(Thanh tra) - Trong lĩnh vực khoa học và công nghệ, việc rà soát, đánh giá và đề xuất phương án xử lý văn bản cần được thực hiện đồng bộ, góp phần nâng cao tính thống nhất, khả thi của hệ thống pháp luật.
Theo đó, việc rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật là nhiệm vụ quan trọng nhằm phát hiện những quy định chồng chéo, bất cập, không còn phù hợp với thực tiễn.
Trong quá trình hoàn thiện thể chế, rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật không chỉ nhằm xác định những văn bản còn hiệu lực mà còn giúp nhận diện các quy định cần sửa đổi, bổ sung, thay thế hoặc bãi bỏ.
Đây là cơ sở để cơ quan quản lý đánh giá tính phù hợp của quy định hiện hành, bảo đảm hệ thống pháp luật đáp ứng yêu cầu quản lý trong tình hình mới.
Trước đó, ngày 19/4/2026, Thủ tướng Chính phủ ban hành Công điện số 32/CĐ-TTg về tổ chức thực hiện tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật. Hoạt động này được triển khai trên cơ sở các kết luận của Bộ Chính trị, chương trình công tác năm 2026 của Ban Chỉ đạo Trung ương về hoàn thiện thể chế, pháp luật và các nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật.
Theo chỉ đạo tại Công điện, việc tổng rà soát nhằm góp phần hoàn thiện đồng bộ thể chế, pháp luật; khắc phục những nội dung chồng chéo, vướng mắc, mâu thuẫn và quy định không rõ ràng làm phát sinh chi phí xã hội.
Kết quả rà soát cần làm cơ sở kiến nghị, đề xuất hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật, bảo đảm tính đơn giản, thống nhất, đồng bộ và khả thi.
Đối với lĩnh vực khoa học và công nghệ, khối lượng văn bản cần rà soát gắn với phạm vi quản lý rộng, có nhiều nội dung liên quan đến hoạt động nghiên cứu, phát triển công nghệ và tổ chức thực hiện chính sách.
Vì vậy, việc đánh giá cần được tiến hành trên cơ sở đối chiếu các quy định có liên quan, xác định rõ những điểm cần xử lý và đề xuất phương án phù hợp với thẩm quyền.
Ngày 21/7/2026, Bộ Tư pháp tổ chức cuộc họp thẩm định báo cáo sơ bộ về kết quả tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật thuộc lĩnh vực khoa học và công nghệ của Bộ Khoa học và Công nghệ; kết quả rà soát được đưa ra thẩm định đối với 474 văn bản.
Cuộc thẩm định có sự tham gia của nhóm nghiên cứu gồm 17 thành viên do Bộ Tư pháp thành lập, với đại diện các cơ quan, đơn vị liên quan và các chuyên gia, nhà khoa học trong lĩnh vực pháp luật. Việc thẩm định nhằm đánh giá kết quả rà soát theo hướng độc lập, khách quan.
Hoạt động này là một khâu trong quá trình đánh giá hệ thống văn bản thuộc lĩnh vực quản lý, giúp xem xét kết quả rà soát trước khi tiếp tục hoàn thiện phương án xử lý. Qua đó, việc đề xuất sửa đổi, bổ sung hoặc bãi bỏ văn bản có cơ sở đánh giá rõ ràng hơn, gắn với yêu cầu bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật.
Rà soát văn bản chỉ phát huy hiệu quả khi kết quả được chuyển thành phương án xử lý cụ thể. Đối với những quy định có nội dung chồng chéo hoặc chưa thống nhất, cơ quan có thẩm quyền cần xem xét phương án sửa đổi, bổ sung, thay thế hoặc bãi bỏ. Trường hợp phát hiện vấn đề vượt thẩm quyền, cần kiến nghị cơ quan có thẩm quyền xem xét, giải quyết theo quy định.
Tại Công điện số 32/CĐ-TTg cũng đặt ra yêu cầu xử lý những vướng mắc trong quy định pháp luật và thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh không cần thiết.
Theo đó, việc rà soát cần gắn với yêu cầu giảm chi phí tuân thủ, tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp và chuyển từ tư duy quản lý nặng về tiền kiểm sang tăng cường hậu kiểm phù hợp.
Với Bộ Khoa học và Công nghệ, việc tiếp tục hoàn thiện hệ thống văn bản cần bảo đảm các quy định thuộc phạm vi quản lý được xem xét trong mối liên hệ với những quy định pháp luật có liên quan.
Cách tiếp cận này góp phần hạn chế tình trạng mỗi văn bản được sửa đổi riêng lẻ nhưng chưa giải quyết đầy đủ những điểm thiếu thống nhất giữa các quy định.
Bên cạnh đó, chất lượng rà soát phụ thuộc vào việc xác định đúng vấn đề và phương án xử lý. Những đề xuất cần dựa trên nội dung văn bản, căn cứ pháp lý và yêu cầu quản lý thực tế; đồng thời làm rõ thẩm quyền, phạm vi sửa đổi và mối liên hệ với các văn bản liên quan.
Đây là cơ sở để bảo đảm quy định sau khi được hoàn thiện có thể triển khai thống nhất, tránh phát sinh cách hiểu khác nhau trong quá trình thực hiện.
Việc tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật vì vậy không chỉ là công việc kiểm kê, thống kê văn bản mà còn là quá trình đánh giá chất lượng quy định và xác định hướng hoàn thiện pháp luật.
Kết quả rà soát cần được chuyển hóa thành những kiến nghị, phương án xử lý có căn cứ, góp phần nâng cao chất lượng xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật.
Trong bối cảnh yêu cầu quản lý nhà nước tiếp tục thay đổi, rà soát và hoàn thiện hệ thống văn bản cần được gắn với thực tiễn thi hành, bảo đảm tính thống nhất giữa các quy định và sự phù hợp với chức năng, nhiệm vụ của cơ quan quản lý. Đây là một trong những cơ sở để nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực khoa học và công nghệ.
