Bãi tập kết cát trên đê sông Đáy. Ảnh: Trung Hà

Theo Kết luận thanh tra số 31/KL-TTr của Thanh tra tỉnh Ninh Bình, đến ngày 31/12/2025, toàn tỉnh Ninh Bình có 202 giấy phép khai thác khoáng sản còn hiệu lực. Trong quá trình thanh tra, bên cạnh những kết quả đạt được, đoàn thanh tra cũng ghi nhận một số khó khăn phát sinh từ việc triển khai các quy định mới của Luật Địa chất và Khoáng sản năm 2024.

Một trong những vướng mắc được phản ánh là việc hệ thống văn bản hướng dẫn thi hành luật được ban hành chưa đồng bộ, ảnh hưởng đến tiến độ giải quyết hồ sơ trong lĩnh vực khoáng sản.

Bên cạnh đó, việc Luật Địa chất và Khoáng sản năm 2024 giao UBND cấp tỉnh quy định trình tự, thủ tục thẩm định và công nhận kết quả thăm dò khoáng sản thuộc thẩm quyền cấp phép của địa phương cũng khiến một số hồ sơ phải chờ hoàn thiện quy định mới để thực hiện.

Đáng chú ý, thanh tra ghi nhận khó khăn trong việc thực hiện quy định tại khoản 4, Điều 3 Nghị định số 10/2025/NĐ-CP về thẩm định, phê duyệt tiền cấp quyền khai thác khoáng sản đồng thời với quá trình tiếp nhận, thẩm định hồ sơ cấp phép. Theo cơ quan chuyên môn, quy định này chưa thực sự phù hợp với thực tiễn do chưa có đầy đủ cơ sở để xác định tiền cấp quyền tại thời điểm thẩm định hồ sơ. Nội dung này sau đó đã được điều chỉnh tại Luật Địa chất và Khoáng sản năm 2024 và Nghị định số 193/2025/NĐ-CP.

Trong hoạt động đấu giá quyền khai thác khoáng sản cũng phát sinh một số khó khăn. Có trường hợp khu vực mỏ được đưa ra đấu giá khi chưa có kết quả thăm dò; sau đó xác định khoáng sản chính thuộc nhóm II theo quy định mới nên phải bổ sung quy hoạch trước khi thực hiện các thủ tục tiếp theo. Một số khu vực đấu giá chưa xác định đầy đủ diện tích công trình phụ trợ và hành lang an toàn mỏ, ảnh hưởng đến quá trình triển khai dự án.

Kết quả thanh tra cũng cho thấy một số nội dung cần tiếp tục được chấn chỉnh trong công tác quản lý Nhà nước về khoáng sản. Trong đó, Sở Nông nghiệp và Môi trường chưa tham mưu UBND tỉnh Ninh Bình ban hành quy chế phối hợp trong quản lý Nhà nước về khoáng sản theo quy định của Luật Địa chất và Khoáng sản năm 2024; một số báo cáo đã phát hiện vi phạm của doanh nghiệp nhưng chưa áp dụng biện pháp xử lý theo quy định.

Mỏ khai thác khoáng sản trái phép tại phường Trung Sơn, tỉnh Ninh Bình. Ảnh: Hoàng Long

Đáng chú ý, đến ngày 15/4/2026, toàn tỉnh Ninh Bình còn 16 doanh nghiệp nợ tiền cấp quyền khai thác khoáng sản với tổng số tiền 20,7 tỷ đồng; 20 doanh nghiệp nợ thuế tài nguyên 14,06 tỷ đồng và 15 doanh nghiệp nợ phí bảo vệ môi trường 10,6 tỷ đồng. Theo kết luận thanh tra, tình trạng này ảnh hưởng đến tiến độ thu ngân sách Nhà nước trên địa bàn.

Từ những tồn tại, vướng mắc được phát hiện qua thanh tra, Thanh tra tỉnh Ninh Bình kiến nghị UBND tỉnh chỉ đạo kiểm điểm trách nhiệm đối với các tập thể, cá nhân có liên quan; đồng thời rà soát, khắc phục các nội dung chưa bảo đảm quy định trong công tác quản lý, cấp phép và khai thác khoáng sản.

Cùng với đó, Sở Nông nghiệp và Môi trường được kiến nghị khẩn trương tham mưu ban hành quy chế phối hợp trong quản lý Nhà nước về khoáng sản; rà soát, chấn chỉnh công tác tham mưu cấp phép, đóng cửa mỏ, quản lý nghĩa vụ tài chính và chế độ báo cáo chuyên ngành.

Các cơ quan chức năng cũng được yêu cầu tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động khoáng sản; đôn đốc các tổ chức, cá nhân thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính, nghĩa vụ ký quỹ cải tạo, phục hồi môi trường và các trách nhiệm liên quan theo quy định.

Theo kết luận thanh tra, việc thực hiện nghiêm các kiến nghị, biện pháp khắc phục không chỉ góp phần xử lý những tồn tại đã được chỉ ra mà còn tạo cơ sở để tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước về khoáng sản, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội và bảo vệ môi trường trong giai đoạn mới.