo đảm mục tiêu thu ngân sách tăng 14-16% so với năm 2015 thì đâu là giải pháp căn cơ?

- Với một nền kinh tế phát triển phải làm thế nào để tỷ lệ huy động về thuế trên GDP ngày càng giảm xuống. Chính sách thuế của chúng ta hiện đang giảm! Cụ thể, thuế thu nhập DN trước kia là 32% xuống 28%, 25%, 22% và giờ 20% đối với DN lớn, còn DN nhỏ chỉ 17%.

Thuế giá trị gia tăng không thay đổi, mức cơ bản là 10%, mức ưu đãi là 5%, trong khi Trung Quốc là 13% và 7%. Như vậy, về thuế suất, chúng ta thấp hơn các nước trong khu vực.

Với những cải cách hiện nay cũng có nới dần, thu hẹp dần khoảng cách giữa chi phí tính thuế và chi phí thực của DN. Ví dụ, vừa rồi, bỏ chi phí tuyên truyền quảng cáo, cho thêm khoản chi cho phúc lợi người lao động….

Nhưng vẫn còn một số quy định còn khó cho DN như bỏ định mức tiêu hao nguyên vật liệu thì thực tế phát sinh DN phải có hóa đơn chứng từ mới được hạch toán chi phí. Còn những mặt hàng, Nhà nước có xây dựng định mức thì thực hiện theo định mức, nếu vượt thì không được hạch toán chi phí. Vấn đề, DN không biết những mặt hàng nào có định mức.

DN vừa lo sản xuất kinh doanh, vừa lo tìm kiếm thị trường, vừa lo chính sách thuế là điều rất khó. Nếu chính sách thuế thay đổi nhiều, DN rất khó để hiểu hết. Cho nên, chính sách thuế tính rõ ràng, tính minh bạch phải rất cụ thể.  

Đối với DN vừa và nhỏ, chúng ta vẫn phải có cách xử lý thông minh là sử dụng các đại lý về thuế. Các đại lý thuế được pháp luật cho phép ký, chịu trách nhiệm trước pháp luật chắc chắn tiết kiệm chi phí cho DN, tiết kiệm chi phí cho cơ quan thuế và tiết kiệm chi phí cho xã hội.

+ Trân trọng cảm ơn bà!

Thảo Nguyên