Lấy mẫu thực phẩm xét nghiệm tại chợ Xuân La, Hà Nội.

Từ tháng 4/2008 - 3/2013, Cơ quan Phát triển Quốc tế Canada tài trợ 16 triệu đô la Canada để Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn thực hiện; Cục Quản lý Chất lượng Nông lâm sản và Thuỷ sản (QLCLNLS&TS) phối hợp với Bộ Y tế, Bộ Khoa học và Công nghệ triển khai 20 mô hình quản lý, kiểm soát ATTP theo chuỗi cung cấp thực phẩm với 4 ngành hàng: Rau, trái cây, thịt lợn, thịt gà.

Đến tháng 4/2012, cơ quan chức năng đã chứng nhận VietGAP cho 3 mô hình thí điểm ngành hàng rau tại TP HCM và Lâm Đồng, 1 mô hình trái cây tại Tiền Giang. Dự kiến, đến tháng 8, 9/2012, 100% mô hình thí điểm rau, trái cây sẽ được chứng nhận VietGAP và đến tháng 10, 11/2012 có ít nhất 80% của tổng số 11 trại chăn nuôi lợn và 15 trại chăn nuôi gà được chứng nhận VietGAP/SOPs, 3 cơ sở giết mổ heo và 3 cơ sở giết mổ gà sẽ được chứng nhận GMPs hoặc bảo đảm điều kiện vệ sinh, ATTP theo Thông tư 60, 61. Qua kết quả kiểm nghiệm, các mẫu rau, thịt, trái cây đều bảo đảm an toàn theo các quy định hiện hành.

“Dự án đã được ký thỏa thuận hợp tác về việc giới thiệu và quảng bá sản phẩm rau được chứng nhận của các mô hình thí điểm cũng như các hợp đồng tiêu thụ sản phẩm giữa các mô hình với Saigon Co.op, BigC, Cty Cổ phần Lựa chọn Xanh (Green Choice), Cty TNHH Hatchando, hệ thống các bếp ăn tập thể, khách sạn tại TP HCM, Thanh Hóa, Hà Nội, Lâm Đồng…”, lãnh đạo Cục QLCLNLS&TS nói.

Các chuyên gia nhận định, điểm mạnh của dự án là đã hình thành cơ cấu tổ chức, từ tỉnh, huyện đến cơ sở đều tham gia mô hình bảo đảm tính chất bền vững để triển khai thực hiện các hoạt động của mô hình thí điểm. Hệ thống quản lý chất lượng cơ sở được xây dựng với sự phân công trách nhiệm rõ ràng tạo điều kiện thuận lợi trong triển khai các hoạt động tập huấn, hướng dẫn áp dụng GPPs, kiểm tra giám sát, lấy mẫu kiểm nghiệm. Đồng thời, duy trì được hệ thống trao đổi thông tin, báo cáo tiến độ, hướng khắc phục khó khăn.

Tuy nhiên, do tổ công tác có cơ cấu theo nhiều tầng lớp quản lý dẫn đến thông tin báo cáo, tiến độ dự án còn chậm, chưa chặt chẽ; cán bộ còn kiêm nhiệm nhiều và hạn chế năng lực, thời gian cũng như chưa xác định rõ trách nhiệm và chưa chú trọng đến chất lượng thực hiện… là những tồn tại cần khắc phục.

Theo PGS.TS Nguyễn Xuân Hồng, Cục trưởng Cục Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn), chuỗi thực phẩm an toàn là vấn đề rất mới đối với Việt Nam, nhận thức của cả người tiêu dùng, sản xuất và kinh doanh còn rất hạn chế. Những tồn tại, yếu kém về công tác quản lý ATTP thời gian qua đã làm giảm lòng tin của người tiêu dùng. Bên cạnh đó, các văn bản quy phạm pháp luật, cơ chế khuyến khích phát triển theo chuỗi thực phẩm an toàn còn thiếu, chưa đồng bộ, liên quan tới nhiều bộ, ngành mà chưa có một cơ quan thống nhất trong cả nước về quản lý, kiểm soát ATTP. Bên cạnh đó là sự liên kết giữa nông dân và doanh nghiệp còn lỏng lẻo, kém hiệu quả… Đây là những thách thức với công tác quản lý ATTP theo chuỗi.

Thực tế các mô hình cho thấy, việc liên kết chuỗi giữa các cơ sở áp dụng các tiêu chuẩn ATTP trong toàn bộ chuỗi giá trị ngành hàng cần được củng cố, xây dựng nhằm bảo đảm các bên tham gia mô hình đều có lợi, sản xuất có lãi, duy trì và mở rộng sản suất, kinh doanh. Một số mô hình thí điểm cần có sự giám sát, thanh tra của cơ quan Nhà nước để duy trì việc áp dụng các chỉ số ATTP sau chứng nhận. Và, việc phân công nhiệm vụ trong các cơ quan thanh tra cấp Trung ương và cấp tỉnh vẫn còn chồng chéo và chưa đầy đủ. Chưa kể thiếu nguồn lực, thiếu chính sách kiểm soát ATTP...

“Bởi vậy, cần đẩy mạnh tuyên truyền, tập huấn, nâng cao nhận thức về ATTP; rà soát lại các văn bản quy phạm pháp luật, các tiêu chuẩn, quy chuẩn, chứng nhận chuỗi thực phẩm an toàn. Bên cạnh đó, Nhà nước cần có cơ chế, chính sách hỗ trợ phát triển chuỗi thực phẩm an toàn, nâng cao năng lực quản lý phân tích nguy cơ ATTP, kiểm tra ATTP, bảo đảm chính xác và nhanh chóng. Đồng thời, khẩn trương quy hoạch và thực hiện các vùng sản xuất ATTP…”, PGS.TS Nguyễn Xuân Hồng nhấn mạnh.

Được biết, một số mô hình bước đầu thành công và có triển vọng. Đó là những tiền đề quan trọng để mô hình quản lý ATTP theo chuỗi trong thời gian tới phát triển, góp phần tạo đột phá trong việc bảo đảm ATTP.

Hữu Oanh