Bãi bồi sông Hàm Luông, đoạn qua xã Thanh Tân, huyện Mỏ Cày Bắc, tỉnh Bến Tre (cũ). Ảnh chụp màn hình google maps

Hệ lụy khiến Nhà nước không thể thu hồi sổ đỏ đã cấp

Kết luận thanh tra số 95/KL-TT của Thanh tra tỉnh Vĩnh Long cho thấy, nguồn gốc đất tại Dự án Khu du lịch sinh thái Cồn nổi Thanh Tân (Dự án Cồn nổi Thanh Tân) là đất sông bãi bồi ven sông Hàm Luông do UBND xã Thanh Tân, huyện Mỏ Cày Bắc, tỉnh Bến Tre (cũ) quản lý từ sau năm 1990.  

Dự án Cồn nổi Thanh Tân có diện tích 241.786,9m2, được chia làm 2 phần. Phần 1 có phần diện tích 226.225,3m2 được chuyển cho Thủ Thiêm Group để xây dựng khu du lịch sinh thái. Phần 2 có diện tích 15.561,6m2 chuyển cho Công ty Cổ phần Đầu tư Miền Tây (Công ty Đầu tư Miền Tây) xây dựng hạ tầng Khu biệt thự du lịch sinh thái Hàm Luông.

Tuy nhiên, dự án này đã sai ngay từ những bước đầu. Theo Thanh tra tỉnh Vĩnh Long, phần diện tích 226.225,3m2, lãnh đạo Sở Tài chính Bến Tre đã ký 2 hợp đồng chuyển quyền sử dụng đất thuộc sở hữu Nhà nước cho Thủ Thiêm Group với tổng giá trị 6,95 tỷ đồng khi UBND tỉnh chưa ban hành quyết định là chưa đúng trình tự, thủ tục và chưa đúng quy định tại khoản 4 Điều 5 và khoản 3 Điều 80 Luật Đất đai năm 2003.

Ngoài ra, theo quy định của Luật Đất đai 2003, đất bãi bồi ven sông đối với các tổ chức kinh tế thực hiện dự án đầu tư sản xuất, kinh doanh chỉ được Nhà nước cho thuê đất thu tiền thuê đất hàng năm, chứ không được phép giao đất hoặc chuyển quyền sử dụng đất thu tiền một lần như cách tỉnh Bến Tre đã áp dụng cho Thủ Thiêm Group.

Do đó, Thanh tra tỉnh Vĩnh Long xác định, việc chuyển quyền sử dụng đất với diện tích 226.225,3m2 cho Thủ Thiêm Group là không đúng quy định Luật Đất đai năm 2003.

Song song đó, Công văn số 920/SXD-QHKTĐT vào tháng 4/2022, Sở Xây dựng tỉnh Bến Tre phản hồi nội dung liên quan việc thẩm định nhiệm vụ, đồ án điều chỉnh quy hoạch có nêu “Sở Xây dựng chưa đủ cơ sở thẩm định, trình phê duyệt nhiệm vụ, đồ án quy hoạch chi tiết xây dựng tỷ lệ 1/500 Dự án Khu biệt thự và Du lịch sinh thái Hàm Luông” (tiền thân là Dự án Cồn nổi Thanh Tân).

Sau đó, Công ty Du lịch Hoàng Lam nhận chuyển nhượng đất từ Thủ Thiêm Group và Công ty Đầu tư Miền Tây. Đến thời điểm thanh tra (5/2026), khâu thủ tục lập dự án vẫn chưa được thực hiện và chưa chuyển mục đích sử dụng đất theo Quyết định số 1074/QĐ-UBND ngày 22/5/2009 và Quyết định số 2126/QĐ-UBND ngày 28/9/2010 của UBND tỉnh.

Đối với diện tích 15.561,6m2, từ khi có quyết định giao đất đến khi giải thể Công ty Đầu tư Miền Tây chưa được Sở Tài nguyên và Môi trường chuyển thông tin địa chính để xác định nghĩa vụ tài chính nên chưa thực hiện nghĩa vụ tài chính về đất đai và chưa được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (CNQSDĐ).

Thanh tra tỉnh Vĩnh Long cũng cho biết, đối với diện tích 15.561,6m2, ngày 27/6/2013, Sở Tài chính phối hợp với các đơn vị có liên quan (Sở Tài nguyên và Môi Trường, Sở Xây dựng, Cục Thuế tỉnh, Công ty cổ phần Thông tin và Thẩm định giá Tây Nam Bộ…) xác định đơn giá giao đất có thu tiền sử dụng đất cho Công ty Đầu tư Miền Tây để đầu tư dự án Khu biệt thự và du lịch sinh thái Hàm Luông là không phù hợp về thời gian.

Ngày 23/8/2013, Sở Tài chính có Công văn số 3153/STC-CS gửi Sở Tài nguyên và Môi trường, nội dung “chuyển lại Công văn số 204/STNMT-VPĐK ngày 7/2/2013 để Sở Tài nguyên và Môi trường xem xét điều chỉnh quyết định giao đất và Công ty Cổ phần Du lịch Hoàng Lam (Công ty Du lịch Hoàng Lam) lập thủ tục trình cấp có thẩm quyền phê duyệt điều chỉnh quy hoạch sử dụng phần diện tích đất trên theo quy định”.

Vậy nhưng, đến thời điểm thanh tra (tháng 5/2026), Sở Nông nghiệp và Môi trường chưa tham mưu UBND tỉnh điều chỉnh quyết định giao đất, quyết định phê duyệt giá đất,.. và Công ty Đầu tư Miền Tây chưa thực hiện nghĩa vụ tài chính đối với thửa đất này.

Vòng xoáy chuyển nhượng, xác định trách nhiệm cá nhân

Mặc dù quy trình cấp đất cho Thủ Thiêm Group sai luật, nhưng doanh nghiệp này đã hoàn tất nghĩa vụ tài chính khi nộp đủ 6,952 tỷ đồng vào ngân sách Nhà nước thông qua các ủy nhiệm chi trong giai đoạn từ tháng 5/2009 đến tháng 9/2010.

Sau khi được cấp Giấy CNQSDĐ đứng tên mình, Thủ Thiêm Group không tự triển khai hoàn thiện dự án đến cùng mà bắt đầu thực hiện giao dịch 2 lần chuyển nhượng.

Lần thứ nhất, Thủ Thiêm Group tiến hành chuyển nhượng sang cho Công ty Đầu tư Miền Tây và Công ty Đầu tư Miền Tây đã được cấp Giấy CNQSDĐ ngày 18/4/2013.

Lần thứ hai, chuyển nhượng từ Công ty Đầu tư Miền Tây sang Công ty Cổ phần Du lịch Hoàng Lam và công ty này đã được cấp Giấy CNQSDĐ ngày 19/12/2013 với mục đích sử dụng là đất bằng chưa sử dụng.

Thế nhưng đáng lưu ý, theo quy định tại khoản 4 Điều 152 Luật Đất đai năm 2024 thì cơ quan có thẩm quyền cấp Giấy CNQSDĐ không thể thu hồi Giấy CNQSDĐ đã cấp cho Công ty Du lịch Hoàng Lam.

Đánh giá về nguyên nhân dẫn đến vi phạm, Thanh tra tỉnh Vĩnh Long cho rằng, đây hoàn toàn là lỗi chủ quan của cơ quan quản lý nhà nước, bao gồm UBND tỉnh Bến Tre, Sở Tài chính và Sở Tài nguyên và Môi trường thời kỳ đó đã thiếu nghiên cứu kỹ luật pháp, chủ quan, không kiểm tra kỹ nguồn gốc đất bãi bồi.

Cụ thể: Lãnh đạo UBND tỉnh Bến Tre ký quyết định chuyển quyền sử dụng đất với phần diện tích đất 226.225,3m2 cho Thủ Thiêm Group để xây dựng khu du lịch sinh thái là không đúng theo quy định tại khoản 4 Điều 5 và khoản 3 Điều 80 Luật Đất đai năm 2003. Trách nhiệm thuộc về nguyên Phó Chủ tịch UBND tỉnh.

Lãnh đạo UBND tỉnh Bến Tre ký quyết định giao đất có thu tiền sử dụng đất với phần diện tích 15.561,6 m2 cho Công ty Đầu tư Miền Tây xây dựng hạ tầng Khu biệt thự du lịch sinh thái Hàm Luông là không đúng quy định tại khoản 3 Điều 80 Luật Đất đai năm 2003. Trách nhiệm thuộc về nguyên Phó Chủ tịch UBND tỉnh ký quyết định.

Lãnh đạo Sở Tài nguyên và Môi trường cấp Giấy CNQSDĐ cho Thủ Thiêm Group là không đúng quy định tại điểm b khoản 1 Điều 100 Nghị định 181/2004/NĐ-CP ngày 29/10/2004, trách nhiệm thuộc về nguyên Phó Giám đốc Sở.

Việc lãnh đạo Sở Tài chính ký hợp đồng chuyển quyền sử dụng đất thuộc sở hữu Nhà nước cho Thủ Thiêm Group và lãnh đạo Sở Tài nguyên và Môi trường cấp Giấy CNQSDĐ là không đúng quy định. Hệ quả, cơ quan có thẩm quyền cấp giấy CNQSDĐ không thể thu hồi giấy CNQSDĐ đã cấp.

Qua đó, Thanh tra tỉnh kiến nghị Chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Long kiểm điểm trách nhiệm 2 cá nhân do ký chuyển quyền sử dụng đất Cồn nổi Thanh Tân không đúng theo quy định, ký thu hồi và giao đất có thu tiền sử dụng đất cho Công ty Đầu tư Miền Tây xây dựng Khu biệt thự du lịch sinh thái Hàm Luông không đúng theo quy định. Ngoài ra, 5 cá nhân là nguyên lãnh đạo của các sở, ngành có liên quan cũng bị kiến nghị kiểm điểm xử lý trách nhiệm.

Để không lãng phí nguồn lực đã đầu tư, sớm đưa dự án vào sử dụng, tạo điều kiện cho phát triển kinh tế của địa phương và hạn chế được tranh chấp, khiếu kiện, Thanh tra tỉnh kiến nghị Chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Long chỉ đạo các sở, ngành có liên quan căn cứ vào Nghị quyết số 29/2026/QH16 của Quốc hội và Nghị quyết số 170/2024/QH15 của Quốc hội, theo chức năng nhiệm vụ thực hiện tháo gỡ khó khăn và hướng dẫn Công ty Du lịch Hoàng Lam thực hiện các thủ tục đầu tư, đất đai, xây dựng đảm bảo đúng theo quy định của pháp luật.