Hội nghị công bố quyết định thanh tra việc chấp hành các quy định của pháp luật trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử đối với Bệnh viện Bạch Mai vào tháng 6/2026. Ảnh: Trí Vũ

Tăng tốc hoàn thành kế hoạch thanh tra năm 2026

Theo định hướng điều hành những tháng cuối năm, Thanh tra ATBXHN sẽ tập trung nguồn lực để hoàn thành Kế hoạch thanh tra năm 2026 theo đúng tiến độ, đồng thời tăng cường theo dõi, nắm bắt tình hình nhằm kịp thời tổ chức các cuộc thanh tra đột xuất đối với những cơ sở có dấu hiệu vi phạm pháp luật trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử.

Trọng tâm của giai đoạn này không chỉ là bảo đảm hoàn thành các cuộc thanh tra theo kế hoạch mà còn nâng cao chất lượng thanh tra, tập trung vào các lĩnh vực, cơ sở tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn, bảo đảm việc phát hiện và xử lý vi phạm được thực hiện kịp thời, đúng quy định.

Cùng với hoạt động thanh tra trực tiếp, đơn vị tiếp tục tăng cường hướng dẫn chuyên môn nghiệp vụ cho các địa phương, chia sẻ dữ liệu và kinh nghiệm về thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử, qua đó nâng cao hiệu quả phối hợp và khả năng phát hiện sớm các nguy cơ mất an toàn.

Điểm đáng chú ý trong chương trình công tác những tháng cuối năm là sự chuyển dịch mạnh từ cách tiếp cận thanh tra chủ yếu theo kế hoạch sang thanh tra gắn với phòng ngừa và quản trị rủi ro.

Theo đó, Thanh tra ATBXHN sẽ tiếp tục nâng cao năng lực giám sát, tăng cường theo dõi các cơ sở có nguy cơ cao, chủ động phát hiện các dấu hiệu vi phạm ngay từ sớm để kịp thời kiểm tra, thanh tra và xử lý theo quy định.

Việc đẩy mạnh thanh tra đột xuất đối với các cơ sở có dấu hiệu vi phạm được xác định là một trong những giải pháp trọng tâm nhằm tăng tính răn đe, hạn chế các hành vi vi phạm kéo dài và nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật. Cách tiếp cận này phản ánh yêu cầu đổi mới hoạt động thanh tra theo hướng không chỉ xử lý vi phạm sau khi xảy ra mà còn chủ động phòng ngừa, cảnh báo sớm và giảm thiểu rủi ro trong quá trình sử dụng nguồn phóng xạ và các hoạt động liên quan đến năng lượng nguyên tử.

Hoàn thiện thể chế để nâng cao hiệu lực thanh tra

Song song với việc tăng cường thanh tra trực tiếp, Thanh tra ATBXHN xác định hoàn thiện thể chế là nhiệm vụ trọng tâm có ý nghĩa lâu dài trong những tháng cuối năm.

Đơn vị đang khẩn trương hoàn thiện và trình Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ xem xét ban hành Thông tư quy định chi tiết và hướng dẫn hoạt động thanh tra, kiểm tra, giám sát về an toàn bức xạ và hạt nhân. Đây là bước tiếp nối quá trình hoàn thiện hệ thống pháp luật trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử, góp phần chuẩn hóa quy trình nghiệp vụ, nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước và bảo đảm việc xử lý vi phạm được thực hiện thống nhất, minh bạch trên phạm vi cả nước.

Việc hoàn thiện hành lang pháp lý cũng được kỳ vọng sẽ tạo điều kiện thuận lợi để các cơ quan quản lý và địa phương triển khai đồng bộ hoạt động thanh tra, kiểm tra, giám sát trong lĩnh vực ATBXHN, đồng thời tăng cường tính chủ động trong phòng ngừa và kiểm soát rủi ro.

Một trọng điểm khác trong chương trình công tác những tháng cuối năm là tiếp tục hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật phục vụ phát triển ngành năng lượng nguyên tử và điện hạt nhân.

Thanh tra ATBXHN đã chủ trì xây dựng và trình Bộ Khoa học và Công nghệ công bố 20 Tiêu chuẩn quốc gia (TCVN) trong lĩnh vực an toàn và an ninh hạt nhân, bao gồm các tiêu chuẩn về thuật ngữ, đánh giá địa điểm, thiết kế, xây dựng, bảo vệ an toàn và an ninh đối với cơ sở và nhà máy điện hạt nhân. Hệ thống tiêu chuẩn này bao trùm nhiều lĩnh vực quan trọng như thiết kế hệ thống cung cấp điện, hệ thống đo lường và điều khiển, phòng điều khiển, bảo vệ thực thể vật liệu hạt nhân, khảo sát và lựa chọn địa điểm, đánh giá địa chấn, cũng như các yêu cầu thiết kế bảo đảm an toàn đối với cơ sở hạt nhân.

Việc chủ trì xây dựng và trình công bố đồng bộ 20 TCVN không chỉ góp phần hoàn thiện nền tảng kỹ thuật và pháp lý cho quá trình phát triển điện hạt nhân tại Việt Nam, mà còn tạo cơ sở quan trọng để hoạt động thanh tra, kiểm tra và giám sát trong lĩnh vực ATBXHN được thực hiện theo các chuẩn mực thống nhất, hiện đại và tiệm cận thông lệ quốc tế. Đây được xem là một trong những nhiệm vụ có ý nghĩa chiến lược, thể hiện vai trò của Thanh tra ATBXHN trong việc kết nối giữa hoàn thiện thể chế, tiêu chuẩn kỹ thuật và nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử.

Trong những tháng còn lại của năm 2026, Thanh tra ATBXHN sẽ tập trung hoàn thành Kế hoạch thanh tra năm, xây dựng và trình phê duyệt Kế hoạch thanh tra năm 2027, đồng thời tiếp tục xử lý nghiêm các tổ chức, cá nhân có hành vi vi phạm pháp luật trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử.

Điểm nổi bật trong định hướng điều hành giai đoạn cuối năm là sự kết hợp giữa ba trụ cột: tăng tốc thực hiện nhiệm vụ thanh tra, hoàn thiện thể chế và nâng cao năng lực phòng ngừa rủi ro. Đây không chỉ là yêu cầu quản lý nhà nước trong lĩnh vực ATBXHN mà còn là nền tảng quan trọng để bảo đảm an toàn bức xạ và hạt nhân trong bối cảnh Việt Nam đang từng bước chuẩn bị các điều kiện cho phát triển điện hạt nhân.