Trong 7 tháng năm 2012, toàn Tập đoàn tiêu thụ được 21,8% triệu tấn (trong nước 14,6 triệu tấn, xuất khẩu 7,2 triệu tấn) bằng 47,9% kế hoạch năm. Tồn kho tính đến ngày 31/7/2012 trên 9 triệu tấn.

Nguyên nhân chủ yếu là do lượng than tiêu thụ trong nước giảm mạnh (do tăng trưởng kinh tế chậm); giá than xuất khẩu giảm (do suy giảm kinh tế toàn cầu). Tập đoàn Than và Khoáng sản Việt Nam đã tiết giảm chi phí nhưng do giá xuất khẩu giảm nên với mức thuế xuất khẩu 20% thì giá thành than xuất khẩu cao hơn giá bán nên Tập đoàn không xuất khẩu được.

Theo dự báo, giá than thế giới tiếp tục có xu hướng giảm do kinh tế thế giới chưa  phục hồi, cung về than vượt cầu. Vì vậy, nếu duy trì mức thuế suất thuế xuất khẩu than là 20% thì Tập đoàn sẽ không thể xuất khẩu được.

Theo tính toán của Bộ Tài chính, nếu giảm mức thuế xuất khẩu xuống 10%, Tập đoàn sẽ xuất khẩu được với sản lượng dự kiến là 6,5 triệu tấn. Từ việc tạo điều kiện cho Tập đoàn tăng số lượng than xuất khẩu, giảm tồn kho, sẽ góp phần giải quyết được việc làm cho người lao động, không gây ảnh hưởng đến đời sống và an toàn xã hội của công nhân ngành than và người dân vùng mỏ, thu ngân sách Nhà nước cũng sẽ tăng… Khi thị trường phục hồi và giá than thế giới tăng thì sẽ điều chỉnh tăng thuế xuất khẩu than cho phù hợp.

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu suy giảm, các nước có sản lượng sản xuất than lớn trên thế giới cũng đã có chính sách giảm thuế nhằm tăng lượng xuất khẩu than tại các nước này. Ví dụ như Indonesia (sản xuất khoảng 340 triệu tấn/năm, xuất khẩu khoảng 280 triệu tấn/năm) thuế xuất khẩu là 0%; Úc (sản lượng tương đương Indonesia) thuế xuất khẩu 0%; Trung quốc (sản xuất trên 3 tỷ tấn/năm, vừa xuất khẩu và nhập khẩu than hàng trăm triệu tấn/năm), thuế xuất khẩu than 10%; Mông Cổ thuế suất thuế xuất khẩu than tối đa không quá 7%; Nga thuế xuất khẩu 5%.
 

DN