Tàu Diamond Princess với khoảng 2.750 du khách chủ yếu quốc tịch Mỹ cập cảng Cam Ranh ngày 23/1/2026. Ảnh Sở VH-TT&DL

Nền tảng 2025: đã có lực, nhưng cần đổi cách đi

Năm 2025 khép lại với bức tranh kinh tế tích cực. GRDP của Khánh Hòa tăng trên 7%, quy mô nền kinh tế vượt mốc 209.000 tỷ đồng; 21/22 chỉ tiêu kinh tế - xã hội đạt và vượt kế hoạch. Cơ cấu kinh tế tiếp tục dịch chuyển theo hướng dịch vụ - công nghiệp, trong đó khu vực dịch vụ và công nghiệp - xây dựng đóng góp gần 80% tăng trưởng.

Du lịch tiếp tục giữ vai trò "đầu kéo". Toàn tỉnh đón khoảng 16,4 triệu lượt khách, trong đó có 5,5 triệu lượt khách quốc tế; doanh thu du lịch đạt trên 67.000 tỷ đồng, tăng hơn 17% so với năm 2024. Những con số này khẳng định vị thế của Khánh Hòa là trung tâm du lịch lớn của cả nước.

Song tăng trưởng dựa chủ yếu vào số lượng khách khiến hạ tầng đô thị chịu áp lực, môi trường du lịch đứng trước rủi ro, trong khi giá trị gia tăng trên mỗi lượt khách chưa tương xứng với tiềm năng. Đây là lý do cốt lõi khiến tỉnh Khánh Hòa lựa chọn chuyển trục từ “tăng lượng” sang “tăng chất” trong giai đoạn 2026-2030.

Không chỉ làm du lịch chất lượng cao, Khánh Hoà hướng tới tái cấu trúc toàn bộ chuỗi giá trị du lịch. Ảnh Sở VH-TT&DL

Du lịch chất lượng cao: từ đông khách sang khách giá trị

“Du lịch chất lượng cao” không chỉ là nâng cấp cơ sở lưu trú hay gắn thêm nhãn cao cấp cho các sản phẩm hiện có. Cách tiếp cận mà Khánh Hòa hướng tới là tái cấu trúc toàn bộ chuỗi giá trị du lịch.

Thứ nhất, chuyển mạnh sang các phân khúc có mức chi tiêu cao và ổn định: nghỉ dưỡng cao cấp, du lịch chăm sóc sức khỏe, du lịch MICE, thể thao biển, văn hóa - di sản. Khi đó, thước đo thành công không còn là số lượt khách thuần túy, mà là doanh thu bình quân trên mỗi khách, thời gian lưu trú và tỷ lệ quay lại.

Thứ hai, du lịch chất lượng cao đòi hỏi chuẩn mực mới về môi trường, không gian đô thị và dịch vụ công. Hạ tầng giao thông đô thị, xử lý nước thải, rác thải, không gian công cộng ven biển… trở thành yếu tố sống còn để giữ hình ảnh điểm đến cao cấp.

Thứ ba, yếu tố con người và quản trị điểm đến phải theo kịp. Nguồn nhân lực du lịch cần được đào tạo theo chuẩn quốc tế; công tác quản lý nhà nước phải chuyển từ “cấp phép” sang “đồng hành, giám sát chất lượng”, tạo môi trường kinh doanh minh bạch, ổn định cho các nhà đầu tư lớn.

Logistics biển: mở rộng không gian tăng trưởng

Nếu du lịch chất lượng cao là động lực phía cầu, thì logistics biển chính là động lực phía cung, giúp Khánh Hòa mở rộng không gian phát triển vượt ra khỏi ranh giới một tỉnh du lịch thuần túy.

Với lợi thế về vị trí địa kinh tế, hệ thống cảng biển và kết nối liên vùng, Khánh Hòa có điều kiện trở thành trung tâm logistics biển của khu vực Nam Trung Bộ - Tây Nguyên. Logistics không chỉ phục vụ xuất nhập khẩu hàng hóa, mà còn kéo theo chuỗi dịch vụ hậu cần, thương mại, công nghiệp hỗ trợ và đô thị cảng.

Đáng chú ý, logistics biển và du lịch chất lượng cao không tách rời mà bổ trợ cho nhau. Một hệ thống logistics hiện đại giúp giảm chi phí, tăng tính kết nối, nâng cao chất lượng dịch vụ cho du lịch; ngược lại, du lịch phát triển ổn định tạo dòng chảy thương mại - dịch vụ đủ lớn để logistics vận hành hiệu quả.

Khánh Hoà đầu tư công năm 2026 hơn 13.400 tỷ đồng từ ngân sách địa phương, quyết tâm tạo "đường băng" ngay từ đầu chu kỳ. Ảnh Minh Nghĩa

Đầu tư công và kỷ luật tài khóa: “đường băng” cho tăng trưởng

Để hai động lực này thực sự vận hành, vai trò của đầu tư công được xác định là then chốt. Kế hoạch đầu tư công năm 2026 với tổng vốn hơn 13.400 tỷ đồng từ ngân sách địa phương cho thấy quyết tâm tạo “đường băng” hạ tầng ngay từ đầu chu kỳ.

Trọng tâm không chỉ là quy mô vốn, mà là cách phân bổ và kỷ luật thực hiện. Các nghị quyết nhấn mạnh yêu cầu tập trung vào hạ tầng kết nối cảng biển - đô thị - sân bay, hạ tầng du lịch trọng điểm và hạ tầng số; đồng thời siết chặt kỷ luật đầu tư, gắn trách nhiệm người đứng đầu với tiến độ và chất lượng dự án. Bài học giải phóng mặt bằng - điểm nghẽn lớn nhiều năm qua - được đặt đúng vị trí như một “nút thắt” phải tháo gỡ sớm.

Song song với đầu tư công, kế hoạch tài chính - ngân sách giai đoạn 2026-2030 đặt mục tiêu tăng trưởng thu bình quân 12%/năm, tổng thu ngân sách trên địa bàn hơn 251.000 tỷ đồng. Đáng chú ý là định hướng tăng tỷ trọng chi đầu tư phát triển, kiểm soát chặt chi thường xuyên và quản lý nợ địa phương theo nguyên tắc thận trọng, minh bạch. Đây là nền tảng tài khóa quan trọng để duy trì niềm tin của nhà đầu tư trong một chu kỳ phát triển dài.

Từ nghị quyết đến thực tiễn

Nhìn tổng thể, lựa chọn du lịch chất lượng cao và logistics biển làm động lực bứt phá không phải là sự thay đổi đột ngột, mà là bước nâng cấp chiến lược phát triển dựa trên lợi thế sẵn có. Vấn đề còn lại nằm ở khâu thực thi: liệu các dự án hạ tầng có được triển khai đúng tiến độ, các rào cản thủ tục có được tháo gỡ kịp thời, và bộ máy quản lý có đủ linh hoạt để đồng hành cùng doanh nghiệp.

Giai đoạn 2026-2030 vì thế sẽ là phép thử quan trọng. Nếu hai động lực này được vận hành đúng nhịp, Khánh Hòa không chỉ duy trì vị thế trung tâm du lịch lớn, mà còn có thể vươn lên thành cực tăng trưởng mới về dịch vụ - logistics biển của khu vực. Khi đó, tăng trưởng không chỉ nhanh hơn, mà còn “sâu” hơn, tạo giá trị gia tăng cao, lan tỏa rộng và bền vững hơn cho toàn bộ nền kinh tế địa phương.