Quang cảnh tọa đàm khảo sát thực tiễn hoạt động thanh tra về đất đai, khoáng sản trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk. Ảnh: MC

Ngày 11/9, tại Thanh tra tỉnh Đắk Lắk, Trường Cán bộ Thanh tra phối hợp Thanh tra tỉnh Đắk Lắk tổ chức tọa đàm khảo sát thực tiễn hoạt động thanh tra về đất đai, khoáng sản trên địa bàn tỉnh.

Ông Nguyễn Tuấn Khanh, Phó Hiệu trưởng Trường Cán bộ Thanh tra, cho biết chương trình nhằm khảo sát thực tiễn công tác quản lý Nhà nước, thanh tra, kiểm tra trong lĩnh vực đất đai, khoáng sản; nhận diện những khó khăn, "điểm nghẽn" trong thực hiện pháp luật, đồng thời đề xuất giải pháp, kiến nghị hoàn thiện chính sách.

Ông Nguyễn Tuấn Khanh, Phó Hiệu trưởng Trường Cán bộ Thanh tra phát biểu. Ảnh: MC

Ông Nguyễn Hồng Lĩnh, Phó Chánh Thanh tra tỉnh Đắk Lắk, phát biểu tại buổi tọa đàm. Ảnh: MC

Nhiều bất cập trong quản lý khoáng sản

Theo ông Phạm Quang Vinh, Trưởng phòng Nghiệp vụ 8, Thanh tra tỉnh Đắk Lắk, công tác thanh tra, xử lý vi phạm trong lĩnh vực khoáng sản được thực hiện nghiêm túc, góp phần kiềm chế tình trạng khai thác khoáng sản trái phép.

Giai đoạn 2024-2026, các cơ quan thanh tra đã ban hành 5 kết luận về lĩnh vực khoáng sản. Qua thanh tra, một số bất cập được chỉ ra như điều chỉnh quy hoạch chưa phù hợp, xác định khu vực cấm, tạm thời cấm khai thác còn chậm; có trường hợp cấp phép chưa phù hợp quy hoạch.

Một số đơn vị chưa thực hiện đầy đủ thủ tục, khai thác vượt công suất, công tác bảo vệ môi trường còn hạn chế. Một số mỏ lắp đặt camera giám sát nhưng không sử dụng, trạm cân chưa kiểm soát đầy đủ lượng khoáng sản đưa ra khỏi khu vực khai thác.

Một số dự án được cấp phép nhưng chậm triển khai do chậm giải phóng mặt bằng, cho thuê đất; có dự án khai thác dưới công suất. Trong khi đó, việc đấu giá quyền khai thác khoáng sản ở một số trường hợp chưa kịp thời, nguồn cung vật liệu san lấp, nguyên liệu phục vụ xây dựng theo quy hoạch chưa đáp ứng nhu cầu.

Đáng chú ý, tổng số tiền còn phải nộp liên quan đến lĩnh vực khoáng sản khoảng 90,417 tỷ đồng, gồm tiền cấp quyền khai thác khoáng sản 80,314 tỷ đồng, thuế tài nguyên 7,851 tỷ đồng và phí bảo vệ môi trường 2,252 tỷ đồng.

Ông Phạm Quang Vinh, Trưởng phòng Nghiệp vụ 8, Thanh tra tỉnh Đắk Lắk, trình bày tham luận. Ảnh: MC

Đề xuất rà soát, xử lý các dự án, giấy phép

Từ kết quả thanh tra, Thanh tra tỉnh Đắk Lắk đã kiến nghị các đơn vị được thanh tra khắc phục vi phạm; đồng thời kiến nghị Trung ương, tỉnh nghiên cứu sửa đổi, bổ sung chính sách liên quan đến thăm dò, khảo sát, quy hoạch, cấp phép, khai thác và vận chuyển khoáng sản.

Thanh tra tỉnh kiến nghị UBND tỉnh rà soát các cơ sở, dự án chế biến khoáng sản nhóm I, nhóm II không đáp ứng yêu cầu về môi trường hoặc sử dụng công nghệ lạc hậu gây lãng phí tài nguyên; trường hợp cần thiết xem xét yêu cầu dừng, chấm dứt hoạt động, đổi mới công nghệ hoặc kiến nghị thu hồi giấy phép.

Đồng thời, rà soát toàn bộ giấy phép khai thác khoáng sản còn hiệu lực để xác định các vi phạm về môi trường, đất đai, tài nguyên nước, khoáng sản, thuế, phí; yêu cầu tạm dừng hoạt động để khắc phục hoặc thu hồi giấy phép theo quy định.

Đối với các dự án khai thác khoáng sản đã được cấp phép, Thanh tra tỉnh kiến nghị rà soát để thực hiện việc cấp lại, thay thế theo Luật Địa chất và khoáng sản. Cơ quan thuế được đề nghị tăng cường các biện pháp đôn đốc, xử lý, thu hồi các khoản nợ tài chính kéo dài.

Hoạt động quản lý, khai thác khoáng sản tại Đắk Lắk được trao đổi tại tọa đàm. Ảnh: MC

Gỡ vướng trong kiểm tra chuyên ngành

Ông Nguyễn Văn Vượng, Phó Trưởng phòng Quản lý công nghiệp, Sở Công Thương Đắk Lắk, cho biết trước khi sắp xếp, kiện toàn hệ thống thanh tra, hằng năm Sở tổ chức các cuộc thanh tra theo kế hoạch được UBND tỉnh phê duyệt và kế hoạch của Sở sau khi có ý kiến rà soát của Thanh tra tỉnh.

Sau khi thực hiện sắp xếp, Sở Công Thương thực hiện kiểm tra chuyên ngành, tập trung vào công tác kỹ thuật, an toàn trong khai thác khoáng sản và quản lý, sử dụng vật liệu nổ công nghiệp. Qua kiểm tra nhằm phát hiện, xử lý vi phạm hành chính, bảo đảm chấp hành pháp luật và nhận diện những bất cập để kiến nghị hoàn thiện chính sách.

Tuy nhiên, ông Vượng cho rằng một khó khăn hiện nay là cán bộ chưa được đào tạo, bồi dưỡng đầy đủ về nghiệp vụ kiểm tra chuyên ngành, nhất là người đứng đầu đoàn kiểm tra. Với những vụ việc phức tạp, có phát sinh vi phạm hành chính, việc tổ chức kiểm tra để đạt mục tiêu đề ra còn gặp khó khăn.

Theo khoản 2 Điều 12 Nghị định 217/2025/NĐ-CP ngày 5/8/2025 về hoạt động kiểm tra chuyên ngành, kế hoạch kiểm tra chuyên đề phải được Chủ tịch UBND tỉnh phê duyệt và gửi cơ quan thanh tra có liên quan nhằm tránh chồng chéo. Thời hạn kiểm tra tối đa 10 ngày; trường hợp phức tạp, khó khăn về đi lại được gia hạn một lần nhưng không quá 5 ngày.

Thời gian kiểm tra hạn chế trong khi một số lĩnh vực, như quản lý, sử dụng vật liệu nổ công nghiệp, cần thực hiện nhiều cuộc kiểm tra trong năm, dẫn đến phát sinh thêm thủ tục và thời gian.

Ông Nguyễn Văn Vượng, Phó Trưởng phòng Quản lý công nghiệp, Sở Công Thương Đắk Lắk chia sẻ tại toạ đàm. Ảnh: MC

Từ thực tế trên, Sở Công Thương kiến nghị tổ chức đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ kiểm tra chuyên ngành tại Đắk Lắk hoặc trực tuyến theo nhu cầu, bảo đảm 100% người đứng đầu đoàn kiểm tra được đào tạo. Đồng thời, nghiên cứu hoàn thiện pháp luật về kiểm tra chuyên ngành, đề xuất xây dựng Luật Kiểm tra chuyên ngành; đẩy mạnh cải cách hành chính, đơn giản hóa thủ tục và tăng thẩm quyền cho cán bộ thực hiện nhiệm vụ.