(Thanh tra) - Trong khuôn khổ diễn ra phiên toà giả định tuyên truyền, phổ biến pháp luật về chống khai thác thủy sản bất hợp pháp, không báo cáo, không theo quy định (IUU) nhiều người dân xã Bình Châu, TP Hồ Chí Minh đã nêu ra những khó khăn thường gặp.
Ngày 21/3, Tòa án Quân sự Quân khu 7 phối hợp cùng Hải đội 33 (Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 3) và TAND TP Hồ Chí Minh và chính quyền địa phương tổ chức tuyên truyền, phổ biến pháp luật về chống khai thác thủy sản bất hợp pháp, không báo cáo, không theo quy định (IUU) thông qua hình thức “phiên tòa giả định” tại xã Bình Châu.
Cùng dự có đại diện các ban, ngành, đoàn thể địa phương, lực lượng vũ trang đứng chân trên địa bàn xã Bình Châu; cán bộ, chiến sĩ Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 3, Tòa án Quân sự Quân khu 7 và 200 ngư dân, cán bộ, hội viên, đoàn viên trên địa bàn xã Bình Châu, TP Hồ Chí Minh.
Điểm nhấn của chương trình là phần tái hiện một phiên tòa hình sự với đầy đủ thành phần Hội đồng xét xử, đại diện Viện kiểm sát, luật sư và bị cáo được đưa ra xét xử công khai.
Nội dung vụ án xoay quanh bị cáo Nguyễn Văn Dũng, chủ tàu cá bị truy tố về hành vi tổ chức cho ngư dân khai thác thủy sản trái phép ở vùng biển nước ngoài.
Theo cáo trạng, bị cáo đã tổ chức cho 6 ngư dân sử dụng hai tàu cá vượt ranh giới sang vùng biển nước ngoài khai thác hải sản mà không thực hiện các thủ tục xuất cảnh theo quy định.
Đáng chú ý, để tránh sự kiểm tra, giám sát của lực lượng chức năng, bị cáo còn chỉ đạo tháo gỡ thiết bị giám sát hành trình trên tàu cá nhằm che giấu hành vi vi phạm.
Tại phiên tòa, bị cáo thừa nhận toàn bộ hành vi, cho rằng do áp lực kinh tế và mong muốn thu lợi nhuận nên đã bất chấp quy định pháp luật.
Quá trình xét hỏi, tranh luận diễn ra chặt chẽ, đúng trình tự, làm rõ tính chất, mức độ vi phạm cũng như hậu quả của hành vi.
Hội đồng xét xử nhận định, hành vi của bị cáo không chỉ vi phạm quy định về chống khai thác IUU mà còn có dấu hiệu cấu thành các tội danh nghiêm trọng như “Tổ chức cho người khác xuất cảnh trái phép” và “Gây rối loạn hoạt động của phương tiện điện tử”.
Và Bản án được tuyên ngay tại phiên tòa (10 năm tù) đã góp phần răn đe với nhiều ngư dân.
Việc trực tiếp theo dõi toàn bộ diễn biến phiên tòa đã giúp ngư dân “mắt thấy, tai nghe”, hiểu rõ hơn quy định pháp luật cũng như những hệ lụy nặng nề nếu vi phạm.
Không ít người bày tỏ sự thấm thía khi chứng kiến bị cáo phải đối diện với trách nhiệm pháp lý, từ đó nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật, không vì lợi ích trước mắt mà đánh đổi bằng những rủi ro lớn.
Có thể thấy rằng, thông qua mô hình “phiên tòa giả định”, ý thức thượng tôn pháp luật đang từng bước lan tỏa trong cộng đồng ngư dân, giúp người dân, đặc biệt là ngư dân tiếp cận các quy định một cách trực quan, dễ hiểu và sát với thực tế.
Cũng trong khuôn khổ chương trình, Ban tổ chức đã mở buổi tọa đàm giải đáp thắc mắc cho ngư dân. Tại đây, nhiều người cho biết gặp nhiều khó khăn trong quá trình thực hiện quy định chống khai thác IUU, chủ yếu liên quan đến thiết bị giám sát hành trình (VMS) thường xuyên mất kết nối do lỗi kỹ thuật hoặc nhà mạng.
Từ thực tế tham gia chương trình, nhiều ngư dân xã Bình Châu cho biết họ đã hiểu rõ hơn các quy định liên quan đến chống khai thác IUU, từ đó nâng cao ý thức chấp hành pháp luật trong quá trình vươn khơi.
Như trường hợp hộ gia đình bà Thái Thị Hòa, xã Bình Châu chia sẻ, hơn 10 năm gắn bó với nghề biển, bà luôn chủ động theo dõi thông tin để nắm bắt tình hình khai thác. Theo bà, việc cập nhật thông tin là rất cần thiết, giúp ngư dân hiểu và thực hiện đúng quy định.
Tuy nhiên, trước đây do chưa nắm rõ các quy định về IUU nên việc tiếp cận và thực hiện còn nhiều lúng túng. Sau khi được tuyên truyền, đặc biệt là trực tiếp theo dõi “phiên tòa giả định”, bà đã hiểu rõ hơn những quy định pháp luật cũng như hậu quả của hành vi vi phạm.
“Với ngư dân chúng tôi, được tận mắt xem một phiên tòa như vậy rất ý nghĩa, tôi hiểu ra nhiều điều”, bà Thái Thị Hòa bày tỏ.
Trong khi đó, bà Trần Thị Hương, xã Bình Châu cho biết, gia đình đã gắn bó với nghề biển qua nhiều thế hệ nhưng vẫn gặp không ít khó khăn, nhất là về thủ tục giấy tờ. Việc tiếp cận thông tin chủ yếu qua tivi nên đôi lúc chưa kịp thời, đầy đủ.
Bà Trần Thị Hương mong muốn các cơ quan chức năng có thêm những hỗ trợ nhanh chóng, cụ thể để ngư dân thuận lợi hơn trong việc thực hiện quy định. Bên cạnh đó, giá nhiên liệu tăng cao khiến nhiều tàu lớn phải nằm bờ, ảnh hưởng trực tiếp đến thu nhập. “Chúng tôi rất mong có giải pháp thiết thực để ngư dân yên tâm ra khơi, bám biển lâu dài”, bà Hương bày tỏ thêm.
Có mặt từ sớm tại chương trình, ông Nguyễn Công Hoạt, xã Bình Châu cho biết, gia đình ông bắt đầu làm nghề từ năm 2014, chủ yếu khai thác trong phạm vi khoảng 10 hải lý, mỗi chuyến đi có khoảng 5 lao động. Ông đánh giá cao sự đồng hành, hỗ trợ của các cơ quan chức năng trong thời gian qua, giúp ngư dân hiểu và chấp hành tốt hơn các quy định pháp luật.
Dù tuổi đã cao và dự định làm thêm vài năm nữa rồi nghỉ, ông Nguyễn Công Hoạt vẫn kỳ vọng thế hệ sau sẽ tiếp tục gắn bó với nghề biển, đồng thời nghiêm túc tuân thủ các quy định để phát triển bền vững.
“Mong lớp trẻ sau này vừa giữ nghề, vừa làm đúng luật để không gặp rủi ro”, ông Hoạt nói. Bên cạnh đó, việc duy trì thuyền viên có bằng cấp theo quy định còn bất cập, công tác đăng kiểm đôi lúc còn chậm trễ, cùng với việc hỗ trợ nhiên liệu chưa được giải quyết dứt điểm.
Ngoài ra, một số ngư dân xã Bình Châu còn cho biết thêm, một bộ phận tàu cá nhỏ chưa có đầy đủ giấy tờ cũng gặp khó khăn trong việc hợp thức hóa để tiếp tục hoạt động, ảnh hưởng đến sinh kế của ngư dân.
Sau khi nghe ý kiến cư dân, cơ quan chức năng đã giải đáp, làm rõ nhiều nội dung liên quan đến quy định chống khai thác IUU, trong đó nhấn mạnh việc bắt buộc duy trì hoạt động liên tục của thiết bị giám sát hành trình (VMS) và trách nhiệm báo cáo kịp thời khi mất kết nối.
Chính quyền địa phương cũng thông tin về việc đang rà soát, đẩy nhanh tiến độ hỗ trợ nhiên liệu cho ngư dân, đồng thời có hướng hỗ trợ các tàu cá chưa đủ giấy tờ từng bước hoàn thiện thủ tục pháp lý.
Qua đây, cơ quan chức năng khuyến cáo ngư dân nâng cao ý thức chấp hành quy định, chủ động phối hợp trong quá trình giám sát nhằm bảo vệ quyền lợi và góp phần tháo gỡ cảnh báo “thẻ vàng” của quốc tế.
