Công khai, minh bạch, đúng đối tượng, tiết kiệm, hiệu quả

Dự thảo Nghị định của Chính phủ quy định tiêu chí lựa chọn, công nhận người có uy tín, chính sách đối với người có uy tín trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số và chính sách thăm hỏi, chúc mừng, tặng quà, động viên, gặp mặt, biểu dương, tôn vinh đối với một số tổ chức, cá nhân người dân tộc thiểu số do Bộ Dân tộc và Tôn giáo chủ trì soạn thảo đang được hoàn thiện.

Với nguyên tắc thực hiện bảo đảm dân chủ, công khai, minh bạch, đúng đối tượng, đúng chế độ, tiết kiệm và hiệu quả, dự thảo Nghị định quy định tiêu chí lựa chọn người có uy tín, gồm: Là công dân Việt Nam, không phân biệt thành phần dân tộc, cư trú tại địa phương, ưu tiên người dân tộc thiểu số; bản thân và gia đình gương mẫu chấp hành chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước.

Đồng thời, đây phải là những người tiêu biểu, có nhiều đóng góp trong các phong trào thi đua yêu nước, xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững, phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, bảo vệ an ninh trật tự, giữ gìn bản sắc văn hóa và củng cố khối đại đoàn kết dân tộc.

Đồ họa: Minh Nguyệt

Người có uy tín cũng phải là người hiểu biết phong tục, tập quán, văn hóa truyền thống của địa phương, có mối liên hệ chặt chẽ trong cộng đồng và có khả năng quy tụ, tuyên truyền, vận động nhân dân thực hiện các chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước; được người dân tín nhiệm, tin tưởng, nghe và làm theo.

Dự thảo mở rộng đối tượng lựa chọn người có uy tín gồm già làng, trưởng dòng họ, người thường xuyên thực hiện các nghi lễ truyền thống, chức sắc, chức việc, nhà tu hành trong các tổ chức tôn giáo được Nhà nước công nhận; cán bộ, công chức, viên chức, bộ đội, công an đã nghỉ hưu; bí thư chi bộ, trưởng thôn, trưởng ban công tác mặt trận; nhân sỹ, trí thức, doanh nhân, nghệ nhân, nhà giáo, thầy thuốc… được cộng đồng tín nhiệm.

Về điều kiện bình chọn, mỗi thôn thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi hoặc thôn thuộc xã, phường, đặc khu thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi được lựa chọn, công nhận 1 người có uy tín. Đối với các thôn thành lập mới do sáp nhập kể từ khi Nghị định có hiệu lực, tiếp tục duy trì số lượng người có uy tín như trước khi sáp nhập.

Dự thảo cũng quy định thẩm quyền phê duyệt danh sách người có uy tín thuộc Chủ tịch UBND cấp xã thay vì UBND cấp tỉnh như trước đây, góp phần tăng cường phân cấp, phân quyền và rút ngắn quy trình thực hiện.

Nâng mức hỗ trợ, cắt giảm thủ tục hành chính

Một trong những nội dung đáng chú ý của dự thảo Nghị định là việc bổ sung, điều chỉnh nhiều chính sách theo hướng thiết thực hơn đối với người có uy tín.

Về chính sách cung cấp thông tin, hằng năm người có uy tín được tập huấn, bồi dưỡng, cung cấp thông tin phù hợp về chính sách, pháp luật, quốc phòng, an ninh, phát triển kinh tế - xã hội, công tác dân tộc và chính sách dân tộc; đồng thời được trang bị kiến thức, kỹ năng khai thác, sử dụng thông tin trên Internet, mạng xã hội, kỹ năng hòa giải, tuyên truyền, vận động quần chúng.

Người có uy tín được cấp 1 ấn phẩm báo chí/người/tháng của cơ quan báo chí cấp Trung ương. Dự thảo cũng bổ sung quy định cho phép các địa phương nghiên cứu, ban hành các chính sách hỗ trợ thông tin trên môi trường số phù hợp với nhu cầu và điều kiện thực tế.

Bên cạnh đó, các chính sách hỗ trợ vật chất, động viên tinh thần cũng được nâng mức đáng kể. Theo dự thảo, mức chi thăm hỏi, tặng quà được nâng từ 500.000 đồng/người/lần lên 1.000.000 đồng/người/lần, tối đa 3 lần/năm.

Đồ họa: Minh Nguyệt

Mức hỗ trợ người có uy tín bị ốm đau cũng được điều chỉnh theo hướng phù hợp với hệ thống khám chữa bệnh mới. Cụ thể, hỗ trợ tối đa 5.000.000 đồng/người khi điều trị tại cấp khám chữa bệnh chuyên sâu; 3.000.000 đồng/người tại cấp khám chữa bệnh cơ bản và 1.000.000 đồng/người tại cấp khám chữa bệnh ban đầu.

Đối với hộ gia đình người có uy tín gặp khó khăn đột xuất do sự cố, thiên tai, hỏa hoạn, mức hỗ trợ được nâng lên tối đa 5.000.000 đồng/hộ/lần và không quá 10.000.000 đồng/hộ/năm.

Mức chi thăm viếng khi người có uy tín hoặc thân nhân qua đời cũng được nâng lên. Trong đó, trường hợp lãnh đạo Đảng, Nhà nước và Bộ Dân tộc và Tôn giáo đi viếng, mức chi là 5.000.000 đồng/trường hợp; cấp tỉnh và cấp xã viếng là 1.000.000 đồng/trường hợp.

Ngoài ra, dự thảo còn nâng mức chi tiếp đón, tặng quà đoàn đại biểu người có uy tín lên 1.000.000 đồng/đại biểu.

Đáng chú ý, dự thảo Nghị định đã cắt giảm nhiều thủ tục hành chính so với quy định hiện hành. Theo đó, cắt giảm các thủ tục thực hiện ở cấp huyện trước đây và cắt giảm nội dung xin ý kiến cơ quan công tác dân tộc cấp tỉnh. Tổng cộng cắt giảm 4 trình tự, thủ tục hành chính và 8 thành phần hồ sơ.

Dự thảo cũng bổ sung quy định giao UBND cấp tỉnh ban hành theo thẩm quyền các cơ chế, chính sách khác nhằm phát huy vai trò của người có uy tín trong thực hiện chính sách dân tộc phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội của từng địa phương.

Theo dự kiến, nguồn lực thực hiện chính sách đối với người có uy tín và các chính sách thăm hỏi, động viên đối với một số tổ chức, cá nhân là người dân tộc thiểu số khoảng 176 tỷ đồng/năm, tăng khoảng 68 tỷ đồng/năm so với hiện nay, bao gồm cả ngân sách Trung ương và ngân sách địa phương.