Nhiều diện tích đất trồng lúa kém hiệu quả được chuyển đổi mục đích sang nuôi trồng thủy sản. Ảnh: HL

Tỉnh Nam Định có 2 nông trường quốc doanh là Nông trường Rạng Đông và Nông trường Bạch Long (nay là Công ty TNHH MTV Nông nghiệp Bạch Long và Công ty TNHH MTV Nông nghiệp Rạng Đông) với diện tích 1.204ha đất (Nông trường Rạng Đông là 995ha đất, Nông trường Bạch Long là 209ha đất) có nguồn gốc hình thành do việc quai đê, lấn biển từ những năm 1960.

Năm 2012, Sở Tài nguyên và Môi trường thành lập đoàn liên ngành tiến hành thanh tra, ban hành kết luận về việc quản lý, sử dụng đất đối với Công ty TNHH MTV Nông nghiệp Rạng Đông, Công ty TNHH MTV Nông nghiệp Bạch Long.

Theo Kết luận thanh tra số 1532/KL-STNMT ngày 25/8/2014, Nông trường Bạch Long đã giao khoán 145ha đất nông nghiệp cho các nông trường viên và nhân dân địa phương để đưa vào sản xuất. Thực tế, diện tích đất cói và đất lúa do đất mặn, sản xuất không có hiệu quả, giá thành cói thấp… nên nông trường đã lập đề án chuyển đổi sang nuôi trồng thủy sản có quyết định của UBND tỉnh nhưng chưa lập thủ tục điều chỉnh quy hoạch theo đúng quy định của Luật Đất đai.

Bên cạnh đó, Nông trường Bạch Long mới thuần túy sản xuất nông nghiệp, chưa có chế biến, kinh doanh sản phẩm và phát triển dịch vụ nông nghiệp có giá trị kinh tế cao nên nguồn thu chỉ đủ để trang trải bảo hiểm và các khoản hành chính. Lợi nhuận trước thuế chỉ vào khoảng 30 triệu đồng/năm.

Ngoài ra, việc tổ chức sản xuất nông nghiệp theo mô hình khoán theo Nghị định 135/2005/NĐ-CP của Chính phủ cho phép làm lán trại tạm thời để bảo vệ sản xuất và chuồng nuôi gia súc gia cầm. Do đó, nhiều hộ nhận khoán đã xây dựng lán trông coi “biến tướng” thành nhà để ở, xây dựng chuồng trại chăn nuôi quy mô trên 200m2 theo mô hình kinh tế trang trại.

Đoàn thanh tra phát hiện nhiều sai phạm trong quá trình quản lý, sử dụng đất của Công ty TNHH MTV Nông nghiệp Bạch Long như lập hồ sơ giao khoán chưa đúng quy định, giao khoán cho 4 hộ dân không có hộ khẩu tại địa phương, chưa hoàn thiện thủ tục pháp lý theo quy định.

Đặc biệt, Nông trường Bạch Long giao 3,19ha đất ở cho 169 hộ nông trường viên nhưng chỉ có 35 hộ có quyết định của huyện đi làm kinh tế mới được giao đất ở, còn lại không có quyết định của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền.

Theo Kết luận thanh tra số 332/KL-STNMT đối với Nông trường Rạng Đông, tình trạng vi phạm quy định pháp luật về đất đai diễn ra phổ biến.

Cụ thể, “công ty không trực tiếp ký hợp đồng giao khoán mà giao cho các đội trưởng giao khoán cho 477 hộ không có hợp đồng giao khoán mà chỉ ghi chép vào sổ tay là tùy tiện, không đúng với quy định tại Nghị định 135 của Chính phủ”, Kết luận thanh tra nêu rõ.

Bên cạnh đó, Công ty TNHH MTV Nông nghiệp Rạng Đông tự ý chuyển mục đích 196ha đất từ trồng lúa sang nuôi trồng thủy sản trái quy định, trong đó có 105ha đất không nằm trong quy hoạch được chuyển mục đích sử dụng đất được phê duyệt.

Thậm chí, công ty tự ý giao 10.000m² đất cho cơ sở tôn giáo không đúng thẩm quyền, vi phạm Luật Đất đai. Đơn vị này còn giao khoán cho Chùa Rạng Đông 3.140m2 đất vườn, ao và đất lúa và giao khoán cho Giáo họ Rạng Đông 5.800m2 đất vườn ao là trái pháp luật.

Sở Tài nguyên và Môi trường kết luận, những việc làm vi phạm Luật Đất đai tại Nông trường Rạng Đông là nghiêm trọng, diễn ra trong thời gian dài, hậu quả khó khắc phục. UBND huyện Nghĩa Hưng, UBND thị trấn Rạng Đông đã buông lỏng, không kiểm tra, ngăn chặn kịp thời các vi phạm để diễn ra trong thời gian dài.

UBND tỉnh Nam Định cho biết, sau khi kết luận thanh tra ban hành, UBND tỉnh đã chỉ đạo có biện pháp xử lý đối với những sai phạm của Công ty TNHH MTV Nông nghiệp Rạng Đông.

Hiện, UBND tỉnh đã trình Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn phương án sắp xếp đổi mới đối với 2 công ty. Trên cơ sở phương án sắp xếp đổi mới và quy hoạch sử dụng đất được phê duyệt, UBND tỉnh sẽ chỉ đạo các sở, ngành và cơ quan có liên quan cùng 2 công ty thực hiện các bước để cổ phần hóa doanh nghiệp, đồng thời tiếp tục chỉ đạo xử lý dứt điểm diện tích đất vi phạm theo quy định của Luật Đất đai.

Hoàng Long