Các đại biểu tham dự hội thảo. Ảnh: Lâm Giang Trực

Ngày 21/9, tại Nha Trang, Ban Tuyên giáo Trung ương phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ, Tỉnh ủy Khánh Hòa tổ chức Hội thảo khoa học “Phát triển điện hạt nhân vì tăng trưởng xanh và an ninh năng lượng quốc gia”.

Hội thảo do ông Ngô Đông Hải, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương; ông Hồ Xuân Trường, Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy Khánh Hòa và Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Lê Xuân Định chủ trì.

Tham dự hội thảo có lãnh đạo các ban, bộ, ngành Trung ương; lãnh đạo tỉnh Khánh Hòa; đại diện các cơ quan quản lý, viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp cùng các chuyên gia, nhà khoa học.

Hội thảo nhằm thống nhất nhận thức về vai trò của điện hạt nhân trong chiến lược năng lượng quốc gia; đồng thời đề xuất giải pháp hoàn thiện chính sách, phát triển công nghệ, nguồn nhân lực và nâng cao hiệu quả thông tin, tuyên truyền.

Nguồn điện nền cho tăng trưởng xanh

Phát biểu đề dẫn, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Lê Xuân Định cho biết, nhu cầu điện phục vụ công nghiệp hóa, hiện đại hóa, chuyển đổi số và đời sống xã hội ngày càng tăng. Trong khi đó, Việt Nam phải từng bước giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, chuyển dịch sang hệ thống năng lượng xanh, sạch và thực hiện mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050.

Với khả năng cung cấp nguồn điện công suất lớn, vận hành ổn định và phát thải carbon thấp, điện hạt nhân được xác định có vai trò quan trọng trong bảo đảm công suất nền, giữ ổn định hệ thống điện và hỗ trợ các nguồn năng lượng tái tạo như điện gió, điện mặt trời.

Các đại biểu tập trung thảo luận việc hoàn thiện hệ thống pháp luật, tiêu chuẩn và quy chuẩn đối với toàn bộ vòng đời nhà máy điện hạt nhân; phân định rõ thẩm quyền, trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị và bảo đảm phù hợp với tiêu chuẩn, thông lệ quốc tế.

Hội thảo cũng cập nhật xu hướng công nghệ lò phản ứng thế hệ mới, lò phản ứng mô-đun nhỏ; chia sẻ kinh nghiệm quốc tế về lựa chọn công nghệ, xây dựng, vận hành và bảo đảm an toàn hạt nhân.

Theo các chuyên gia, phát triển điện hạt nhân không đơn thuần là xây dựng nhà máy mà còn là quá trình hình thành năng lực quốc gia về khoa học, công nghệ và công nghiệp. Việt Nam cần chuẩn bị sớm đội ngũ chuyên gia, kỹ sư và nhân lực kỹ thuật; đồng thời nâng cao năng lực nghiên cứu, quản lý, thiết kế, chế tạo, vận hành, bảo dưỡng và từng bước phát triển công nghiệp hỗ trợ trong nước.

Mở động lực phát triển mới cho Khánh Hòa

Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy Khánh Hòa Hồ Xuân Trường "đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân đồng thuận." Ảnh: MN

Dự án Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và Ninh Thuận 2 là hai dự án điện hạt nhân đầu tiên của Việt Nam, được triển khai trên địa bàn tỉnh Khánh Hòa.

Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy Khánh Hòa Hồ Xuân Trường nhấn mạnh, đây vừa là vinh dự, vừa đặt ra trách nhiệm lớn đối với Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân trong tỉnh.

Thời gian qua, tỉnh đã tập trung đẩy nhanh công tác giải phóng mặt bằng và chuẩn bị các điều kiện cần thiết. Ban Thường vụ Tỉnh ủy chỉ đạo thành lập tổ công tác của UBND tỉnh để trực tiếp giải quyết khó khăn, vướng mắc; tăng cường nhân lực chuyên môn cho các địa phương thuộc phạm vi dự án và đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân đồng thuận.

Theo lãnh đạo tỉnh Khánh Hòa, việc triển khai dự án không chỉ đóng góp cho an ninh năng lượng quốc gia mà còn mở ra cơ hội phát triển công nghiệp công nghệ cao, dịch vụ kỹ thuật, logistics, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao và công nghiệp hỗ trợ.

Tỉnh đặt mục tiêu biến lợi thế về điện hạt nhân thành năng lực phát triển mới, từng bước hình thành trung tâm năng lượng, tạo động lực cho công nghiệp xanh, khoa học - công nghệ và tăng trưởng bền vững.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa Trịnh Minh Hoàng cho biết, tỉnh sẽ phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành Trung ương, chủ đầu tư và các đơn vị liên quan; tập trung thực hiện các nhiệm vụ thuộc trách nhiệm địa phương về đất đai, giải phóng mặt bằng, tái định cư, kết cấu hạ tầng, an ninh trật tự và truyền thông.

Quá trình triển khai dự án phải gắn với bảo đảm quyền, lợi ích chính đáng và nâng cao đời sống người dân vùng dự án. Chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, tạo việc làm và đầu tư hạ tầng cần được thực hiện đồng bộ để người dân được thụ hưởng những thành quả phát triển do dự án mang lại.

Minh bạch thông tin, củng cố đồng thuận xã hội

Một nội dung trọng tâm được hội thảo đặt ra là đổi mới công tác thông tin, truyền thông về điện hạt nhân. Những vấn đề khoa học, kỹ thuật phức tạp cần được chuyển tải chính xác, khách quan, minh bạch và dễ hiểu; làm rõ cả lợi ích, yêu cầu triển khai và các điều kiện bảo đảm an toàn.

Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương Ngô Đông Hải: có 19 tham luận cùng các ý kiến của chuyên gia, nhà khoa học, cơ quan quản lý và địa phương. Ảnh: MN

Kết luận hội thảo, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương Ngô Đông Hải cho biết, 19 tham luận cùng các ý kiến của chuyên gia, nhà khoa học, cơ quan quản lý và địa phương đã thống nhất cao về tính tất yếu, ý nghĩa chiến lược của điện hạt nhân đối với sự phát triển đất nước.

Theo ông Ngô Đông Hải, để bảo đảm an ninh năng lượng, giữ ổn định hệ thống điện và thực hiện mục tiêu Net Zero vào năm 2050, điện hạt nhân là giải pháp quan trọng trong cơ cấu nguồn điện dài hạn. Tuy nhiên, việc lựa chọn công nghệ, bảo đảm an toàn hạt nhân và xây dựng văn hóa an toàn phải được đặt lên hàng đầu.

Các cơ quan tuyên giáo, chính quyền địa phương và báo chí cần chủ động xây dựng kế hoạch truyền thông dài hạn, phù hợp với từng nhóm đối tượng và địa bàn; kịp thời cung cấp thông tin khoa học, chính xác, giải đáp những vấn đề người dân quan tâm.

Cùng với công tác truyền thông, cần thực hiện tốt chính sách an sinh xã hội, bồi thường, tái định cư; chuẩn bị nguồn nhân lực và hạ tầng kỹ thuật, tạo nền tảng xã hội vững chắc để triển khai các dự án điện hạt nhân.

Các luận cứ khoa học và thực tiễn từ hội thảo sẽ được tổng hợp, báo cáo và tham mưu cấp có thẩm quyền trong quá trình chỉ đạo, định hướng triển khai Chương trình điện hạt nhân quốc gia.