Toàn cảnh hội nghị. Ảnh: Quang Thái

Hà Nội là đô thị trung tâm Vùng Thủ đô

Theo điều chỉnh Quy hoạch tổng thể quốc gia, cả nước sắp xếp còn 34 tỉnh, thành phố và 6 vùng kinh tế trọng điểm.

Trong đó, Thủ đô Hà Nội là trung tâm của Vùng Đồng bằng sông Hồng (liên kết với 6 tỉnh, thành phố: Thái Nguyên, Bắc Ninh, Hải Phòng, Quảng Ninh, Hưng Yên, Ninh Bình) và Vùng Thủ đô Hà Nội (liên kết với 5 tỉnh: Phú Thọ, Thái Nguyên, Bắc Ninh, Hưng Yên, Ninh Bình).

Không gian phát triển của Hà Nội được mở rộng và liên kết, gắn kết chặt chẽ với các tiểu vùng:

Với Thái Nguyên, Bắc Ninh, hình thành chuỗi đô thị - công nghiệp - dịch vụ công nghệ cao dọc theo hành lang kinh tế Bắc - Nam, Vành đai 3, quốc lộ 1B, quốc lộ 3 và quốc lộ 18.

Với Hưng Yên, Hải Phòng, Quảng Ninh, kết nối qua hành lang kinh tế Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh và cao tốc 5B, Vành đai 4 tạo thành trục động lực phát triển kinh tế cửa khẩu, kinh tế biển và logistics.

Với Ninh Bình, kết nối qua trục Bắc - Nam (quốc lộ 1A, cao tốc Pháp Vân - Cầu Giẽ - Ninh Bình), cao tốc Tây Bắc, Vành đai 5, hình thành hành lang công nghiệp hỗ trợ, du lịch văn hóa tâm linh và y tế chất lượng cao (cơ sở 2 của các bệnh viện lớn).

Với Phú Thọ, kết nối qua hành lang Xuyên Á (Nội Bài - Lào Cai), phát triển du lịch sinh thái, công nghiệp cơ khí và công nghiệp hỗ trợ.

Trong Quy hoạch tổng thể Thủ đô, Hà Nội đóng vai trò là trung tâm, động lực chính, điều phối, dẫn dắt lan tỏa sự phát triển trên mọi lĩnh vực.

Về xác lập mô hình cấu trúc Vùng đô thị Hà Nội “chùm đô thị hướng tâm”, Hà Nội là đô thị trung tâm Vùng Thủ đô; các đô thị thuộc các tỉnh, thành phố xung quanh là hệ thống đô thị vệ tinh lớn của Hà Nội, có tính liên kết và đối trọng, hỗ trợ, chia sẻ tài nguyên và tạo động lực phát triển chung cho cả vùng và cả nước.

Hệ thống đô thị vệ tinh cấp vùng (theo các trục kết nối): Phía Bắc với tỉnh Thái Nguyên (đô thị Thái Nguyên, Sông Công, Phổ Yên); phía Đông Bắc với Bắc Ninh (đô thị Bắc Ninh, Từ Sơn, Thuận Thành); phía Đông Nam với Hưng Yên (đô thị Văn Giang, Mỹ Hào, Phố Nối, Phố Hiến); phía Nam với Ninh Bình (đô thị Duy Tiên, Phủ Lý, Ninh Bình và Tam Điệp); phía Tây với Phú Thọ (Vĩnh Yên, Phúc Yên, Việt Trì, Hòa Bình, Lương Sơn); phía Đông với thành phố Hải Phòng, đô thị Hải Dương, Chí Linh...

Xây dựng các tuyến metro đồng bộ, giảm áp lực cho nội đô

Thảo luận tại hội nghị, các ý kiến nhấn mạnh vai trò trung tâm, hạt nhân và cực tăng trưởng của Hà Nội trong liên kết, dẫn dắt phát triển Vùng Thủ đô, cả nước và vươn tầm quốc tế.

Phát biểu ý kiến, Bí thư Tỉnh ủy Hưng Yên Nguyễn Hữu Nghĩa nêu kiến nghị nhằm tăng cường tính kết nối, đồng bộ và khả thi của quy hoạch.

Theo ông, về hạ tầng giao thông, Hưng Yên xác định kết nối toàn diện với Hà Nội là định hướng xuyên suốt trong quy hoạch tỉnh giai đoạn 2021-2030, với việc quy hoạch 6 cây cầu qua sông Hồng.

Trên cơ sở này, Hưng Yên kiến nghị nghiên cứu bổ sung cầu Triều Dương, kết nối đường tỉnh 427 của Hưng Yên với Thường Tín (Hà Nội); đồng thời, xác định rõ hướng tuyến cầu Đông Ninh kết nối đường tỉnh 429 (khu vực Vạn Điểm) với đường di sản của Hưng Yên, bảo đảm thống nhất với quy hoạch Vành đai 4,5 của Hà Nội.

Cũng liên quan giao thông, ông Nguyễn Hữu Nghĩa đề nghị, trong Quy hoạch tổng thể Thủ đô cần quan tâm đến không gian ngầm và hệ thống đường sắt đô thị.

Hiện, Hưng Yên đã quy hoạch 5 tuyến đường sắt đô thị, cơ bản đều hướng về Hà Nội. Do đó, tỉnh kiến nghị các tuyến metro của Hà Nội, đặc biệt là tuyến số 8, cần được định hướng kết nối, đấu nối đồng bộ với các tuyến đường sắt đô thị của Hưng Yên, tạo thuận lợi giao thông, góp phần giãn dân và giảm áp lực cho khu vực nội đô Hà Nội.

Cùng với Hưng Yên, Phú Thọ cũng được xác định là địa phương nằm trong Vùng Thủ đô, có mối liên kết chặt chẽ với Hà Nội cả về không gian phát triển, hạ tầng, dân cư và môi trường.

Bí thư Tỉnh ủy Phú Thọ Phạm Đại Dương cho biết, trên cơ sở quy hoạch điều chỉnh của tỉnh vừa được công bố, Phú Thọ định hướng phát triển với vai trò là vùng vệ tinh, gắn kết đồng bộ với quy hoạch Thủ đô Hà Nội.

Từ thực tiễn tiếp giáp Hà Nội với chiều dài khoảng 290km, cùng hai trục sông lớn là sông Hồng và sông Đà chảy qua địa bàn, tỉnh Phú Thọ kiến nghị Hà Nội tăng cường phối hợp giải quyết các vấn đề liên vùng, nhất là về môi trường, giao thông, phân bố dân cư và phát triển công nghiệp.

Tại hội nghị, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Đức Thắng kiến nghị tăng cường phối hợp giữa Trung ương với Hà Nội và các địa phương trong triển khai các nhiệm vụ môi trường trọng điểm.

“Trước mắt, trong quý I/2026, Bộ sẽ phối hợp với các địa phương triển khai thí điểm cải tạo hệ thống sông Bắc Hưng Hải, tập trung nạo vét, cải thiện dòng chảy, từng bước khắc phục tình trạng ô nhiễm”, ông Thắng cho biết.

Bộ trưởng nhấn mạnh, yêu cầu quản lý, bảo vệ và phát triển rừng, gắn bảo vệ môi trường với định hướng phát triển Thủ đô theo hướng xanh, bền vững.

Cần xây dựng tiêu chuẩn chung trên nhiều lĩnh vực

Kết luận hội nghị, Bí thư Thành ủy Nguyễn Duy Ngọc chia sẻ, việc xây dựng Quy hoạch tổng thể Thủ đô với tầm nhìn 100 năm, xây dựng Nghị quyết thay thế Nghị quyết 15-NQ/TƯ của Bộ Chính trị và sửa đổi Luật Thủ đô, để phục vụ mục tiêu phát triển Thủ đô, vùng và cả nước trong kỷ nguyên mới.

Bí thư Hà Nội mong muốn, các ban, bộ, ngành Trung ương và các địa phương trong vùng tiếp tục đóng góp ý kiến để hoàn thiện các dự thảo về thể chế và quy hoạch phát triển Thủ đô.

 “Cơ chế phát triển vùng chỉ có thể chặt chẽ khi chúng ta xác định được các vấn đề cùng nhau phát triển”, Bí thư Hà Nội khẳng định.

Ông cũng nhấn mạnh, các địa phương cần xác định các vùng đô thị vệ tinh của Hà Nội có chất lượng như thế nào và phát triển ra sao; đồng thời, xác định tầm nhìn để kết nối với trung tâm liên kết vùng Thủ đô Hà Nội.

Bí thư Hà Nội đề nghị, trong thời gian tới, việc đề xuất liên kết vùng giữa Hà Nội và các địa phương cần xây dựng được tiêu chuẩn chung trong các lĩnh vực, như: Đường sắt đô thị, giao thông đường thủy, đường bộ, tàu điện ngầm, giải quyết môi trường các dòng sông...