Thanh tra Chính phủ chỉ ra một số trường hợp được miễn, giảm tiền sử dụng đất được xác định áp dụng chưa đúng, cùng một số nội dung cần tiếp tục rà soát, xử lý. Ảnh: BTT

Thanh tra Chính phủ vừa ban hành Thông báo Kết luận thanh tra số 3457/TB-TTCP về việc thực hiện chính sách hỗ trợ người có công với cách mạng cải thiện nhà ở tại TP Hải Phòng thời kỳ 2008 - 2019.

Trong thời kỳ này, thành phố thực hiện nhiều hình thức hỗ trợ, gồm miễn, giảm tiền sử dụng đất; hỗ trợ xây mới, sửa chữa nhà ở và xây dựng nhà tình nghĩa.

TP Hải Phòng đã hỗ trợ cải thiện nhà ở cho 14.239 trường hợp người có công, tổng kinh phí 496,481 tỷ đồng. Trong đó, 483 trường hợp được miễn, giảm tiền sử dụng đất với tổng số tiền 63,461 tỷ đồng; 10.111 hộ được hỗ trợ xây mới, sửa chữa nhà ở theo Quyết định số 22/2013/QĐ-TTg với 308,040 tỷ đồng (ngoài định mức hỗ trợ chung của ngân sách Trung ương, giai đoạn 2018 - 2019, TP hỗ trợ bổ sung bằng tiền mặt và vật liệu xây dựng cho 2.315 hộ trong số này, với 85,248 tỷ đồng).

Bên cạnh đó, 3.227 hộ được hỗ trợ cải tạo, sửa chữa nhà ở bằng tiền từ ngân sách địa phương với 13,649 tỷ đồng; 418 căn nhà tình nghĩa được xây dựng với kinh phí 26,083 tỷ đồng từ Quỹ Đền ơn đáp nghĩa.

Hỗ trợ diện rộng, còn những trường hợp áp dụng chưa đúng

Kết quả kiểm tra 483/483 hồ sơ người có công được hỗ trợ miễn, giảm tiền sử dụng đất cho thấy, hồ sơ thể hiện UBND cấp xã xác nhận đối tượng là người có công, có hộ khẩu thường trú tại địa phương; cơ quan Thuế xác nhận chưa được miễn, giảm tiền sử dụng đất lần nào.

Tuy nhiên, cơ quan cấp xã, cấp huyện không thực hiện việc kiến nghị, xác minh thực trạng “có khó khăn về nhà ở” nhưng vẫn trình UBND TP xét hỗ trợ miễn, giảm tiền sử dụng đất, chưa đúng quy định tại khoản 8 Điều 2 Quyết định số 118-TTg.

Qua rà soát, có 17/483 trường hợp người có công áp dụng hỗ trợ sai quy định. Trong đó, 15 trường hợp là thân nhân liệt sĩ không hưởng tiền tuất nuôi dưỡng hằng tháng nhưng được xét hỗ trợ 100% tiền sử dụng đất, cao hơn mức 70% theo khoản 2 Điều 1 Quyết định số 117/2007/QĐ-TTg, với số tiền 529,999 triệu đồng.

Trường hợp bà Lê Thị Tuyết, là thương binh hạng 4/4 và vợ liệt sĩ, được miễn, giảm tiền sử dụng đất 3 lần. Thanh tra xác định 2 lần sau thực hiện không đúng quy định tại khoản 4 Điều 2 Quyết định số 118-TTg, với tổng số tiền miễn, giảm không đúng quy định của 2 lần này là 311 triệu đồng.

Một trường hợp khác là ông Phạm Ngọc Điềm được giảm tiền sử dụng đất khi mua nhà thuộc sở hữu Nhà nước theo Nghị định 61-CP, số tiền 4,62 triệu đồng. Sau đó, ông Điềm bị thu hồi chế độ trợ cấp thương binh nhưng khoản tiền sử dụng đất đã được giảm chưa được thu hồi.

Thanh tra Chính phủ cũng xác định có 2 trường hợp không phải người có công nhưng được giao đất trong quỹ đất 10% dành cho các hộ gia đình chính sách, gồm ông Trần Anh Tuấn và bà Trần Thị Thanh. Cả hai đều đã có nhà ở.

Theo hồ sơ, UBND TP Hải Phòng có văn bản chỉ đạo UBND quận Hải An giao đất cho 2 trường hợp này tại Dự án Phát triển nhà của Công ty TNHH Sao Sáng. Ngày 30/12/2009, UBND quận Hải An ban hành Quyết định số 2469/QĐ-UBND giao 60m² đất/người, trị giá tiền sử dụng đất 108 triệu đồng/người. Hai người đã nộp đủ tiền sử dụng đất vào ngân sách và không được miễn, giảm do không thuộc đối tượng người có công.

Thanh tra Chính phủ xác định việc giao đất cho 2 trường hợp không phải người có công, không thuộc hộ gia đình chính sách, không đủ điều kiện “có khó khăn về nhà ở” tại quỹ đất dành cho đối tượng chính sách là vi phạm quy định tại Quyết định số 2461/QĐ-UBND ngày 11/12/2007 của UBND TP Hải Phòng.

Đối với 6 hộ người có công được xét miễn, giảm tiền sử dụng đất khi thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ giải phóng mặt bằng và giao đất tái định cư thực hiện Dự án đường ô tô Tân Vũ - Lạch Huyện, Thanh tra Chính phủ xác định việc miễn, giảm tiền sử dụng đất chưa bảo đảm căn cứ theo quy định, có nguy cơ ảnh hưởng đến quyền lợi của người có công trong bồi thường, giao đất tái định cư khi thu hồi đất thực hiện dự án.

Đáng chú ý, TP Hải Phòng chưa thu hồi triệt để về ngân sách số tiền hỗ trợ xây, sửa nhà đối với 43 trường hợp đã bị thu hồi chế độ hỗ trợ cải thiện nhà ở, với số tiền 1,387 tỷ đồng theo Kết luận thanh tra của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội.

Cùng với đó, công tác giải quyết khiếu nại, kiến nghị liên quan chính sách nhà ở cho người có công còn nhiều nội dung cần tiếp tục xử lý. Trong thời kỳ 2008 - 2019, các cơ quan của TP tiếp nhận 51 đơn; đến thời điểm thanh tra mới xem xét, giải quyết 18 đơn, đạt 35,3%, còn 33 đơn chưa được xem xét, giải quyết; một số vụ việc khiếu nại kéo dài nhưng chưa được giải quyết dứt điểm.

Xác định rõ nguyên nhân và kiến nghị xử lý

Theo Thanh tra Chính phủ, nguyên nhân của những tồn tại bao gồm việc TP Hải Phòng chấp hành chưa nghiêm các quy định về ưu đãi người có công; công tác thanh tra, kiểm tra, sơ kết, tổng kết chưa đầy đủ; việc thống kê, rà soát đối tượng tại cơ sở còn thiếu chính xác và công tác tuyên truyền, phổ biến chính sách còn hạn chế.

Căn cứ kết quả thanh tra, Tổng Thanh tra Chính phủ kiến nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo Bộ Nội vụ, Bộ Xây dựng, Bộ Tài chính, Bộ Nông nghiệp và Môi trường và UBND TP, Chủ tịch UBND TP Hải Phòng tổ chức thực hiện nghiêm các nội dung kết luận, kiến nghị trong Kết luận thanh tra; rà soát, làm rõ tính chất, mức độ, hậu quả, nguyên nhân và trách nhiệm cụ thể của từng tổ chức, cá nhân liên quan qua từng thời kỳ để xem xét, xử lý theo quy định.

Đối với Bộ Nội vụ, Thanh tra Chính phủ kiến nghị chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành rà soát, ban hành hoặc báo cáo Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ ban hành các văn bản theo thẩm quyền để đảm bảo thống nhất, hiệu quả trong tổ chức thực hiện chính sách hỗ trợ người có công về nhà ở; đồng thời xây dựng cơ sở dữ liệu quản lý hồ sơ người có công, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số để bảo đảm liên thông, công khai, minh bạch và công bằng.

Đối với TP Hải Phòng, Tổng Thanh tra Chính phủ kiến nghị khẩn trương khắc phục, chấn chỉnh, xử lý các tồn tại, hạn chế, vi phạm; quy định cụ thể điều kiện, nguyên tắc, trình tự, thủ tục, thẩm quyền và trách nhiệm trong hỗ trợ nhà ở đối với người có công để khắc phục bất cập, vướng mắc; tăng cường tuyên truyền, tập huấn nghiệp vụ và thanh tra, kiểm tra, sơ kết, tổng kết việc thực hiện chính sách.

Thành phố được kiến nghị rà soát các hồ sơ đã hỗ trợ tiền sử dụng đất đối với người có công nhưng chưa được thanh tra, chưa xác định được nguồn gốc đất, nếu có vi phạm thì thu hồi số tiền đã hỗ trợ về ngân sách Nhà nước và xử lý tổ chức, cá nhân liên quan.

Đồng thời, kiểm tra, rà soát, xử lý việc miễn, giảm tiền sử dụng đất đối với 6 hộ người có công được giao đất tái định cư khi thu hồi đất thực hiện Dự án đường ô tô Tân Vũ - Lạch Huyện.

Về xử lý kinh tế, TP Hải Phòng được kiến nghị thu hồi về ngân sách Nhà nước số tiền sử dụng đất đã miễn, giảm sai quy định đối với 17 trường hợp, gồm 529,999 triệu đồng của 15 trường hợp; 311 triệu đồng liên quan 2 lần miễn, giảm sau của bà Lê Thị Tuyết và 4,62 triệu đồng của ông Phạm Ngọc Điềm.

Đồng thời, rà soát, xử lý và thu hồi đầy đủ về ngân sách Nhà nước số tiền hỗ trợ xây, sửa nhà đối với 43 trường hợp đã bị thu hồi chế độ hỗ trợ cải thiện nhà ở, với số tiền 1,387 tỷ đồng theo Kết luận thanh tra của Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội.

Đối với việc giao đất tại quỹ đất 10% dành cho đối tượng chính sách thuộc Dự án Phát triển nhà của Công ty TNHH Sao Sáng cho ông Trần Anh Tuấn và bà Trần Thị Thanh, TP Hải Phòng được kiến nghị kiểm tra, rà soát và xử lý theo quy định.

Các cơ quan có thẩm quyền, gồm Sở Nông nghiệp và Môi trường, cơ quan Thuế, UBND cấp xã… được kiến nghị kiểm tra, rà soát và thực hiện các biện pháp xử lý, xử phạt vi phạm hành chính đối với các hành vi vi phạm pháp luật về đất đai, thuế của tổ chức, cá nhân liên quan.

Kết luận cũng kiến nghị TP Hải Phòng giải quyết dứt điểm các khiếu nại, kiến nghị của người có công trong lĩnh vực đất đai, nhà cửa, chế độ chính sách; đồng thời rà soát, kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm của lãnh đạo các sở, ngành, đơn vị, UBND cấp huyện, cấp xã và các tổ chức, cá nhân liên quan trong thời kỳ 2008 - 2019 để xảy ra những tồn tại, hạn chế, vi phạm.

Cơ quan Thanh tra nhấn mạnh, nếu phát hiện dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự trong quá trình thực hiện kết luận thì chuyển cơ quan điều tra xem xét, xử lý theo quy định của pháp luật.

Ngày 10/8/2026, Văn phòng Chính phủ có Văn bản số 7960/VPCP-V.I thông báo ý kiến chỉ đạo của Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu về việc thực hiện Kết luận thanh tra số 481/KL-TTCP ngày 20/7/2026 của Thanh tra Chính phủ.

Thực hiện chỉ đạo của Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu tại Văn bản nêu trên, Thanh tra Chính phủ đề nghị UBND TP, Chủ tịch UBND TP Hải Phòng; các Bộ: Nội vụ, Xây dựng, Tài chính, Nông nghiệp và Môi trường, Tư pháp và các cơ quan, tổ chức, đơn vị, cá nhân có liên quan theo chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền thực hiện Kết luận thanh tra số 481/KL-TTCP ngày 20/7/2026 của Thanh tra Chính phủ, bảo đảm đúng quy định của pháp luật; báo cáo kết quả thực hiện gửi Thanh tra Chính phủ để tổng hợp, báo cáo Thủ tướng Chính phủ.