Nay bác tôi có nguyện vọng làm giấy chứng nhận (GCN) quyền sử dụng đất (QSDĐ), quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất và hỏi thủ tục làm việc này. Bác tôi đã cung cấp đầy đủ các giấy tờ cho Phòng Tư pháp và UBND phường sở tại, trong đó có Sổ hộ khẩu, chứng minh nhân dân, văn bản từ chối hưởng quyền thừa kế của các con để bác tôi toàn QSDĐ và tài sản trên đất.

Tuy nhiên Phòng Tư pháp thị xã vẫn yêu cầu 5 người con của bác tôi “phải có mặt” tại bộ phận tư pháp của phường nơi bác tôi sinh sống và cũng là nơi có nhà, đất, để làm thủ tục cấp GCN. Như vậy có đúng không? Trong trường hợp này, bác tôi phải làm như thế nào để được cấp GCNQSDĐ, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất?

Đinh Thị Thu Trang

Ý kiến của chúng tôi

1. Bộ luật Dân sự quy định: “Việc từ chối nhận di sản phải được lập thành văn bản; người từ chối phải báo cho những người thừa kế khác, người được giao nhiệm vụ phân chia di sản, cơ quan công chứng hoặc UBND xã, phường, thị trấn nơi có địa điểm mở thừa kế về việc từ chối nhận di sản” (khoản 2, Điều 642).

2. Căn cứ quy định tại mục c khoản 2 Điều 70 Nghị định số 43/2013/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Đất đai, UBND phường nơi người bác của chị Trang sinh sống (cũng là nơi có địa điểm mở thừa kế) có trách nhiệm “xác nhận tình trạng tranh chấp”; đây là một thủ tục bắt buộc trong quá trình cơ quan nhà nước có thẩm quyền xem xét, cấp GCNQSDĐ, quyền sở  hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất cho người sử dụng đất là bác của chị Đinh Thị Thu Trang.

Như vậy, để có cơ sở “xác nhận tình trạng tranh chấp”, UBND phường cần phải có “chứng cứ” về việc những người con của bác chị Trang từ chối nhận di sản thừa kế. Bởi thế, không có gì sai, khi cơ quan nhà nước yêu cầu 5 người con của bà “đang sống  tại 5 tỉnh khác nhau” phải… “khăn gói” về thị xã, có mặt tại bộ phận tư pháp của phường để họ “ba mặt một lời” xác nhận với chính quyền phường sự thật về việc họ từ chối nhận di sản.

Tuy nhiên, đọc câu hỏi của chị Trang, không thấy thông tin về việc các văn bản từ chối nhận di sản của 5 người con của bác chị Trang đã được công chứng chưa?

Nếu họ lập văn bản từ chối nhận di sản đã được công chứng theo quy định của pháp luật mà Phòng Tư pháp thị xã vẫn cứ yêu cầu họ “phải có mặt” tại bộ phận tư pháp của phường để… “chứng minh” việc này có thật, thì không đúng và trái quy định tại khoản 2 Điều 6 Luật Công chứng: “Văn bản công chứng có giá trị chứng cứ; những tình tiết, sự kiện trong văn bản công chứng không phải chứng minh, trừ trường hợp bị tòa án tuyên bố là vô hiệu”. Yêu cầu gây phiền hà này cũng không phù hợp quy định tại khoản b Điều 6, Nghị định số 63/2010/NĐ-CP về kiểm soát thủ tục hành chính, theo đó, Chính phủ nghiêm cấm “từ chối thực hiện, kéo dài thời gian thực hiện hoặc tự ý yêu cầu bổ sung thêm hồ sơ, giấy tờ ngoài quy định mà không nêu rõ lý do bằng văn bản”.

3. Bác của chị Đinh Thị Thu Trang phải làm như thế nào để được cấp GCNQSD đất?

Trình tự, thủ tục xin cấp GCNQSDĐ, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất lần đầu được quy định tại Điều 70 Nghị định số 43/2013/NĐ-CP của Chính phủ.

Luật gia, nhà báo Nguyễn Chấn