Hội nghị Ban Chấp hành Đảng bộ Thanh tra Chính phủ mở rộng. Ảnh: Dương Nguyễn

Tại Cục Giám sát và Thẩm định (Cục XIII) và Văn phòng Thanh tra Chính phủ, nêu gương được đặt trong chính chất lượng công vụ, ý thức kỷ luật, tinh thần trách nhiệm và hiệu quả thực hiện nhiệm vụ.

Từ những quy định nền tảng

Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng đặt ra yêu cầu toàn diện về tiếp tục đẩy mạnh xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh; siết chặt kỷ luật, kỷ cương, kiểm soát quyền lực, phòng chống tham nhũng, tiêu cực; đồng thời khuyến khích, bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung. Trong bối cảnh đất nước bước vào kỷ nguyên mới, ngành Thanh tra - lực lượng nòng cốt giữ gìn sự liêm chính của bộ máy Nhà nước càng phải thể hiện vai trò đi đầu về tinh thần nêu gương.

Ngày 3/7/2026, Ban Tổ chức Đảng ủy Chính phủ ban hành Văn bản số 631-CV/BTCĐU về việc báo cáo kết quả thực hiện các quy định của Đảng về trách nhiệm nêu gương. Thực hiện chỉ đạo này, Ban Thường vụ Đảng ủy Thanh tra Chính phủ ban hành Công văn số 256-CV/ĐU, yêu cầu các đảng bộ, chi bộ trực thuộc tiến hành sơ kết, tổng kết và xây dựng báo cáo về việc thực hiện các quy định nêu gương.

Đợt rà soát tập trung vào 3 quy định cốt lõi được Trung ương ban hành qua các thời kỳ, gồm Quy định số 101-QĐ/TW ngày 7/6/2012 của Ban Bí thư về “Trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên, nhất là cán bộ lãnh đạo chủ chốt các cấp”; Quy định số 55-QĐ/TW ngày 19/12/2016 của Bộ Chính trị về “Một số việc cần làm ngay để tăng cường vai trò nêu gương của cán bộ, đảng viên”; và Quy định số 08-QĐi/TW ngày 25/10/2018 của Ban Chấp hành Trung ương về “Trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên, trước hết là Ủy viên Bộ Chính trị, Ủy viên Ban Bí thư, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương”.

Cùng với đó, Quy định số 144-QĐ/TW ngày 9/5/2024 của Bộ Chính trị về “Chuẩn mực đạo đức cách mạng của cán bộ, đảng viên trong giai đoạn mới” tiếp tục bổ sung cơ sở để việc thực hiện trách nhiệm nêu gương đi vào chiều sâu, cụ thể hơn trong từng hành vi, việc làm của cán bộ, đảng viên.

Yêu cầu đặt ra trong đợt rà soát lần này không phải là những báo cáo chung chung hay mang tính hình thức, mà phải nhìn nhận thẳng thắn những mặt làm được, những vướng mắc phát sinh từ thực tế sinh hoạt Đảng và quá trình thực thi công vụ.

Ông Lê Xuân Chương, Chánh Văn phòng Đảng ủy, Trưởng Ban Nghiên cứu chuyên đề Thanh tra Chính phủ. Ảnh: Minh Nguyệt

Nêu gương phải trở thành cam kết hành động

Đối với ngành Thanh tra, yêu cầu này càng có ý nghĩa bởi cán bộ, thanh tra viên thường xuyên làm việc với những lĩnh vực nhạy cảm, phức tạp, chịu áp lực từ nhiều phía và đối diện với những nguy cơ tác động đến quá trình thực thi nhiệm vụ.

Chánh Văn phòng Đảng ủy, Trưởng Ban Nghiên cứu chuyên đề Thanh tra Chính phủ Lê Xuân Chương cho rằng, việc tổng rà soát lần này không đơn thuần phục vụ công tác báo cáo cấp trên mà còn là dịp để mỗi tổ chức đảng, mỗi cán bộ tự soi, tự sửa.

“Thanh tra là ngành đi ‘soi’ công việc của người khác, giữ gìn sự minh bạch cho bộ máy Nhà nước và xã hội. Muốn thanh tra, kiểm tra người khác thì bản thân cán bộ, đảng viên ngành Thanh tra phải ‘sạch’, phải thực sự chuẩn mực”, ông Lê Xuân Chương nhấn mạnh.

Theo ông Lê Xuân Chương, nêu gương không phải là những phát biểu hay hay những khẩu hiệu, mà phải được cụ thể hóa bằng những cam kết hành động gắn với từng vị trí việc làm. Đảng ủy sẽ giám sát tiến độ và chất lượng báo cáo của các đơn vị để tránh tình trạng làm đối phó.

Từ yêu cầu đó, trách nhiệm nêu gương tại các đơn vị thuộc Đảng bộ Thanh tra Chính phủ được cụ thể hóa gắn với nhiệm vụ chính trị và công việc hằng ngày. Tại Cục XIII, nơi thực hiện giám sát, thẩm định các đoàn thanh tra và dự thảo kết luận thanh tra, thước đo của trách nhiệm nêu gương trước hết nằm ở tính chính xác, khách quan, công tâm, chặt chẽ và đúng tiến độ.

Ông Đinh Quang Tuấn, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Cục XIII, chia sẻ: “Nêu gương không phải là khẩu hiệu hình thức hay những lý luận tách rời thực tiễn, mà phải được thể hiện bằng hành động cụ thể, bằng tinh thần trách nhiệm, ý thức tổ chức kỷ luật và kết quả thực hiện nhiệm vụ".

Theo đó, trong quá trình thẩm định dự thảo kết luận thanh tra, cán bộ, đảng viên phải rà soát, đối chiếu đầy đủ các hành vi, nội dung được thanh tra với các quy định của Đảng và pháp luật của Nhà nước; bảo đảm nội dung kết luận có căn cứ, chính xác, khách quan, rõ ràng, khả thi và đúng thẩm quyền.

Cùng với đó, cán bộ khi tham gia tổ giám sát hoạt động của đoàn thanh tra hoặc thực hiện nhiệm vụ thẩm định phải đề cao tính độc lập, khách quan, công tâm, thận trọng, bản lĩnh và trách nhiệm; không để tác động, sức ép từ bên ngoài hoặc lợi ích cục bộ chi phối việc thực hiện nhiệm vụ.

Ông Trần Đình Hưng, Bí thư Đảng ủy Văn phòng Thanh tra Chính phủ, Chánh Văn phòng Thanh tra Chính phủ. Ảnh: H.T

Tại Văn phòng Thanh tra Chính phủ, trách nhiệm nêu gương được đặt trong yêu cầu thực hiện nhiệm vụ tham mưu, hành chính tổng hợp, quản lý tài vụ, hạ tầng công nghệ thông tin, an toàn thông tin và chuyển đổi số.

Bí thư Đảng ủy Văn phòng Thanh tra Chính phủ, Chánh Văn phòng Thanh tra Chính phủ Trần Đình Hưng nhấn mạnh: “Trách nhiệm nêu gương phải được thể hiện trước hết bằng kết quả thực hiện nhiệm vụ chính trị. Đảng ủy lấy chất lượng công tác tham mưu, tiến độ thực hiện nhiệm vụ, hiệu quả chuyển đổi số và ý thức chấp hành kỷ luật, kỷ cương hành chính làm thước đo thực chất nhất đánh giá trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên".

Đây cũng là yêu cầu được đặt ra trong bối cảnh Văn phòng phải vừa kiện toàn tổ chức, ổn định bộ máy sau khi Trung tâm Thông tin sáp nhập về Văn phòng từ ngày 1/6/2025, vừa bảo đảm hoạt động phục vụ liên tục, thông suốt cho công tác chỉ đạo, điều hành của lãnh đạo Thanh tra Chính phủ và hoạt động của các đoàn thanh tra.

Ông Đinh Quang Tuấn - Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Cục XIII. Ảnh: H.T

Từ cam kết đến kết quả công vụ

Điểm chung trong cách cụ thể hóa trách nhiệm nêu gương tại Cục XIII và Văn phòng Thanh tra Chính phủ là đưa yêu cầu này gắn với từng nhiệm vụ, từng vị trí việc làm thay vì dừng lại ở việc phổ biến, quán triệt quy định.

Theo tổng kết, 100% cán bộ, đảng viên, nhất là các đồng chí cấp ủy viên, lãnh đạo phòng, người đứng đầu đều thực hiện cam kết tu dưỡng, rèn luyện và nêu gương hằng năm.

Nội dung nêu gương đồng thời được đưa vào chương trình kiểm tra, giám sát hằng năm, lồng ghép trong đánh giá, xếp loại chất lượng tổ chức đảng và đảng viên. Các đơn vị thực hiện kê khai tài sản, thu nhập đối với đối tượng bắt buộc đúng thời hạn, đúng quy định; công khai các quy trình, thủ tục hành chính để đảng viên cùng giám sát.

Cùng với đó, cấp ủy và lãnh đạo đơn vị giữ vai trò nòng cốt trong tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số và phân tích dữ liệu nhằm nâng cao tính công khai, hiện đại, minh bạch trong quản lý, điều hành.

Kết quả đánh giá cho thấy, Cục XIII và Đảng bộ Văn phòng Thanh tra Chính phủ đều không phát hiện trường hợp cán bộ, đảng viên vi phạm các quy định về trách nhiệm nêu gương, không có vụ việc phải xem xét xử lý kỷ luật.

Tuy nhiên, thực tiễn cũng cho thấy công tác giám sát, nắm bắt thông tin về đạo đức, lối sống của đảng viên khi làm nhiệm vụ tại địa bàn xa, như các đoàn thanh tra, tổ công tác tại các tỉnh, đôi khi còn chưa kịp thời, vẫn chủ yếu dựa vào báo cáo của trưởng đoàn và các thành viên.

Từ đó cho thấy, nêu gương không thể chỉ được nhìn nhận qua bản cam kết, mà phải được kiểm chứng trong từng công việc cụ thể. Khi cán bộ, đảng viên giữ được sự công tâm, khách quan, bản lĩnh trước những nhiệm vụ phức tạp, chất lượng công việc và văn hóa công vụ trở thành thước đo trực tiếp nhất của trách nhiệm nêu gương.

Đây cũng là cơ sở để việc thực hiện các quy định của Trung ương về nêu gương tiếp tục được cụ thể hóa, gắn chặt hơn với yêu cầu xây dựng đội ngũ cán bộ Thanh tra Chính phủ liêm chính, bản lĩnh, tinh thông nghiệp vụ trong giai đoạn mới.

Bài 2: Gắn chuẩn mực đạo đức với văn hóa công vụ số