(Thanh tra) - Đó là mục tiêu được Ban tổ chức chương trình tuyên truyền pháp luật về chống khai thác (IUU) thông qua hình thức phiên tòa giả định hướng tới.
Ngày 20/3, chương trình tuyên truyền pháp luật về chống khai thác IUU thông qua hình thức phiên tòa giả định do TAND TP Hồ Chí Minh, Tòa án Quân sự Quân khu 7 và đặc khu Côn Đảo cùng các cơ quan chức năng phối hợp tổ chức thu hút đông đảo cán bộ, chiến sĩ, ngư dân và Nhân dân trên địa bàn.
Ban Tổ chức thông tin, hơn 8 năm qua, ngành Thủy sản Việt Nam gặp nhiều khó khăn khi bị Ủy ban Châu Âu (EC) áp dụng “thẻ vàng” do các vi phạm trong khai thác không tuân thủ quy định của pháp luật Việt Nam và quốc tế.
Việc bị cảnh báo “thẻ vàng” không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến lợi ích của ngư dân mà còn tác động tiêu cực đến uy tín của ngành Thủy sản và hình ảnh Việt Nam trên trường quốc tế.
Trong thời gian qua, Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều chủ trương, giải pháp quyết liệt nhằm tháo gỡ cảnh báo này. Tuy nhiên, đến nay “thẻ vàng” vẫn chưa được gỡ bỏ.
Ý thức của phần lớn ngư dân đã có chuyển biến tích cực, song vẫn còn một bộ phận nhỏ chưa chấp hành nghiêm các quy định, chưa thực hiện đúng chỉ đạo của cơ quan chức năng, gây khó khăn cho quá trình khắc phục.
Ban tổ chức thông tin thêm, quá trình làm việc của Đoàn thanh tra của EC tại Việt Nam đã chỉ ra nhiều tồn tại, hạn chế trong việc thực thi các quy định. Một trong những nguyên nhân chính là nhận thức của một bộ phận ngư dân còn chưa đầy đủ, chưa đúng.
Trước thực tế đó, thực hiện Chỉ thị 32 của Ban Bí thư, các chỉ đạo của Chính phủ, Nghị quyết 04 của Hội đồng Thẩm phán TAND Tối cao đã chỉ đạo các đơn vị của Toà án và chính quyền địa phương tổ chức các phiên tòa giả định tuyên truyền pháp luật về chống khai thác IUU. Thông qua các phiên tòa giả định đã mang lại hiệu quả tích cực trong công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về phòng, chống khai thác IUU, góp phần nâng cao nhận thức không chỉ của ngư dân mà còn của một bộ phận cán bộ cơ sở.
Tại phiên tòa giả định ở đặc khu Côn Đảo, Hội đồng xét xử tiến hành xét xử vụ án hình sự đối với bị cáo Nguyễn Văn Dũng, một chủ tàu cá hành nghề khai thác thủy sản.
Theo nội dung cáo trạng được công bố công khai tại phiên tòa, Nguyễn Văn Dũng đã tổ chức cho 6 ngư dân đi trên hai tàu cá sang vùng biển nước ngoài khai thác hải sản trái phép, không thực hiện thủ tục xuất cảnh theo quy định.
Không dừng lại ở đó, để né tránh sự kiểm tra của cơ quan chức năng, bị cáo còn trực tiếp tháo gỡ thiết bị giám sát hành trình trên tàu cá và gửi cho người khác giữ hộ nhằm che giấu hành vi vi phạm.
Hành vi này bị xác định không chỉ vi phạm nghiêm trọng quy định về chống khai thác IUU mà còn cấu thành các tội danh như “Tổ chức cho người khác xuất cảnh trái phép” và “Gây rối loạn hoạt động của phương tiện điện tử”.
Tại phiên tòa, bị cáo Nguyễn Văn Dũng đã thừa nhận toàn bộ hành vi phạm tội, khai nhận nguyên nhân do ham lợi nhuận và hoàn cảnh kinh tế khó khăn nên bất chấp quy định pháp luật.
Tuy nhiên, hậu quả phải gánh chịu là rất lớn khi tàu cá bị lực lượng nước ngoài bắt giữ, tịch thu toàn bộ tài sản, bản thân bị truy cứu trách nhiệm hình sự với mức án nghiêm khắc.
Việc tái hiện đầy đủ diễn biến phiên tòa với các phần xét hỏi, tranh luận và tuyên án đã giúp bà con ngư dân tham dự hiểu rõ hơn quy trình tố tụng cũng như những hệ lụy pháp lý từ hành vi vi phạm.
Qua đó, góp phần nâng cao nhận thức, ý thức chấp hành pháp luật, không vì lợi ích trước mắt mà đánh đổi tương lai, chung tay cùng cả nước chống khai thác IUU và phát triển ngành Thủy sản bền vững.
Ngay sau phiên toà, Ban tổ chức đã tiến hành buổi toạ đàm với sự tham dự của nhiều ngư dân tại Côn Đảo để có thể hiểu sâu kiến thức, quy định liên quan đến việc hành nghề trên biển.
Một người dân cho biết, trước đây, gia đình làm nghề đánh bắt cá. Cuộc sống mưu sinh còn nhiều khó khăn nên việc tiếp cận thông tin pháp luật đôi khi chưa đầy đủ.
“Đây là lần đầu tiên tôi trực tiếp theo dõi một phiên xét xử nên cảm thấy rất ấn tượng. Việc tuyên truyền pháp luật thông qua phiên tòa thực tế như vậy rất thiết thực, giúp người dân hiểu rõ hơn về các hành vi vi phạm, từ đó biết cách phòng tránh”, theo người dân.
Cũng tại buổi tọa đàm, nhiều ý kiến của ngư dân đã phản ánh rõ những khó khăn thực tế trong quá trình bám biển, nhất là liên quan đến thủ tục pháp lý và chi phí hoạt động.
Thượng tá Vũ Thái Anh, Phó Trưởng phòng Pháp luật, Bộ Tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 3 đã giải đáp một số thắc mắc, đồng thời ghi nhận đề xuất hỗ trợ kỹ thuật trên biển cho ngư dân.
Thượng tá Vũ Thái Anh cho biết thêm, các cơ quan chức năng đang nghiên cứu cơ chế phối hợp phù hợp.
Ông Nguyễn Văn Mạnh, Phó Chủ tịch UBND đặc khu Côn Đảo cho biết, việc tuân thủ quy định IUU là trách nhiệm chung nhằm bảo vệ uy tín ngành Thủy sản, đồng thời kêu gọi ngư dân trở thành lực lượng tuyên truyền tích cực, cam kết đồng hành, hỗ trợ tháo gỡ khó khăn về thủ tục.
Một điểm nhấn của chương trình là lễ ký cam kết không vi phạm quy định IUU của các chủ tàu cá, thuyền trưởng và ngư dân. Hoạt động này thể hiện quyết tâm của bà con trong việc chấp hành pháp luật, chung tay phát triển ngành Thủy sản bền vững và hướng tới mục tiêu sớm gỡ bỏ “thẻ vàng”.
Bên cạnh đó, Ban tổ chức đã trao tặng cờ Tổ quốc và nhiều phần quà ý nghĩa cho các gia đình chính sách, gia đình ngư dân có hoàn cảnh khó khăn trên địa bàn, góp phần động viên tinh thần bà con yên tâm vươn khơi, bám biển.
