Người dân giám sát đầu tư

Sau khi triển khai tại 6 huyện, thành phố trên địa bàn tỉnh Quảng Nam, dự án đã xây dựng được mạng lưới gồm 100 Ban GSĐTCĐ với hơn 2.000 thành viên. Tính trong năm 2014, đã có 430 cuộc giám sát tại gần 600 công trình; nhiều sai phạm được kiến nghị, nhiều vụ việc chuyển cơ quan chức năng xử lý; tỷ lệ đơn thư khiếu nại (KN), tố cáo (TC) giảm, cán bộ sai phạm giảm xuống.

Ông Quang chia sẻ, để có được những thành công này là nhờ ngay từ khi bắt tay vào thiết kế dự án, chủ dự án đã xác định Ban GSĐTCĐ không phải là mô hình mới tại nhiều địa phương. Mặc dù không có chức năng trực tiếp phải hướng dẫn các Ban GSĐTCĐ nhưng trong quá trình trao đổi chuyên môn, đơn vị đề xuất dự án đã nhận thấy công tác giám sát của cộng đồng đối với các dự án đầu tư nói chung còn hình thức, chưa hiệu quả và chất lượng giám sát chưa cao bởi thực tế trình độ, năng lực của người tham gia giám sát còn hạn chế, chưa có được những mạng lưới hỗ trợ cần thiết.

Chính vì vậy, sự phối hợp giữa cơ quan Thanh tra và Uỷ ban Mặt trận Tổ quốc cùng cấp sẽ tạo nên một cơ chế hữu hiệu để hỗ trợ cho hoạt động GSĐTCĐ, giúp cho hoạt động này phát huy hiệu quả hơn.

Ngoài việc hỗ trợ, nâng cao nhận thức và năng lực của các nhóm GSCĐ trên địa bàn, Thanh tra tỉnh đã tạo ra một mạng lưới hỗ trợ cho các Ban thông qua các tư vấn viên, các điểm tư vấn và đường dây nóng trực tiếp các phản ánh từ cơ sở.

Kịp thời phát hiện, ngăn chặn “mầm bệnh”

Xã Tam Hòa, huyện Núi Thành, tỉnh Quảng Nam làm một trong những địa phương triển khai thực hiện theo Đề án. Năm 2014, Ban GSĐTCĐ của xã đã tham gia giám sát nhiều công trình xây dựng cơ bản lớn như: 4 trường học, 1 trụ sở UBND, 17 tuyến giao thông nông thôn, 1 công trình chợ, 125 cầu cống dồn điền đổi thửa, 1 trạm y tế, 4 nhà văn hóa thôn...

Qua giám sát, Ban GSĐTCĐ xã đã phát hiện và kiến nghị đến đơn vị thi công và đã chấm dứt hợp đồng với 1 nhà thầu về tiến độ đầu tư chậm; thay đổi toàn bộ nắp đậy hệ thống cống thoát nước công trình chợ Tam Hòa; loại 52m3 cát vàng, 2 tấn xi măng và 1.500 viên gạch không đảm bảo chất lượng...

Bên cạnh đó, Ban GSĐTCĐ xã cũng ghi nhận 9 ý kiến của nhân dân phản ánh việc thi công công trình như: kéo dài thời gian, chất lượng không đảm bảo... Từ đó, Ban đã kịp thời phản ánh đến UBND xã và bên thi công điều chỉnh, sửa chữa đúng tiến độ.

Tương tự tại xã Tam Mỹ Đông, huyện Núi Thành. Năm 2014, trên địa bàn xã có khoảng 30 công trình xây dựng. Công trình có kinh phí lớn nhất là gần trên 18 tỷ đồng. Trước khi triển khai xây dựng, UBND xã Tam Mỹ Đông có thông báo cho Uỷ ban Mặt trận về dự toán, thiết kế công trình để phân công cho từng thành viên GSĐTCĐ. Công trình nằm ở địa bàn nào thì phân công cho thành viên ở địa bàn đó giám sát, và Trưởng ban GSĐTCĐ phải chịu trách nhiệm.

Việc tăng cường năng lực GSĐTCĐ đã giúp Uỷ ban Mặt trận Tổ quốc địa phương có thêm thông tin cho công tác chỉ đạo, điều hành, thực hiện tốt chức năng giám sát và phản biện xã hội. Các thành viên các Ban GSĐTCĐ trở thành những cộng tác viên đắc lực cho hoạt động thanh tra, giải quyết KN, TC và phòng, chống tham nhũng.

Đặc biệt, GSĐTCĐ là một phương thức để thực hiện phương châm “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra”; tăng cường năng lực giám sát cho cộng đồng cơ sở cũng chính là giải pháp để kịp thời phát hiện, điều chỉnh, sửa chữa những sai phạm nhỏ nhất, những “mầm bệnh”... để không phát tác thành những ung nhọt lớn. Đây cũng là một công cụ, nguồn lực quan trọng trong việc phòng ngừa tham nhũng ở nước ta.

“Hiệu quả của dự án đã tạo sự lan tỏa của hoạt đông giám sát sang cả những địa phương chưa triển khai. Chính vì thế, hiện nay tại Quảng Nam không chỉ ở các dự án đầu tư công khi bắt đầu triển khai thực hiện đã có sự hỗ trợ của chính quyền để Ban vào cuộc. Cái được của Thanh tra tỉnh mang lại đó là niềm tin đối với người dân khi tiếng nói từ cơ sở được lắng nghe, tôn trọng”, anh Quang chia sẻ.

Thái Hải