Toàn cảnh buổi nghiệm thu. Ảnh: TH

Theo Ban Chủ nhiệm đề tài, hiện nay, việc thực hiện giám sát hành chính được giao cho nhiều chủ thể, bao gồm cả các cơ quan quyền lực, cơ quan xét xử và bản thân thiết chế thanh tra trong hệ thống các cơ quan hành chính Nhà nước. Mỗi chủ thể có hướng đối tượng, thẩm quyền và phương thức thực hiện không đồng nhất. 

Trong bối cảnh thực thi Hiến pháp năm 2013 đặt ra nhiệm vụ cho ngành Thanh tra cần thực hiện có hiệu quả hơn các chức năng, nhiệm vụ của mình, góp phần kiểm soát quyền lực nhà nước, bảo vệ quyền con người, quyền công dân. 

Bên cạnh đó, yêu cầu cải cách hành chính, xây dựng Nhà nước pháp quyền đòi hỏi các cơ quan thanh tra cần hoàn thiện phương thức hoạt động, góp phần bảo đảm các cơ quan, tổ chức, cá nhân thực hiện đúng chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của mình. 

Việc xây dựng Chiến lược phát triển ngành Thanh tra đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030 cũng đang đặt ra nhiệm vụ cần nghiên cứu, đánh giá toàn diện vị trí, vai trò, chức năng của các cơ quan thanh tra nhà nước và nghiên cứu, đổi mới phương thức hoạt động của các cơ quan thanh tra, trong đó có định hướng cơ quan thanh tra theo cấp hành chính chuyển sang thực hiện chức năng giám sát, đánh giá hành chính; tăng cường thanh tra việc thực chức trách, nhiệm vụ công vụ, thực hiện pháp luật về thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng...

Thực tiễn cho thấy, chức năng giám sát hành chính không quy định một cách trực tiếp cho cơ quan thanh tra, nhưng với chức năng của cơ quan thanh tra hiện nay cho thấy, về cơ bản cơ quan thanh tra nói chung và Thanh tra Chính phủ nói riêng đang thực hiện một phần giám sát hành chính, đó là việc xem xét, đánh giá việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ của các cơ quan hành chính Nhà nước thông qua hoạt động thanh tra và giám sát việc thực hiện các quyết định hành chính thông qua hoạt động giải quyết khiếu nại, tố cáo. 

Khi tiếp cận nghiên cứu để chuyển hướng hoạt động của các cơ quan thanh tra sang thực hiện chức năng giám sát, đánh giá hoạt động của các cơ quan Nhà nước, của đội ngũ cán bộ, công chức của cơ quan hành chính Nhà nước theo tinh thần của Chiến lược phát triển ngành Thanh tra, cần xác định rõ việc thực hiện chức năng hiện nay trong mối liên quan với việc thực hiện giám sát hành chính. 

Bên cạnh cơ sở lý luận, đề tài cũng phân tích, so sánh pháp luật hiện hành về hoạt động thanh tra với lý thuyết về giám sát, đánh giá hành chính, các quy định về giám sát, đánh giá hành chính trong mối tương quan là các phương thức nhằm bảo đảm cho hoạt động hành chính Nhà nước có hiệu lực, hiệu quả; đồng thời, phân tích, đánh giá thực trạng thanh tra việc thực hiện chức trách, nhiệm vụ công vụ, việc thực hiện pháp luật về thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và phòng, chống tham nhũng của các cơ quan, tổ chức, cá nhân nhằm làm rõ những tồn tại, bất cập cũng như nhu cầu cần đẩy mạnh thực hiện và đổi mới việc thanh tra trách nhiệm trong thời gian tới.

Trên cơ sở những tiếp cận về mặt lý luận và thực tiễn về sự cần thiết và phù hợp trong việc giao các cơ quan thanh tra Nhà nước nói chung và Thanh tra Chính phủ nói riêng thực hiện giám sát, đánh giá hiệu quả hoạt động của các cơ quan hành chính nhà nước, của đội ngũ cán bộ, công chức trong các cơ quan hành chính Nhà nước, cần tạo cơ sở pháp lý cho vấn đề này. 

Để thực hiện được điều này, trên cơ sở thay đổi về nhận thức, cần tạo cơ sở pháp lý đồng bộ, toàn diện cho việc thực hiện. Trước hết, cần thiết rà soát một cách tổng thể các quy định về giám sát hành chính, xây dựng Luật Thanh tra mới với những quy định về tổ chức và hoạt động của các cơ quan thanh tra theo hướng chuyển mạnh sang giám sát, đánh giá hoạt động của các cơ quan hành chính Nhà nước, của đội ngũ cán bộ, công chức trong các cơ quan hành chính Nhà nước, xây dựng quy trình giám sát phù hợp và các bảo đảm pháp lý khác cho việc thực hiện giám sát, đánh giá hành chính.

Hoàn thiện pháp luật về tổ chức và hoạt động của các cơ quan thanh tra theo hướng tập trung, thống nhất và chuyển mạnh sang thực hiện giám sát, đánh giá hành chính theo tinh thần của Chiến lược phát triển ngành Thanh tra. Kiện toàn tổ chức, bộ máy của các cơ quan Thanh tra. Nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của các cơ quan thanh tra trên các trục nội dung chính, gồm thực hiện có hiệu quả công tác quản lý nhà nước trên các lĩnh vực của Ngành, đổi mới phương thức hoạt động, tăng thẩm quyền của các cơ quan thanh tra trong hoạt động thanh tra, phòng, chống tham nhũng.

Theo Chủ nhiệm Đề tài, trong giai đoạn trước mắt, khi chưa sửa đổi Luật Thanh tra, cần đẩy mạnh thực hiện thanh tra trách nhiệm và giám sát hoạt động thanh tra, thẩm định, kết luận thanh tra, công khai kết quả, quyết định xử lý về thanh tra...

Kết luận buổi nghiệm thu, nguyên Phó Tổng Thanh tra Chính phủ Trần Đức Lượng nhấn mạnh, kết quả nghiên cứu đề tài đáp ứng cơ bản mục tiêu nghiên cứu, các thông tin, tài liệu sử dụng trong đề tài khá đầy đủ, bảo đảm độ tin cậy. Đề tài thể hiện tư duy độc lập, nhất quán đối với các vấn đề đặt ra. Bên cạnh đó, kết quả nghiên cứu của đề tài có giá trị ứng dụng khá lớn. Đề tài đưa ra được định hướng và nhiều giải pháp đồng bộ, thiết thực. Phương pháp sử dụng nghiên cứu là phù hợp, các giải pháp đầy đủ, toàn diện. Đề tài có ý nghĩa thực tiễn, phù hợp với sự giám sát hành chính cho cơ quan Thanh tra Chính phủ. 

Đề tài đủ điều kiện nghiệm thu, xếp loại xuất sắc.

TH