Trung tâm hành chính xã Bến Hiên. Ảnh: XN

Tỷ lệ giải ngân đạt mức thấp kỷ lục

Chánh Thanh tra TP Đà Nẵng vừa ban hành Kết luận thanh tra số 1722/KL-TTTP về công tác quản lý, sử dụng các nguồn vốn Chương trình mục tiêu quốc gia (CTMTQG) giai đoạn 2021 - 2025 do UBND xã Sông Kôn và UBND xã Bến Hiên làm chủ đầu tư. Bên cạnh những kết quả đạt được, cơ quan thanh tra đã chỉ rõ hàng loạt sai phạm trong giải ngân, đấu thầu, nghiệm thu khống khối lượng.

Xã Sông Kôn và xã Bến Hiên (thuộc huyện Đông Giang, tỉnh Quảng Nam cũ) được sáp nhập, thành lập mới và đi vào hoạt động từ ngày 01/7/2025 theo Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Đây là địa bàn có tỷ lệ đồng bào dân tộc thiểu số chiếm rất cao (Sông Kôn chiếm 89%, Bến Hiên chiếm 92,15%) với tỷ lệ hộ nghèo và cận nghèo còn lớn.

Theo kết luận thanh tra, trong giai đoạn 2021 - 2025, tổng nguồn vốn đầu tư từ hai CTMTQG (Giảm nghèo bền vững và Phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi) tại hai địa bàn trên lên tới 158,9 tỷ đồng. Trong đó, tổng vốn bố trí cho xã Sông Kôn là 97,6 tỷ đồng và xã Bến Hiên là 61,3 tỷ đồng.

Mặc dù nguồn kinh phí được phân bổ lớn nhằm ưu tiên đầu tư hạ tầng dân sinh, trường học, trạm y tế và hỗ trợ sinh kế cho đồng bào thiểu số, tuy nhiên tiến độ triển khai tại các địa phương rất chậm. Tỷ lệ giải ngân nguồn vốn CTMTQG Phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021 - 2025 tại cả hai xã Sông Kôn và Bến Hiên đều đạt mức thấp kỷ lục, chỉ vỏn vẹn 50%. Một số nội dung cốt lõi của dự án như trợ cấp gạo, kinh phí kiểm tra, giám sát và đánh giá chương trình thậm chí ghi nhận tỷ lệ giải ngân bằng 0%.

Phát hiện hàng loạt sai phạm nghiêm trọng

Qua kiểm tra trực tiếp hiện trường và xác minh hồ sơ, Thanh tra TP Đà Nẵng phát hiện hàng loạt sai phạm nghiêm trọng trong công tác tổ chức thi công và quản lý chất lượng công trình.

Tại xã Bến Hiên, có đến 07 công trình thuộc CTMTQG Giảm nghèo bền vững và 09 công trình thuộc CTMTQG Phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số có khối lượng nghiệm thu thanh, quyết toán vượt quá khối lượng thực tế thi công. Tình trạng tương tự cũng diễn ra tại xã Sông Kôn với 07 công trình giảm nghèo và 10 công trình phát triển vùng dân tộc thiểu số bị bóc tách sai phạm tăng khối lượng.

Ban Quản lý dự án Đầu tư xây dựng khu vực Đông Giang (đơn vị bàn giao dự án) và chủ đầu tư đã bộc lộ sự thiếu khả thi khi lập báo cáo kinh tế kỹ thuật lắp đặt đồng hồ đo nước kèm nắp bảo vệ cho hệ thống nước tự chảy miền núi tại thôn Cột Buồm, trong khi không hề có phương án thu phí tiền nước.

Nghiêm trọng hơn, tại xã Sông Kôn, dự án "Duy tu bảo dưỡng các công trình - Sửa chữa hệ thống nước sinh hoạt từ nhà máy nước A Ting đến các hộ gia đình" dù đã hoàn thành nhưng qua kiểm tra thực tế, toàn bộ hệ thống đường ống hoàn toàn không có nước, người dân không có nước để sử dụng sinh hoạt.

Một số công trình sử dụng hình thức "tham gia thực hiện của cộng đồng" nhưng chủ đầu tư lại giao cho tổ nhóm thợ cư trú ở địa phương khác thực hiện, vi phạm Luật Đấu thầu và Nghị định số 63/2014/NĐ-CP của Chính phủ.

Trước những sai phạm mang tính hệ thống, Chánh Thanh tra TP Đà Nẵng đã ban hành các kiến nghị xử lý nghiêm khắc về mặt kinh tế và trách nhiệm hành chính.

Theo đó, về xử lý kinh tế, kiến nghị xử lý tổng số tiền sai phạm 461.917.000 đồng. Về xử lý trách nhiệm, Thanh tra TP Đà Nẵng kiến nghị UBND xã Bến Hiên và UBND xã Sông Kôn khẩn trương tổ chức kiểm điểm nghiêm túc các tập thể, cá nhân có liên quan đến những tồn tại, sai phạm đã kết luận. Đồng thời, yêu cầu các chủ đầu tư khẩn trương tập hợp hồ sơ, phối hợp chặt chẽ với Kho bạc Nhà nước để đẩy nhanh giải ngân các nguồn vốn được phép kéo dài thời gian thực hiện đến ngày 31/12/2026 theo đúng quy định pháp luật.