(Thanh tra) - Cho ý kiến thẩm định về hồ sơ chính sách Luật Luật sư (sửa đổi), nhiều đại biểu cho rằng không nên quy định cụ thể nhiệm vụ của Sở Tư pháp trong luật mà UBND cấp tỉnh hoặc Chủ tịch UBND cấp tỉnh sẽ quyết định việc phân cấp, ủy quyền cho Sở Tư pháp thực hiện nhiệm vụ liên quan đến vấn đề này.
Sáng 6/4, Bộ Tư pháp họp Hội đồng thẩm định hồ sơ chính sách Luật Luật sư (sửa đổi) dưới sự đồng chủ trì của Thứ trưởng Mai Lương Khôi, Vụ trưởng Vụ Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật Nguyễn Quốc Hoàn.
Sau khi nghe đại diện Bộ Tư pháp trình bày về dự thảo Tờ trình hồ sơ dự án Luật, các thành viên Hội đồng thẩm định đã có nhiều ý kiến góp ý thiết thực, sâu sắc nhằm hoàn thiện dự án Luật bảo đảm tiến độ, chất lượng.
Đại tá Bùi Hoàng Anh, Phó Cục trưởng Cục Pháp chế, Bộ Quốc phòng nhất trí cao với hồ sơ và các chính sách, nội dung liên quan đến dự án Luật; đồng thời, đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo làm rõ thêm một số nội dung.
Theo Đại tá Bùi Hoàng Anh, báo cáo đánh giá tác động có nêu: “… số lượng luật sư trong nước có sự phân bổ không đồng đều, tập trung chủ yếu ở các thành phố lớn như Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh; trong khi đó, có một số địa phương có số lượng luật sư thấp, dưới 20 luật sư…”.
Đối với nội dung trên, Đại tại Bùi Hoàng Anh đề nghị nghiên cứu, rà soát bổ sung quy định về cơ chế chính sách thu hút đội ngũ hành nghề luật sư, tổ chức hành nghề luật sư không chỉ với địa phương ở vùng sâu, vùng xa mà kể cả các địa phương không phải là trung tâm kinh tế, tài chính (có điều kiện kinh tế khó khăn) trên cả nước.
“Điều này nhằm bảo đảm giải quyết được bất cập, hạn chế về phân bổ nguồn lực không đều, đáp ứng nhu cầu cung cấp dịch vụ pháp lý của người dân, nhất là trong bối cảnh các tỉnh, thành được sáp nhập, địa bàn mỗi tỉnh rất rộng như hiện nay”, ông lý giải.
Bên cạnh đó, Đại tá Bùi Hoàng Anh đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu, rà soát, cân nhắc bổ sung cơ chế kiểm soát, có biện pháp đối với những doanh nghiệp không phải là luật sư, tổ chức hành nghề luật sư đã được cấp đăng ký kinh doanh để bảo đảm các doanh nghiệp này thực hiện đúng chức năng, nhiệm vụ (hỗ trợ pháp lý). Theo ông, cơ chế này nhằm tránh tình trạng các doanh nghiệp không phải là luật sư, tổ chức hành nghề luật sư vẫn cung cấp các dịch vụ pháp lý như luật sư.
Theo đại diện Bộ Nội vụ, về tiêu chuẩn “bản lĩnh chính trị vững vàng” cần được xác định rõ nội dung nào ổn định thuộc thẩm quyền của Quốc hội thì quy định tại luật; nội dung nào không ổn định thì giao Chính phủ.
“Cân nhắc tiếp cận theo hướng không bổ sung, không quy định thế nào là “có bản lĩnh chính trị vững vàng” mà nên quy định cụ thể các tiêu chuẩn: Nghiêm chỉnh chấp hành pháp luật, không vi phạm pháp luật đến mức phải xử lý kỷ luật (nếu là viên chức), xử lý hình sự hoặc xử lý vi phạm hành chính liên quan đến hoạt động hành nghề luật sư, đạo đức nghề nghiệp của luật sư”, đại diện Bộ Nội vụ nói.
Liên quan đến vấn đề phân cấp, dự thảo Luật đang định hướng nhiệm vụ của Sở Tư pháp. Tuy nhiên, theo đại diện Bộ Nội vụ, Luật Tổ chức chính quyền địa phương và Luật Luật sư quy định trách nhiệm của chính quyền địa phương trong công tác quản lý luật sư. Do đó, nếu quy định nhiệm vụ của Sở Tư pháp sẽ không phù hợp với nguyên tắc phân cấp, phân quyền.
Vì vậy, cơ quan này kiến nghị không quy định cụ thể nhiệm vụ của Sở Tư pháp. Căn cứ quy định của Luật và thực tiễn, UBND cấp tỉnh hoặc Chủ tịch UBND cấp tỉnh sẽ quyết định việc phân cấp, ủy quyền cho Sở Tư pháp thực hiện.
Đáng chú ý, đại diện Bộ Nội vụ đề nghị cần cân nhắc, tiếp tục đánh giá việc quy định Nhà nước có chính sách hỗ trợ về thuế, thuê đất đối với tổ chức hành nghề luật sư vùng sâu vùng sa. Vì luật sư hoạt động trên phạm vi cả nước. Nếu đặt vấn đề hỗ trợ thuế, tiền thuê đất rất có thể sẽ vẫn không phát triển dịch vụ luật sư do nhu cầu tại địa bàn đó không có hoặc ít có nhưng tổ chức hành nghề luật sư, luật sư vẫn đặt trụ sở để tận dụng chính sách ưu đãi. Điều này không giải quyết được bản chất vấn đề mà ngược lại gây thất thoát, lãng phí ngân sách Nhà nước.
Ngoài ra, đại diện Bộ Nội vụ cũng đề nghị làm rõ hơn nội dung báo cáo đánh giá về bất cập: “Việc triển khai nhiệm vụ quản lý Nhà nước (kiểm tra, thanh tra, theo dõi, đôn đốc, báo cáo…) của nhiều địa phương còn gặp khó khăn do thiếu nguồn lực, chưa tính đến đặc thù của các thành phố lớn”.
Đại diện Viện kiểm sát nhân dân tối cao đề nghị tiếp tục duy trì quy định miễn đào tạo nghề luật sư và miễn hoặc giảm thời gian tập sự hành nghề luật sư đối với những người nguyên là thẩm phán, kiểm sát viên, điều tra viên nhằm bảo đảm tính kế thừa và ổn định của chính sách đang được áp dụng trong thực tiễn.
Theo đại diện cơ quan này, nhóm đối tượng nêu trên là những người đã trải qua quá trình đào tạo, bồi dưỡng chuyên sâu và có thời gian công tác lâu dài trong lĩnh vực tư pháp, có trình độ chuyên môn, kỹ năng nghề nghiệp và kinh nghiệm thực tiễn cao so với yêu cầu hành nghề luật sư, đặc biệt trong hoạt động tố tụng.
Cơ quan này cũng đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo đánh giá tác động đối với quy định về kỳ thi cấp Chứng chỉ hành nghề luật sư để làm rõ mô hình tổ chức (tập trung hay phân vùng), nguồn lực bảo đảm (kinh phí, nhân sự, cơ sở vật chất), cơ chế bảo đảm khách quan, minh bạch (ra đề, coi thi, chấm thi, phúc khảo, giải quyết khiếu nại, phòng ngừa xung đột lợi ích)…
Kết luận hội nghị, Thứ trưởng Mai Lương Khôi đánh giá cao ý kiến đóng góp quan trọng để cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu và hoàn thiện hồ sơ chính sách.
Thứ trưởng nhấn mạnh, cơ bản các thành viên Hội đồng thống nhất cao về các vấn đề lớn (cơ sở chính trị, cơ sở pháp lý, cơ sở thực tiễn…) và về tương thích với các điều ước quốc tế, quốc phòng an ninh, tài chính…
Thứ trưởng đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu kỹ, đánh giá nội dung cần tiếp thu cũng như các nội dung cần làm rõ hơn. Đặc biệt, lưu ý rà soát về các đường lối, chủ trương của Đảng trong giai đoạn hiện nay, nhất là Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng để thể chế hóa vào Luật Luật sư (sửa đổi) lần này.
Đồng thời, hồ sơ chính sách cần tiếp tục hoàn thiện các nội dung thành viên Hội đồng thẩm định nêu, như: Tờ trình; báo cáo đánh giá tác động đảm bảo thuyết phục hơn; báo cáo tiếp thu ý kiến giải trình rõ các ý kiến đại biểu; các kinh nghiệm quốc tế cần được cập nhật.
Ngoài ra, Thứ trưởng cũng đề nghị rà soát, đánh giá kỹ về thủ tục hành chính; cân nhắc về thời điểm trình dự án Luật vì liên quan đến việc ban hành các văn bản thi thành luật.
“Các nhiệm vụ quy định chi tiết rất nặng nề, thậm chí còn vất vả hơn, dành nhiều thời gian để nghiên cứu vì có những quy định trước đây nằm ở luật nhưng bây giờ đưa về nghị định, thông tư”, Thứ trưởng lưu ý.
Một số nội dung chính được sửa đổi, bổ sung trong dự thảo Luật Luật sư (sửa đổi):
Bổ sung tiêu chuẩn có “bản lĩnh chính trị vững vàng” vào tiêu chuẩn luật sư và giao Chính phủ quy định chi tiết về tiêu chuẩn “Tuân thủ Hiến pháp, pháp luật, có bản lĩnh chính trị, có phẩm chất đạo đức tốt”.
Bỏ quy định về miễn đào tạo nghề luật sư, quy định các đối tượng được miễn đào tạo nghề hiện nay phải tham dự khóa đào tạo nghề luật sư 6 tháng (giảm từ 12 tháng xuống 6 tháng so với các đối tượng khác).
Quy định về kỳ thi luật sư để cấp Chứng chỉ hành nghề luật sư. Giao Chính phủ quy định chi tiết để phân định rõ vai trò, bảo đảm sự tham gia có hiệu quả của từng cơ quan trong hội đồng thi.
Bổ sung quy định viên chức giảng dạy tại các cơ sở đào tạo về pháp luật có thể trở thành luật sư khi bảo đảm một số điều kiện nhất định (không ảnh hưởng đến công việc, thời gian công tác, xác định rõ phạm vi công việc…).
Bổ sung quyền của luật sư hành nghề với tư cách cá nhân, tổ chức hành nghề luật sư được ký hợp đồng vụ việc hoặc hợp đồng tư vấn thường xuyên cho cơ quan, doanh nghiệp Nhà nước để tư vấn chính sách, tham gia giải quyết các tranh chấp quốc tế, dự án phát triển kinh tế - xã hội, bảo vệ lợi ích công, lợi ích của Nhà nước.
Rà soát, quy định một số đối tượng không được thành lập, tham gia tổ chức hành nghề luật sư trong một thời gian nhất định sau khi nghỉ công tác tại cơ quan Nhà nước phù hợp với pháp luật về phòng, chống tham nhũng.
Thực hiện phân cấp tối đa cho địa phương, Nhà nước tập trung vào quản lý vĩ mô, xây dựng chính sách, tổ chức kỳ thi quốc gia cấp chứng chỉ hành nghề và tăng cường thanh tra, kiểm tra. UBND cấp tỉnh chịu trách nhiệm chính về việc bồi dưỡng chính trị tư tưởng hàng năm cho luật sư.
