Trường Tiểu học số 2 Trường Ninh (từ sáp nhập TH Xuân Ninh và TH Hiền Ninh). Ảnh: T.N

Tinh gọn mạng lưới trường lớp

Thực hiện chủ trương của Trung ương, Chính phủ và Kết luận của Ban Thường vụ Tỉnh ủy, UBND tỉnh Quảng Trị đã ban hành Đề án số 3850/UBND-ĐA và Đề án số 4160/ĐA-UBND về sắp xếp tổng thể các cơ sở giáo dục công lập. Tại thời điểm ngày 1/7/2025, toàn tỉnh có 913 cơ sở giáo dục công lập, trong đó có 82 cơ sở thuộc Sở Giáo dục và Đào tạo quản lý và 831 cơ sở do UBND cấp xã phụ trách. Mạng lưới trường học trước đây tồn tại nhiều bất cập như quy mô nhỏ lẻ, manh mún, phân tán nguồn lực đầu tư và gây lãng phí trong khâu quản lý bộ máy.

Sau quá trình triển khai đồng bộ và quyết liệt, toàn tỉnh Quảng Trị hiện chỉ còn 439 cơ sở giáo dục, giảm tới 474 cơ sở, tương đương tỷ lệ tinh giản đạt 51,92%. Đợt sắp xếp này tác động sâu rộng đến hầu hết các cấp học, trong đó giảm mạnh nhất là khối cơ sở do cấp xã quản lý khi giảm từ 831 đơn vị xuống còn 371 đơn vị, đạt tỷ lệ giảm 55,35%. Cụ thể, số trường mầm non giảm 185 trường, trường tiểu học giảm 134 trường, trường trung học cơ sở giảm 87 trường và khối trường liên cấp tiểu học - trung học cơ sở giảm 54 trường.

Trường chuyên Võ Nguyên Giáp được giữ nguyên trạng. Ảnh: H.Y

Đối với các đơn vị trực thuộc Sở Giáo dục và Đào tạo, số trường cũng được tổ chức lại từ 82 đơn vị xuống 68 đơn vị, giảm 14 cơ sở. Ngành đã tinh giảm 9 trường trung học phổ thông, giảm 5 trung tâm giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên, đồng thời giữ vững hệ thống trường chuyên biệt và trường liên cấp trung học. Song song với việc giảm đầu mối quản lý, các địa phương đã khẩn trương chuyển đổi mạng lưới sang mô hình trường chính gắn với phân hiệu và điểm trường.

Tỉnh Quảng Trị đã thành lập mới 454 phân hiệu, đồng thời xóa bỏ 95 điểm trường nhỏ lẻ để gom về các điểm trung tâm, tạo điều kiện tập trung cơ sở vật chất và đổi mới phương pháp giảng dạy. Riêng với mô hình trường phổ thông dân tộc nội trú liên cấp tại vùng cao, tỉnh đã hoàn thành tại 4 địa phương gồm Dân Hóa, Thượng Trạch, Đakrông và Hướng Phùng, các cơ sở còn lại đang tích cực triển khai để về đích đúng hạn.

Linh hoạt bài toán nhân sự, không để gián đoạn việc dạy và học

Việc sáp nhập, sắp xếp lại hơn một nửa số lượng trường học đặt ra thách thức lớn đối với công tác tổ chức cán bộ, đòi hỏi sự thận trọng, công khai và nhân văn. Căn cứ theo Nghị quyết số 37/2026/NQ-CP của Chính phủ cùng các văn bản hướng dẫn của tỉnh Quảng Trị, Sở Nội vụ đã phối hợp với các ban ngành liên quan xây dựng nguyên tắc, tiêu chí bố trí việc làm rõ ràng, bảo đảm quyền lợi chính đáng cho đội ngũ nhà giáo và người lao động.

Đối với đội ngũ cán bộ quản lý dôi dư, tỉnh Quảng Trị áp dụng chính sách rà soát theo đúng năng lực chuyên môn và quy hoạch vị trí việc làm. Tại khối trực thuộc Sở, toàn bộ 21 cán bộ quản lý dôi dư sau sáp nhập đã được bố trí trở lại làm giáo viên giảng dạy đứng lớp theo nguyện vọng và chuyên ngành đào tạo. Ở khối trường học cấp xã, trong số 746 cán bộ quản lý dôi dư, các địa phương đã vận động và điều chuyển 712 người đủ điều kiện quay lại làm công tác giảng dạy, còn lại 34 trường hợp được trình cơ quan thẩm quyền xem xét giải quyết chế độ nghỉ hưu hoặc tinh giản biên chế theo quy định.

Đối với đội ngũ giáo viên đứng lớp, tỉnh chủ trương giữ vững ổn định tâm lý và nhịp độ giảng dạy. Toàn bộ 3.558 giáo viên khối trực thuộc Sở và 20.682 giáo viên khối cấp xã đều được tiếp nhận nguyên trạng về các cơ sở giáo dục mới thành lập. Trên nền tảng tiếp nhận này, ngành giáo dục tiếp tục đánh giá cơ cấu môn học, quy mô lớp học của từng trường chính và phân hiệu để điều tiết cục bộ, chấm dứt triệt để tình trạng vừa thừa vừa thiếu giáo viên bộ môn. Đối với nhân viên trường học dôi dư như kế toán, văn thư, các địa phương đã linh hoạt chuyển đổi vị trí công tác sang làm thủ quỹ, giáo vụ, hoặc điều chuyển sang những đơn vị sự nghiệp công lập khác trên địa bàn nhằm tận dụng nguồn nhân lực sẵn có.

Tháo gỡ khó khăn cơ sở vật chất, nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện

Dù đạt được kết quả ấn tượng về việc tinh giản đầu mối, báo cáo của Sở Nội vụ Quảng Trị cũng thẳng thắn chỉ ra những vướng mắc phát sinh trong thực tiễn hoạt động. Sau khi sáp nhập, quy mô trường lớp tăng nhanh với nhiều phân hiệu và điểm trường cách xa nhau, tạo ra áp lực rất lớn lên ban giám hiệu trong công tác quản trị, quản lý hồ sơ chuyên môn và bảo đảm nề nếp kỷ cương trường học.

Tại các huyện miền núi, địa hình bị chia cắt phức tạp, giao thông đi lại giữa các điểm trường gặp nhiều trở ngại, đặc biệt vào mùa mưa lũ. Bên cạnh đó, số lượng biên chế giáo viên tại một số nơi vẫn chưa đáp ứng kịp định mức để dạy học 2 buổi mỗi ngày theo đúng chuẩn Chương trình giáo dục phổ thông năm 2018. Cơ sở vật chất, phòng chức năng và trang thiết bị thực hành tại các trường chính sau sáp nhập cũng đòi hỏi nguồn lực rất lớn để đầu tư, cải tạo.

Nhằm đưa các trường lớp đi vào vận hành ổn định và phát huy tối đa hiệu quả sau tinh gọn, UBND tỉnh Quảng Trị đã chỉ đạo các cơ quan chức năng khẩn trương vào cuộc.

Sở Tài chính được giao phối hợp với các địa phương rà soát hiện trạng tài sản công, đất đai và cơ sở vật chất, kịp thời tham mưu nguồn kinh phí sửa chữa phòng học, bổ sung trang thiết bị dạy học hiện đại.

Ngành giáo dục tập trung rà soát chuyên môn, tổ chức bồi dưỡng nâng cao tay nghề cho đội ngũ cán bộ, giáo viên chuyển đổi vị trí công tác, đồng thời ưu tiên các phương án an toàn đưa đón học sinh vùng sâu, vùng xa. Sự vào cuộc quyết liệt và đồng bộ này là cơ sở vững chắc để ngành giáo dục Quảng Trị bứt phá, xây dựng trường lớp đạt chuẩn quốc gia và nâng tầm chất lượng nguồn nhân lực cho tỉnh nhà trong giai đoạn mới.