Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng yêu cầu tiếp tục rà soát, cắt giảm các thủ tục hành chính, tại Phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 4/2026. Ảnh: VGP

Từ mục tiêu chiến lược đến quyết tâm cải cách "thần tốc" thủ tục hành chính

Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 4/5/2025 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân đã đặt ra những cột mốc đầy khát vọng: Đến năm 2045, Việt Nam phải có ít nhất 3 triệu doanh nghiệp hoạt động, đóng góp trên 60% GDP. Để hiện thực hóa tầm nhìn này, một yêu cầu mang tính sống còn đã được xác lập: Đẩy mạnh cắt giảm và cải cách thủ tục hành chính toàn diện.

Không dừng lại ở những văn bản mang tính chủ trương, tinh thần của Nghị quyết 68 đã nhanh chóng được Chính phủ cụ thể hóa bằng những hành động “thần tốc”. Ngay trong những ngày đầu nhiệm kỳ, Thủ tướng Lê Minh Hưng đã chỉ đạo một chiến dịch cải cách quy mô chưa từng có. Chỉ trong vòng 15 ngày, 8 nghị quyết chuyên đề về cắt giảm, phân cấp và đơn giản hóa thủ tục hành chính đã được ban hành, tạo nên một luồng sinh khí mới cho môi trường kinh doanh.

Sự quyết liệt này được minh chứng bằng những con số biết nói, bao gồm: 2 nghị quyết của Chính phủ, 155 nghị định và 6 quyết định của Thủ tướng Chính phủ. Đối với thủ tục hành chính, 184 thủ tục bị bãi bỏ, 134 thủ tục được phân cấp giải quyết xuống địa phương và 349 thủ tục được đơn giản hóa, đưa quy mô thủ tục hành chính cấp Trung ương về mức 27%.

Đặc biệt, 890 điều kiện kinh doanh bị bãi bỏ và 4 điều kiện được đơn giản hóa. Quá trình thực thi dự kiến sẽ giảm hơn 50% thời gian thực hiện và chi phí tuân thủ cho đối tượng chịu tác động so với năm 2024... Những kết quả nêu trên thể hiện quyết tâm chính trị cao nhất của Chính phủ trong việc xây dựng một nền hành chính phục vụ, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm.

Điều khác biệt của đợt cải cách lần này so với các giai đoạn trước chính là sự thay đổi căn bản trong triết lý quản lý. Theo Luật sư Trương Anh Tuấn, Giám đốc Công ty Luật Trường Sơn, Trưởng Ban Pháp chế Hiệp hội Bất động sản Việt Nam, điểm cốt lõi của đợt cải cách lần này không chỉ nằm ở việc cắt giảm điều kiện kinh doanh hay đơn giản hóa thủ tục hành chính, mà quan trọng hơn là chuyển mạnh tư duy quản lý từ “tiền kiểm nặng thủ tục” sang “hậu kiểm dựa trên giám sát, minh bạch và trách nhiệm thực thi”. 

Thay vì duy trì cơ chế hành chính nhiều tầng nấc gây rào cản cho việc khởi sự kinh doanh, cơ quan quản lý nhà nước hiện nay tập trung vào việc thiết lập các tiêu chuẩn rõ ràng và tăng cường giám sát quá trình vận hành. Cách tiếp cận này giúp giảm thiểu sự can thiệp hành chính không cần thiết, đồng thời nâng cao tính tự giác và trách nhiệm của chủ thể kinh doanh.

Trong bối cảnh cuộc cách mạng về tổ chức bộ máy đang diễn ra mạnh mẽ, việc sắp xếp lại các đơn vị hành chính và vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đã đặt ra yêu cầu hệ thống hành chính phải hoạt động thông suốt. Việc cấp Bộ chỉ thực hiện không quá 30% tổng số thủ tục hành chính không chỉ giúp tinh gọn bộ máy, mà còn đẩy mạnh quyền tự quyết, tự chịu trách nhiệm cho các cấp cơ sở, đưa dịch vụ công đến gần hơn với người dân.

Những con số biết nói

Với quan điểm lấy doanh nghiệp làm trung tâm, Kết luận số 18 của Hội nghị Trung ương 2 (khoá XIV) đã xác định những 'nút thắt' cần tháo gỡ. Quyết tâm cắt giảm 30% ngành nghề kinh doanh có điều kiện, xóa bỏ 100% điều kiện không cần thiết sẽ giải phóng đáng kể nguồn lực. Mục tiêu là giúp doanh nghiệp tiết kiệm 50% thời gian và 50% chi phí khi thực hiện thủ tục hành chính, đồng thời đơn giản hóa bộ máy ở cấp Bộ với tỷ lệ thủ tục thực hiện trực tiếp không quá 30%.

Tại phiên họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 4, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh đã công bố những kết quả sơ bộ đầy ấn tượng. Những con số này cho thấy mức độ thực thi nghiêm túc các mục tiêu đề ra tại Kết luận số 18, Hội nghị Trung ương 2 (khoá XIV). Cụ thể, sau khi Chính phủ ban hành 8 nghị quyết, đến nay Trung ương chỉ còn thực hiện giải quyết 1.570 thủ tục hành chính, chiếm 32,5% tổng số thủ tục. Đối với 198 ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện theo Phụ lục 4 của Luật Đầu tư, các bộ, ngành đã đề xuất cắt giảm 60 ngành nghề, đạt 30,3%.

Bên cạnh đó, các bộ, ngành đã đề xuất và đang thực thi phương án cắt giảm theo 8 nghị quyết với 1.732 quy định kinh doanh không cần thiết, bãi bỏ 680 thủ tục hành chính, đơn giản hóa 521 thủ tục hành chính, cắt giảm thêm 18.097 ngày giải quyết thủ tục hành chính, nâng tổng số thời gian giải quyết được cắt giảm lên 51.419/97.020 ngày, đạt 52,9%, vượt chỉ tiêu Chính phủ đề ra.

Đáng chú ý nhất là con số 23.000 tỷ đồng. Đây là số tiền ước tính mà người dân và doanh nghiệp tiết kiệm được mỗi năm, nhờ việc cắt giảm chi phí tuân thủ hành chính. Trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều biến động, việc giữ lại hơn 23.000 tỷ đồng trong túi tiền của người dân, doanh nghiệp chính là nguồn lực quan trọng nhất để tái đầu tư, mở rộng sản xuất và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế.

Xây dựng Chính phủ phục vụ trong kỷ nguyên mới

Cải cách thủ tục hành chính không chỉ là việc cắt giảm các đầu mục giấy tờ, mà là thước đo niềm tin của cộng đồng kinh doanh đối với Nhà nước. Việc xác định rõ trách nhiệm người đứng đầu trong chỉ đạo giải quyết thủ tục hành chính đã chấm dứt tình trạng "đùn đẩy, né tránh" vốn là lực cản bấy lâu nay.

Nghị quyết 68 đã khẳng định tầm nhìn đưa kinh tế tư nhân tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Để làm được điều đó, môi trường pháp lý của Việt Nam phải tương thích với các tiêu chuẩn quốc tế. Việc bãi bỏ 100% điều kiện kinh doanh không cần thiết và cắt giảm chi phí tuân thủ là thông điệp mạnh mẽ gửi tới các nhà đầu tư trong và ngoài nước về một Việt Nam đổi mới, minh bạch và sẵn sàng kiến tạo phát triển.

Nhìn lại hành trình 15 ngày "thần tốc" ban hành 8 nghị quyết, có thể thấy một hình ảnh "Chính phủ hành động, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm" một cách thực chất. Những nỗ lực này đang tạo ra tiền đề vững chắc để thực hiện thắng lợi mục tiêu tăng trưởng "hai con số", đưa nền kinh tế quốc gia bứt phá trong kỷ nguyên mới.

Cuộc cách mạng hành chính hiện nay không chỉ là câu chuyện của những con số hay những văn bản sửa đổi. Đó là cuộc đổi mới về tư duy quản trị quốc gia, là sự cam kết đồng hành của Đảng và Nhà nước với khát vọng làm giàu chính đáng của mỗi người dân. Khi những rào cản cuối cùng được gỡ bỏ, nội lực của kinh tế tư nhân sẽ được giải phóng, trở thành động cơ mạnh mẽ đưa con tàu Việt Nam tiến xa trên bản đồ kinh tế toàn cầu.

Cải cách thủ tục hành chính, suy cho cùng, chính là gieo niềm tin để hái quả ngọt phát triển. Với những bước đi quyết liệt và bài bản như hiện nay, mục tiêu về một nền kinh tế tư nhân vững mạnh vào năm 2045 là hoàn toàn khả thi.

Bài 2: Từ giảm thủ tục đến giải phóng nguồn lực cho nền kinh tế