TS Nguyễn Quân, Chủ tịch Hội Tự động hóa Việt Nam phát biểu tại hội thảo. Ảnh: Thanh Lương

Hoàn thiện cơ chế để doanh nghiệp khoa học và công nghệ phát huy vai trò

Hội thảo “Cơ hội và chính sách hỗ trợ doanh nghiệp khoa học và công nghệ” do Hội Tự động hóa Việt Nam (VAA) tổ chức đã tập trung thảo luận các vấn đề then chốt trong việc triển khai chính sách đối với doanh nghiệp khoa học và công nghệ trong giai đoạn mới.

Theo TS Nguyễn Quân, Chủ tịch Hội Tự động hóa Việt Nam, hội thảo được tổ chức trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh phát triển kinh tế tư nhân, coi khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là trụ cột của tăng trưởng bền vững.

Tuy nhiên, trên thực tế, việc đưa các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp khoa học và công nghệ đi vào cuộc sống vẫn còn không ít khoảng trống, nhất là ở khâu tiếp cận nguồn lực, tổ chức thực hiện và liên kết giữa các chủ thể trong hệ sinh thái.

Tại hội thảo, các chuyên gia cho rằng doanh nghiệp khoa học và công nghệ giữ vai trò đặc biệt khi là cầu nối trực tiếp giữa nghiên cứu và thị trường. Không chỉ tạo ra sản phẩm mới, doanh nghiệp còn góp phần thương mại hóa kết quả nghiên cứu, nâng cao hiệu quả đầu tư cho khoa học, đồng thời hình thành các chuỗi giá trị dựa trên công nghệ.

Hệ thống chính sách hiện hành đã từng bước được hoàn thiện, với nhiều nội dung hỗ trợ như ưu đãi về thuế, đất đai, tín dụng; hỗ trợ hoạt động nghiên cứu, phát triển; chuyển giao và làm chủ công nghệ; bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ; cũng như khuyến khích doanh nghiệp tham gia các chương trình khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo quốc gia.

Tuy nhiên, theo đánh giá chung, không ít doanh nghiệp vẫn gặp khó trong việc đáp ứng điều kiện, hoàn thiện hồ sơ khoa học hoặc chuyển hóa chính sách thành lợi ích cụ thể. Việc thiếu nhân lực nghiên cứu, phát triển, hạn chế về năng lực hấp thụ công nghệ và tâm lý e ngại thủ tục hành chính vẫn là những rào cản lớn.

Toàn cảnh hội thảo. Ảnh: Thanh Lương

Các ý kiến tại hội thảo nhấn mạnh yêu cầu tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý theo hướng minh bạch, linh hoạt, đồng thời tăng cường cơ chế đồng hành giữa cơ quan quản lý, tổ chức khoa học và công nghệ với cộng đồng doanh nghiệp. Việc thúc đẩy liên kết Nhà nước - nhà khoa học - doanh nghiệp được xem là yếu tố then chốt để hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo hiệu quả.

Cần giải bài toán chuyển hóa tri thức khoa học

Trong khuôn khổ hội thảo, lễ ra mắt một số sản phẩm mới thuộc hệ sinh thái Medifood VGreen được giới thiệu như một nội dung chuyên đề, nhằm minh họa cho quá trình chuyển hóa tri thức khoa học thành sản phẩm và mô hình kinh doanh cụ thể.

Theo đại diện ban tổ chức, việc lồng ghép hoạt động này không nhằm mục tiêu quảng bá thương mại, mà tập trung phân tích cách một doanh nghiệp hình thành và phát triển theo định hướng khoa học và công nghệ, gắn sản xuất với nghiên cứu và chuẩn hóa quy trình công nghệ.

VGreen khởi nguồn từ lĩnh vực lên men thực phẩm, song doanh nghiệp lựa chọn hướng tiếp cận bài bản thông qua kiểm soát vi sinh, chuẩn hóa quy trình sản xuất và từng bước xây dựng năng lực nghiên cứu, phát triển, hướng tới đáp ứng các tiêu chí theo quy định về doanh nghiệp khoa học và công nghệ.

Bà Trần Thanh Việt, CEO VGreen trao đổi tại hội thảo. Ảnh: T.L

Theo bà Trần Thanh Việt, CEO VGreen, nền tảng khoa học rõ ràng giúp doanh nghiệp tạo dựng niềm tin với đối tác và thị trường, đồng thời mở ra dư địa phát triển dài hạn.

Tuy nhiên, thực tiễn cũng cho thấy những thách thức phổ biến mà nhiều doanh nghiệp khoa học và công nghệ đang đối mặt, đặc biệt là chi phí đầu tư cho hoạt động nghiên cứu, phát triển yêu cầu về hồ sơ khoa học chuyên sâu và việc tiếp cận các cơ chế hỗ trợ còn phức tạp.

Từ đó, các chuyên gia cho rằng chính sách hỗ trợ doanh nghiệp khoa học và công nghệ cần được triển khai theo hướng “đi cùng doanh nghiệp”, thay vì chỉ dừng ở việc ban hành quy định. Việc tư vấn, hướng dẫn và đồng hành trong suốt vòng đời dự án, từ xác định nhu cầu công nghệ, thẩm định, triển khai đến thương mại hóa, có ý nghĩa quyết định đối với hiệu quả chính sách.

Hội thảo cũng nhấn mạnh yêu cầu đặt khoa học và công nghệ ở vị trí trung tâm trong quá trình đầu tư phát triển. Việc xem xét, lựa chọn dự án cần chú trọng hơn tới hàm lượng khoa học, công nghệ, khả năng đổi mới và giá trị gia tăng dài hạn, qua đó nâng cao hiệu quả sử dụng các nguồn lực xã hội.

Trong bối cảnh Việt Nam hướng tới mục tiêu trở thành quốc gia phát triển dựa trên khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, việc tháo gỡ rào cản cho doanh nghiệp khoa học và công nghệ được xem là nhiệm vụ quan trọng.

Những mô hình thực tiễn được chia sẻ tại hội thảo góp phần bổ sung dữ liệu cho quá trình hoàn thiện chính sách, đồng thời khẳng định vai trò trung tâm của doanh nghiệp trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quốc gia.