Thanh tra tỉnh Sơn La làm việc với Tổ công tác của Cục I - Thanh tra Chính phủ về thanh tra chuyên đề cơ sở nhà, đất dôi dư. Ảnh: PV

230 cơ sở nhà, đất vẫn chưa được khai thác

Thanh tra tỉnh Sơn La vừa tiến hành thanh tra và ban hành kết luận về thanh tra chuyên đề đối với việc quản lý, sắp xếp, xử lý cơ sở nhà, đất dôi dư sau sắp xếp trên địa bàn tỉnh.

Cuộc thanh tra được thực hiện theo kế hoạch của Thanh tra Chính phủ, tập trung kiểm tra công tác lãnh đạo, chỉ đạo; quản lý, sử dụng tài sản công; việc kiểm kê, lập hồ sơ, xây dựng và thực hiện phương án sắp xếp, xử lý cơ sở nhà, đất dôi dư...

Đoàn thanh tra tiến hành thanh tra tại Sở Tài chính, Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh cùng UBND các xã, phường và các cơ quan, đơn vị liên quan. Thời kỳ thanh tra từ ngày 1/3/2025 đến 30/4/2026.

Qua thanh tra trực tiếp 408 cơ sở nhà, đất, Thanh tra tỉnh ghi nhận công tác quản lý tài sản công trên địa bàn đã có nhiều chuyển biến tích cực.

Sau khi thực hiện chính quyền địa phương hai cấp, Tỉnh ủy, HĐND và UBND tỉnh xác định việc sắp xếp, xử lý nhà, đất là nhiệm vụ trọng tâm nhằm phòng, chống lãng phí, phát huy hiệu quả nguồn lực tài sản công.

Trên cơ sở tham mưu của Sở Tài chính, UBND tỉnh đã ban hành nhiều văn bản hoàn thiện cơ chế quản lý, chỉ đạo các cơ quan, địa phương rà soát, sắp xếp và xử lý cơ sở nhà, đất dôi dư.

Công tác kiểm kê, lập danh mục, cập nhật dữ liệu và trình phê duyệt phương án xử lý cơ bản được triển khai, nhiều cơ sở sau sắp xếp đã được tiếp nhận, đưa vào sử dụng đúng công năng, đáp ứng nhu cầu hoạt động của các cơ quan, đơn vị.

Tuy nhiên, kết quả thanh tra cũng cho thấy việc xử lý tài sản công vẫn còn nhiều điểm nghẽn.

Trong tổng số 408 cơ sở được kiểm tra, có 182 cơ sở chưa được lập, phê duyệt phương án sắp xếp, xử lý; 226 cơ sở đã được phê duyệt phương án.

Đáng chú ý nhất, tại thời điểm thanh tra còn 230 cơ sở nhà, đất dôi dư chưa được sử dụng, bỏ trống. Trong số này có 141 điểm trường cắm bản, 59 trụ sở hành chính, 5 trạm y tế, 18 cơ sở sự nghiệp, 6 cơ sở khác và 1 nhà công vụ.

Trong 230 cơ sở nhà, đất dôi dư, có 171 cơ sở vẫn chưa được lập phương án xử lý, còn 59 cơ sở đã có phương án nhưng chưa tổ chức thực hiện, tiếp tục để tài sản bỏ không.

Theo Thanh tra tỉnh, việc chậm xử lý khiến một lượng lớn tài sản công chưa được khai thác, phát huy hiệu quả.

Thanh tra tỉnh Sơn La công bố quyết định thanh tra chuyên đề cơ sở nhà, đất dôi dư sau sắp xếp trên địa bàn tỉnh. Ảnh: PV

Nhiều tồn tại trong quản lý, xử lý tài sản công

Kết luận thanh tra chỉ rõ nhiều hạn chế kéo dài từ khâu quản lý đến tổ chức thực hiện.

Theo đó, công tác kiểm tra, hướng dẫn và đôn đốc của Sở Tài chính chưa được thực hiện thường xuyên. Sau khi vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, nhiều cơ quan, đơn vị chưa kịp thời rà soát, lập đầy đủ danh mục nhà, đất thuộc diện phải sắp xếp theo quy định. Một số địa phương còn ban hành quy chế quản lý tài sản công chưa bảo đảm căn cứ pháp lý.

Việc quản lý hồ sơ và cơ sở dữ liệu cũng bộc lộ nhiều bất cập. Một số cơ sở nhà, đất thiếu hồ sơ pháp lý, chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất; việc hạch toán, kê khai biến động tài sản, cập nhật dữ liệu trên hệ thống quản lý tài sản công và sổ kế toán chưa đầy đủ, chưa chính xác. Có địa phương sau khi tiếp nhận tài sản chưa kịp thời báo cáo cấp có thẩm quyền để xử lý theo quy định.

Thanh tra cũng phát hiện 23 trong tổng số 24 cơ sở nhà, đất do cơ quan Trung ương chuyển giao về địa phương vẫn chưa được xây dựng phương án quản lý, sử dụng, xử lý theo quy định. Trong khi đó, Sở Tài chính còn chậm tham mưu giao nhiệm vụ tiếp nhận tài sản công, ảnh hưởng đến tiến độ xử lý.

Theo hướng dẫn của Thanh tra Chính phủ, Đoàn thanh tra đã lượng hóa giá trị nguồn lực chưa được khơi thông từ 230 cơ sở nhà, đất dôi dư.

Kết quả cho thấy, giá trị nguồn lực ước tính hơn 777 tỷ đồng nếu tính theo giá đất ở hoặc trên 617 tỷ đồng nếu tính theo giá đất thương mại, dịch vụ. Đây là nguồn lực rất lớn chưa được khai thác trong khi nhiều lĩnh vực vẫn cần quỹ đất và trụ sở để phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Thanh tra tỉnh đánh giá, nguyên nhân khách quan xuất phát từ đặc thù tỉnh miền núi, địa bàn rộng, dân cư phân tán; việc sáp nhập đơn vị hành chính, tổ chức lại trường học và thực hiện chính quyền địa phương hai cấp làm phát sinh số lượng lớn cơ sở nhà, đất dôi dư trong thời gian ngắn. Bên cạnh đó, nhiều tài sản nằm ở vùng sâu, vùng xa, giá trị thương mại thấp, hồ sơ pháp lý chưa hoàn thiện hoặc vướng quy hoạch nên việc xử lý gặp nhiều khó khăn.

Về nguyên nhân chủ quan, Thanh tra tỉnh cho rằng một số cơ quan, đơn vị chưa quyết liệt trong rà soát, đề xuất phương án xử lý; năng lực tham mưu về quản lý tài sản công còn hạn chế; công tác kiểm tra, giám sát chưa thường xuyên, dẫn đến nhiều tồn tại kéo dài.

Kết luận thanh tra xác định trách nhiệm người đứng đầu đối với Giám đốc Sở Tài chính, Giám đốc Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh, Chủ tịch UBND các xã, phường thuộc thời kỳ thanh tra. Trách nhiệm cũng được làm rõ đối với các phòng chuyên môn, cán bộ phụ trách quản lý tài sản công, kế toán và các cá nhân liên quan trong việc để xảy ra những tồn tại, hạn chế được chỉ ra.

Buổi công bố quyết định thanh tra về cơ sở nhà, đất dôi dư được thực hiện trực tiếp tại trụ sở UBND tỉnh Sơn La, trực tuyến đến UBND các xã, phường và đơn vị liên quan. Ảnh: PV

Khẩn trương khơi thông nguồn lực tài sản công

Trên cơ sở kết quả thanh tra, Chánh Thanh tra tỉnh yêu cầu các đơn vị tổ chức kiểm điểm trách nhiệm tập thể, cá nhân có liên quan; xây dựng kế hoạch thực hiện nghiêm kết luận thanh tra theo quy định của Luật Thanh tra năm 2025.

Thanh tra tỉnh kiến nghị Sở Tài chính khẩn trương tham mưu triển khai Nghị quyết số 31/2026/NQ-CP của Chính phủ; rà soát toàn bộ quỹ nhà, đất dôi dư; đẩy nhanh việc lập, thẩm định và phê duyệt phương án xử lý; tăng cường kiểm tra việc thực hiện các phương án đã được phê duyệt.

Đồng thời nghiên cứu cơ chế quản lý, khai thác tạm thời đối với các cơ sở chưa thể xử lý ngay, bảo đảm không để tài sản tiếp tục bỏ hoang, xuống cấp.

Đối với Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh và UBND các xã, phường, kết luận yêu cầu khẩn trương tiếp nhận, rà soát, hoàn thiện hồ sơ pháp lý, lập phương án xử lý đối với toàn bộ cơ sở nhà, đất dôi dư; tập trung triển khai các phương án đã được phê duyệt nhằm sớm đưa tài sản vào khai thác, sử dụng hiệu quả.

Riêng đối với các điểm trường cắm bản không còn nhu cầu sử dụng, Thanh tra tỉnh đề nghị nghiên cứu chuyển đổi công năng phù hợp để phục vụ nhu cầu sinh hoạt cộng đồng tại địa phương.

Thanh tra tỉnh giao cơ quan chuyên môn theo dõi, đôn đốc việc thực hiện kết luận; đồng thời tham mưu xử lý trách nhiệm đối với các cơ quan, đơn vị không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ các yêu cầu đã được kết luận./.