(Thanh tra)- Theo GS.TS Lã Ngọc Khuê - 1 trong 2 chuyên gia phản biện độc lập của dự án (D.A) xây dựng Cảng Hàng không quốc tế Long Thành - việc xây dựng Sân bay quốc tế Long Thành sẽ giúp hình thành và phát triển 1 Cảng Hàng không quốc tế trung chuyển có quy mô tầm cỡ trong khu vực nhằm thực hiện Chiến lược Phát triển vận tải hàng không Việt Nam.
Do đó, đây không phải là câu chuyện riêng của Tổng Cty Cảng Hàng không Việt Nam mà còn là câu chuyện của quốc gia trước cơ hội tạo nên một lợi thế mới.
7,8 tỷ USD cho giai đoạn 1 của D.A
Bộ Giao thông Vận tải (GTVT) cho biết, theo quy hoạch được duyệt, Cảng Hàng không quốc tế Long Thành được phân kỳ đầu tư thành 3 giai đoạn. Giai đoạn 1 sẽ hình thành Cảng Hàng không quốc tế trung chuyển, công suất 25 triệu khách/năm và 1,2 triệu tấn hàng hóa/năm, nhằm hỗ trợ việc quá tải của Cảng Hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất. Giai đoạn 2 công suất khai thác sẽ được nâng lên 50 triệu hành khách và 1,5 triệu tấn hàng/năm. Đến giai đoạn 3 con số này sẽ nâng lên tương ứng là 100 triệu hành khách và 5 triệu tấn hàng hóa/năm.
Quy mô đầu tư giai đoạn 1 sẽ tập trung đầu tư nhà ga hành khách, 2 đường cất hạ cánh với chi phí dự tính khoảng 165.000 tỷ đồng tương đương 7,8 tỷ USD. Để giảm áp lực vốn trong tình hình khó khăn hiện nay, rút ngắn thời hạn đưa công trình đưa vào khai thác cũng như kết hợp khai thác, tận dụng được cơ sở hạ tầng sẵn có tại Cảng Hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất, Bộ GTVT sẽ phân kỳ đầu tư giai đoạn 1 của D.A thành giai đoạn 1a và 1b. Giai đoạn 1a sẽ dành khoảng 119 tỷ đồng (5,7 tỷ USD) để xây dựng 1 nhà ga nhánh trung tâm, 1 đường cất hạ cánh đáp ứng lượng hành khách 17 triệu khách/năm vào năm 2023. 2 năm sau đó, giai đoạn 1b sẽ xây dựng hai cánh còn lại của nhà ga chính trung tâm và đường cất hạ cánh thứ 2.
Thứ trưởng Bộ GTVT Nguyễn Hồng Trường cho biết, việc đầu tư xây dựng Cảng Hàng không quốc tế Long Thành sẽ gắn với các D.A đầu tư các hạng mục cụ thể, theo nguyên tắc Nhà nước chỉ đầu tư hoặc hỗ trợ đầu tư phần kết cấu hạ tầng không có khả năng thu hồi vốn; khuyến khích đầu tư vào các hạng mục thành phần dịch vụ khai thác, có khả năng thu hồi vốn đầu tư. Tính toán sơ bộ cơ cấu nguồn vốn đầu tư cho giai đoạn 1 của D.A thì nguồn gốc ngân sách Nhà nước gồm ngân sách Nhà nước, Trái phiếu Chính phủ, ODA... khoảng 85.000 tỷ đồng. Còn nguồn vốn huy động ngoài ngân sách Nhà nước gồm vốn doanh nghiệp, cổ phần, liên doanh liên kết, hợp tác công tư là khoảng 80.000 tỷ đồng.
D.A góp phần phát triển kinh tế dịch vụ mới cho quốc gia
Theo đánh giá của các chuyên gia, các quốc gia Đông Nam Á đã quy hoạch và đưa vào khai thác các Cảng Hàng không quốc tế lớn như: Cảng Hàng không quốc tế Suvarnabhumi - Thái Lan (100 triệu hành khách/năm), Kuala Lumpur - Malaysia (100 triệu hành khách/năm), Changi - Singapore (135 triệu hành khách/năm) đóng vai trò trung chuyển trong khu vực, nhằm thu hút các hãng hàng không và hành khách để tạo ra đà phát triển kinh tế cho quốc gia. Việt Nam mới chỉ là điểm kéo dài đường bay từ các trung tâm trung chuyển hàng không này.
Trong khi đó, vị trí địa lý thuận lợi, nằm ở trung tâm khu vực Đông Nam Á, một trong những khu vực phát triển nhanh trên thế giới và đang quản lý 2 vùng thông tin bay (FIR) Hà Nội, TP Hồ Chí Minh với những đường hàng không nhộn nhịp bậc nhất cộng với nhiều thuận lợi về điều kiện kinh tế, xã hội khác, Việt Nam hoàn toàn có nhiều lợi thế cạnh tranh trong việc phát triển một trung tâm trung chuyển hàng không.
GS.TS Lã Ngọc Khuê. Ảnh: Hữu Oanh
GS.TS Lã Ngọc Khuê, nguyên Thứ trưởng Bộ GTVT, Chủ tịch Hội đồng Khoa học công nghệ Bộ GTVT nhận định, trong việc đầu tư xây dựng D.A này, nếu chúng ta chậm chân thì sẽ bị rơi vào tình thế "thua cuộc". Bài học xương máu của vận tải cảng biển còn đó khi chúng ta không có cảng biển trung chuyển quốc tế, hàng hóa đội giá lên 2 lần (1 xuất, 1 nhập) đều đi qua cảng quốc gia khác. Vừa rồi, tất cả các hãng tàu quốc tế nâng giá cước ta bị động và phải chịu thua thiệt.
"Với tư cách là 1 trong 2 chuyên gia phản biện độc lập của D.A, tôi thấy rằng, Cảng Hàng không quốc tế Long Thành không chỉ là giải pháp giảm tải cho Sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất mà quan trọng hơn nếu xây dựng Sân bay quốc tế Long Thành sẽ có khả năng kết nối với các hệ thống hạ tầng đồng bộ của quốc gia như: Hệ thống đường sắt tốc độ cao, hệ thống đường cao tốc, hệ thống cảng biển... Đây là điều mà Sân bay Tân Sơn Nhất chỉ kết nối được với hạ tầng đô thị. Vì vậy, D.A sẽ tạo nên một tình thế phát triển mới cho toàn vùng Đông Nam bộ cũng như phát triển kinh tế dịch vụ mới cho quốc gia. Do đó, Bộ GTVT cũng như Quốc hội cần xem xét trong các D.A lớn cần được đầu tư thì đâu là D.A cần được tập trung ưu tiên dành nguồn lực", GS.TS Lã Ngọc Khuê nhấn mạnh.
Hữu Oanh
