ông Lê Quốc Minh, Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam phát biểu khai mạc diễn đàn. Ảnh: Sơn Hải

Phát biểu khai mạc Diễn đàn Trí tuệ nhân tạo (AI) quốc tế WAN-IFRA Việt Nam năm 2026, ông Lê Quốc Minh, Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam, cho biết đây là lần đầu tiên Diễn đàn Trí tuệ nhân tạo quốc tế WAN-IFRA được tổ chức ở Việt Nam.

Theo Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam Lê Quốc Minh, sự kiện này không chỉ ghi nhận những bước phát triển mạnh mẽ của báo chí Việt Nam trong tiến trình chuyển đổi số, mà còn mở ra không gian để báo chí Việt Nam kết nối, trao đổi tri thức và cùng cộng đồng báo chí, truyền thông quốc tế suy nghĩ về tương lai của nghề báo trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo. 

AI mang đến những cơ hội chưa từng có cho báo chí

Theo Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam, đối với báo chí, sự thay đổi này đang diễn ra đặc biệt nhanh chóng. AI đã bước vào các tòa soạn và đang hiện diện trong công việc hàng ngày của các nhà báo.

Nhưng AI càng phát triển thì câu hỏi về niềm tin, về con người, về báo chí càng trở nên quan trọng. Báo chí không chỉ là câu chuyện về công nghệ, về năng suất hay về tốc độ sản xuất thông tin. Báo chí là câu chuyện về sự thật, về trách nhiệm và trên hết là câu chuyện về niềm tin, ông bày tỏ.

Ông Minh dẫn một số con số trong báo cáo về AI và Tương lai của tin tức của Reuters Institute for the Study of Journalism: Chỉ 12% công chúng được khảo sát cảm thấy thoải mái với những tin tức được tạo hoàn toàn bằng AI.

Trong khi đó, tỷ lệ này lên tới 62% đối với những tin tức hoàn toàn do con người thực hiện. Theo ông, 12% và 62% chính là khoảng cách của niềm tin.

Ông cho rằng, công chúng có thể chấp nhận việc sử dụng AI ở mức độ nào đó trong hoạt động của tòa soạn. Nhưng khi đứng trước một câu chuyện liên quan đến những vấn đề hệ trọng của xã hội, công chúng muốn biết: Những thông tin này đã được kiểm chứng chưa? Phóng viên có đến tận hiện trường không? Ai sẽ chịu trách nhiệm trước công chúng nếu thông tin đó sai? Đó chính là những việc mà AI không thể làm thay các nhà báo.

Theo Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam, trí tuệ nhân tạo mang đến cho báo chí những cơ hội chưa từng có.

“AI có thể giúp phân tích những tài liệu mà trước đây các nhà báo phải mất nhiều tuần, thậm chí nhiều tháng để xử lý. AI có thể giúp các tòa soạn sản xuất nội dung đa nền tảng nhanh hơn, phục vụ độc giả tốt hơn và tiếp cận trúng đích những nhóm công chúng mới”, ông nói.

Theo ông Minh, AI có thể giúp nhà báo nhìn thấy nhiều dữ liệu hơn, hỗ trợ tìm kiếm thông tin hiệu quả hơn, rồi cả những công việc tốn nhiều thời gian và đòi hỏi sự tỉ mẩn như gỡ băng phỏng vấn, soát lỗi, dịch thuật, tạo phụ đề.

Tuy nhiên, AI không thể thay nhà báo đứng trước một con người đang kể câu chuyện của mình. AI có thể giúp nhà báo kể một câu chuyện nhanh hơn. Nhưng để hiểu một câu chuyện, vẫn cần sự trải nghiệm, đồng cảm và trách nhiệm của nhà báo, ông nhấn mạnh.

Bên cạnh áp lực công việc và yêu cầu pháp lý, các nhà nghiên cứu cũng cảnh báo về thiết kế của các mô hình AI và tác động của chúng đến hành vi người dùng. Mala Kumar, Giám đốc Điều hành của Humane Intelligence, đã chỉ ra hai hiện tượng đáng lo ngại “một là tính nịnh hót, hai là sự buông bỏ nhận thức”.

Điều này đặc biệt nguy hiểm trong môi trường tòa soạn, nơi sự hoài nghi và tinh thần phản biện là cốt lõi của nghề báo.

Do vậy, công nghệ có thể tạo ra nội dung nhưng không thể thay thế được đạo đức nghề nghiệp, bản lĩnh chính trị, trách nhiệm xã hội và tính nhân văn của các nhà báo, theo Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam.

Các đại biểu dự Phiên khai mạc Diễn đàn Trí tuệ nhân tạo quốc tế WAN-IFRA Việt Nam năm 2026. Ảnh: Sơn Hải

Giữ vững sự thật, niềm tin và tính nhân văn

Cũng theo Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam, ý nghĩa đặc biệt của Diễn đàn WAN-IFRA 2026 chính là ở chỗ đây không chỉ là nơi nói về công nghệ, mà là nơi cùng nhau trả lời một câu hỏi quan trọng: “Trong kỷ nguyên AI, chúng ta muốn báo chí sẽ trở thành như thế nào”.

Ông cho rằng câu trả lời không phải là một nền báo chí được vận hành bởi máy móc, mà hướng tới một nền báo chí trong đó con người sử dụng hiệu quả công nghệ để có thêm năng lực, để tạo ra những giá trị lớn hơn cho công chúng.

Một nhà báo có thể sử dụng AI để nghiên cứu sâu hơn, phân tích tốt hơn, kể chuyện sáng tạo hơn và có thêm thời gian để kể những câu chuyện thực sự ý nghĩa với xã hội. Một tòa soạn có thể sử dụng AI để vận hành hiệu quả hơn, nhưng vẫn giữ được bản sắc, trách nhiệm xã hội.

Một nền báo chí có thể tận dụng sức mạnh của công nghệ mà vẫn giữ vững những giá trị cốt lõi: sự thật, niềm tin và tính nhân văn.

Diễn đàn Trí tuệ nhân tạo (AI) quốc tế diễn ra trong bối cảnh đất nước ta đang quyết liệt triển khai Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ và chuyển đổi số quốc gia cùng với Chiến lược quốc gia về chuyển đổi số giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2045, nhằm đưa đất nước vươn mình trong kỷ nguyên số.

Trong thời gian qua, chúng ta đã chứng kiến sự chuyển mình mạnh mẽ của các cơ quan báo chí trong nước, thực hiện Chiến lược “Chuyển đổi số báo chí đến năm 2025, định hướng đến năm 2030” của Thủ tướng Chính phủ.

Về phía Hội Nhà báo Việt Nam, ông Minh cho biết, trong thời gian qua, Hội đã liên tục đẩy mạnh các chương trình đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng số cho hội viên. Hội đã luôn đồng hành với các cơ quan báo chí, các đồng nghiệp cập nhật kiến thức về AI, chia sẻ kinh nghiệm ứng dụng công nghệ và thúc đẩy xây dựng các chuẩn mực đạo đức, quy tắc sử dụng AI phù hợp với đặc thù của hoạt động báo chí Việt Nam.

Trong một thế giới quá nhiều thông tin, báo chí phải là nơi tìm kiếm sự thật, kiểm chứng sự thật và để công chúng đặt niềm tin.

Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam tin tưởng rằng, Diễn đàn WAN-IFRA 2026 sẽ mở ra những sáng kiến mới, những mô hình hợp tác mới và những giải pháp thiết thực để AI thực sự trở thành công cụ đắc lực cho nhà báo và tòa soạn, đồng thời góp phần củng cố niềm tin của công chúng đối với báo chí.