Bộ Tài chính là cơ quan chủ trì soạn thảo Dự thảo Nghị định quy định chi tiết thi hành Luật Quản lý thuế. Đồ họa: Trang Nguyệt

Thể chế hóa chủ trương phòng, chống tham nhũng và cấu trúc lại công tác thanh tra

Với phương châm “lấy người nộp thuế làm trung tâm phục vụ”, dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Quản lý thuế đẩy mạnh chuyển đổi số toàn diện, đồng thời cắt giảm tối đa thủ tục hành chính. Bên cạnh đó, dự thảo đặc biệt nhấn mạnh yêu cầu kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, hướng tới xây dựng môi trường quản lý công khai, minh bạch, tạo thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp.

Dự thảo Nghị định đã bám sát quan điểm chỉ đạo về việc thể chế hóa chủ trương của Đảng đối với công tác kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng và tiêu cực trong công tác xây dựng pháp luật.

Một trong những thay đổi mang tính bước ngoặt là việc thực hiện Kết luận số 134-KL/TW của Bộ Chính trị về việc kết thúc hoạt động của thanh tra các bộ để sắp xếp lại thành các cục thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo, phòng, chống tham nhũng thuộc Thanh tra Chính phủ.

Do đó, dự thảo Nghị định đã bãi bỏ chức năng thanh tra thuế của cơ quan thuế, chỉ giữ lại chức năng kiểm tra thuế nhằm phù hợp với tổ chức bộ máy quản lý mới. Điều này đồng nghĩa với việc thẩm quyền và thủ tục ấn định thuế của cơ quan thuế quy định tại Điều 37 cũng như ấn định thuế đối với hàng hóa xuất nhập khẩu tại Điều 39 của dự thảo đã được điều chỉnh, loại bỏ các cụm từ liên quan đến hoạt động thanh tra thuế.

Nhằm ngăn chặn tiêu cực và đảm bảo tính minh bạch, nội dung về công tác kiểm tra, giám sát việc thực hiện pháp luật về thuế, phí và lệ phí được quy định cụ thể tại Điều 59 của dự thảo Nghị định. Theo đó, các đơn vị thuộc bộ, cơ quan ngang bộ và cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân các cấp có chức năng kiểm tra, giám sát phải xây dựng kế hoạch hằng năm dựa trên yêu cầu quản lý nhà nước, kết quả theo dõi việc thực hiện pháp luật về thuế, phí và lệ phí, phăn ánh, kiến nghị của tổ chức, cá nhân và các thông tin có liên quan.

Để bảo đảm tính hiệu quả, tránh tình trạng chồng chéo gây phiền hà cho doanh nghiệp và người nộp thuế, dự thảo nhấn mạnh nguyên tắc kế hoạch kiểm tra, giám sát hằng năm không được trùng lặp với kế hoạch thanh tra của cơ quan thanh tra có liên quan.

Trong quá trình thực thi nhiệm vụ, nếu phát hiện những hạn chế, bất cập, người có thẩm quyền kiểm tra, giám sát sẽ yêu cầu đối tượng kiểm tra chấn chỉnh, khắc phục hoặc kiến nghị cơ quan có thẩm quyền hoàn thiện pháp luật.

Đặc biệt, dự thảo quy định rõ trường hợp phát hiện dấu hiệu vi phạm pháp luật vượt thẩm quyền thì chuyển ngay hồ sơ, thông tin cho cơ quan có thẩm quyền xem xét, xử lý nghiêm minh theo quy định của pháp luật.

Về công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo, cơ quan quản lý thuế các cấp có trách nhiệm thực thi nghiêm túc, đúng trình tự thủ tục nhằm đáp ứng quyền và lợi ích hợp pháp của người nộp thuế. Thể hiện rõ nhất nguyên tắc này là quy định tại Điều 4 về công khai thông tin người nộp thuế, trong đó Thủ trưởng cơ quan quản lý thuế phải chịu trách nhiệm tính chính xác của thông tin và nếu có sai sót, phải lập tức đính chính đồng thời công khai lại nội dung đã đính chính.

Đồ họa: Trang Nguyệt

Thanh tra Chính phủ góp ý hoàn thiện dự thảo

Trong quá trình hoàn thiện dự thảo, Thanh tra Chính phủ đã đóng góp nhiều ý kiến chuyên môn quan trọng nhằm đảm bảo tính đồng bộ của hệ thống pháp luật và nâng cao hiệu quả quản lý Nhà nước. Cụ thể, về vấn đề công khai thông tin người nộp thuế tại Điều 4, Thanh tra Chính phủ đề nghị bỏ cụm từ “tối thiểu” và bổ sung quy định về thẩm quyền cho phép kéo dài thời gian công khai trong những trường hợp cần thiết, yêu cầu việc này phải được ghi rõ trong thông báo.

Liên quan đến quy định khai bổ sung hồ sơ thuế tại Điều 12, Thanh tra Chính phủ yêu cầu sửa cụm từ “có kết luận” thành “có kết luận, kiến nghị, bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật” nhằm bao quát đầy đủ thẩm quyền ban hành văn bản của các cơ quan chức năng như cơ quan điều tra, tòa án, kiểm toán Nhà nước và cơ quan thanh tra, đồng thời đề nghị làm rõ các hành vi vi phạm về hóa đơn để xác định chính xác trách nhiệm xử lý.

Đặc biệt, đối với các căn cứ ấn định thuế quy định tại Điều 36, Thanh tra Chính phủ kiến nghị bổ sung trường hợp cơ quan thanh tra, kiểm toán phát hiện các nghi vấn và chuyển giao thông tin để cơ quan thuế có đủ cơ sở xác định, ấn định thuế theo đúng thẩm quyền.

Nhằm tuân thủ Luật Thanh tra năm 2025, tại Điều 39 của dự thảo, Thanh tra Chính phủ đề nghị bỏ quy định xử lý đối với hành vi không chấp hành quyết định “thanh tra thuế” của cơ quan hải quan do lực lượng hải quan hiện nay không còn hoạt động thanh tra.

Toàn bộ những ý kiến đóng góp của Thanh tra Chính phủ đã được Ban soạn thảo tiếp thu, qua đó góp phần tháo gỡ các khoảng trống pháp lý và hoàn thiện dự thảo trước khi trình Chính phủ ban hành.