Bộ trưởng Bộ GDĐT Nguyễn Kim Sơn phát biểu tại hội nghị. Ảnh: TT

Hoàn thiện thể chế – kiến tạo nền tảng đổi mới

Báo cáo tổng kết do Chánh Văn phòng Bộ Trần Quang Nam trình bày cho thấy, trong bối cảnh quốc tế – khu vực biến động, dịch Covid-19 tác động sâu rộng đầu nhiệm kì và quá trình điều chỉnh mạnh mẽ tổ chức bộ máy Nhà nước những năm cuối nhiệm kì, ngành Giáo dục vẫn giữ vững đà phát triển, thực hiện nhiều nhiệm vụ mang tính chiến lược.

Dấu ấn nổi bật nhất của nhiệm kì là hoàn thiện thể chế. Chỉ riêng năm 2025, Bộ đã trình và ban hành tổng cộng 77 văn bản quy phạm, trong đó có 40 văn bản trình cấp có thẩm quyền, 26 thông tư và 11 quyết định cá biệt.

Một sự kiện mang tính bước ngoặt là Bộ tham mưu Chính phủ trình Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 71-NQ/TW về đột phá phát triển giáo dục – mở đường tháo gỡ điểm nghẽn, tạo động lực hiện đại hóa và chấn hưng giáo dục Việt Nam.

Một bước tiến quan trọng khác là Luật Nhà giáo - đạo luật chuyên ngành đầu tiên quy định đầy đủ vị trí pháp lí, quyền, nghĩa vụ và chính sách dành cho nhà giáo - đã được Quốc hội thông qua, khẳng định sự ghi nhận về vai trò trung tâm của đội ngũ nhà giáo.

Đồng thời, ba luật khác trong lĩnh vực giáo dục cũng được sửa đổi, bổ sung theo quy trình rút gọn, đảm bảo hành lang pháp lí hoàn chỉnh, đồng bộ cho giai đoạn phát triển mới.

Trong công tác tổ chức bộ máy, Bộ GDĐT đã thực hiện sắp xếp tinh gọn, giảm 6 tổ chức hành chính và thu gọn còn 65 đơn vị sự nghiệp công lập.

Số nhân lực hưởng lương ngân sách giảm 12,3% so với năm 2021 – hướng tới mục tiêu hiệu lực, hiệu quả và phù hợp mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Chánh Văn phòng Bộ GDDT Trần Quang Nam phát biểu tại hội nghị. Ảnh TT

Ở mảng giáo dục phổ thông, năm 2025 đánh dấu việc Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 triển khai đầy đủ từ lớp 1–12 trên toàn quốc, chính thức hoàn thành chu trình đổi mới chương trình và sách giáo khoa. Bộ đã quyết định áp dụng thống nhất bộ sách “Kết nối tri thức với cuộc sống” cho toàn quốc từ năm học 2026 - 2027 nhằm đảm bảo ổn định, đồng bộ trong triển khai.

Chất lượng mũi nhọn được giữ vững: 194/194 học sinh dự Olympic quốc tế – khu vực đều đoạt giải; riêng Olympic Hóa học quốc tế giành 20/20 huy chương, 17 Huy chương Vàng, đưa Việt Nam vào top 10 quốc gia có thành tích tốt nhất.

Giáo dục đại học và nghề nghiệp ghi nhận nhiều chuyển biến tích cực, với quy mô đào tạo tăng, chuyển dịch cơ cấu ngành theo nhu cầu thị trường – đặc biệt nhóm STEM.

Năm 2025, Việt Nam có 6 trường đại học lọt top xếp hạng QS thế giới, một số trường mở ngành chip bán dẫn và vi mạch, phục vụ chiến lược phát triển nhân lực chất lượng cao.

Chuyển đổi số trở thành trụ cột mới: Cơ sở dữ liệu học bạ số đạt hơn 10,3 triệu hồ sơ; hơn 1,2 triệu văn bằng được số hóa; khoảng 24,3 triệu hồ sơ giáo viên – học sinh được định danh điện tử – đặt nền móng cho quản trị giáo dục hiện đại.

Quang cảnh hội nghị. Ảnh: TT

Chủ động nắm bắt vận hội phát triển giáo dục quốc gia trong bối cảnh mới

Phát biểu tại hội nghị, Bộ trưởng Nguyễn Kim Sơn đánh giá nhiệm kì 2021–2025 là giai đoạn “thay đổi nhanh – quy mô lớn – tác động sâu rộng”. Dù gặp nhiều thử thách, đây vẫn là thời kì kiến tạo với những điều chỉnh nền tảng, tạo thế và lực mới cho chặng đường kế tiếp.

Bộ trưởng nhấn mạnh, giáo dục chưa bao giờ được đặt vào vị trí quan trọng như hiện nay, nhận sự quan tâm đặc biệt của Đảng, Nhà nước và Nhân dân.

Tinh thần đồng lòng của toàn ngành – từ mầm non, phổ thông đến đại học, các sở GDĐT và lực lượng nhà giáo – là nhân tố tạo nên thành quả hôm nay.

Thay mặt ngành, Bộ trưởng Nguyễn Kim Sơn gửi lời cảm ơn tới đội ngũ cán bộ, giảng viên, quản lí giáo dục và các cơ sở đào tạo trên cả nước vì tinh thần trách nhiệm, sự đồng hành và kiên trì đổi mới suốt 5 năm qua.

Bộ trưởng xác định, nhiệm kì mới mở ra vận hội phát triển chưa từng có, nhưng đồng thời đặt lên vai ngành trách nhiệm và kỳ vọng lớn.

Theo đó, trong thời gian tới, nhiệm vụ trọng tâm được Bộ trưởng nhấn mạnh đó là không để lỡ thời cơ - chủ động nắm bắt vận hội phát triển giáo dục quốc gia trong bối cảnh mới.

Bên cạnh đó, phát huy ưu thế thể chế mới – đưa Luật Nhà giáo và các quy định đặc thù vào cuộc sống, coi thể chế là “nguồn lực cạnh tranh”.

Đồng thời, chuẩn bị năng lực thu hút nguồn vốn đầu tư – biến nguồn lực thành chất lượng thực chất, tránh dàn trải, hình thức.

Đặc biệt, từ ngày 1/1/2026, 4 luật giáo dục – đào tạo sẽ đồng loạt có hiệu lực, kéo theo thay đổi lớn về mô hình tổ chức và quản trị đại học, cao đẳng, bao gồm việc kết thúc vai trò Hội đồng trường theo mô hình hiện hành. Bộ đang hoàn thiện hướng dẫn để triển khai đồng bộ, thông suốt.

Bộ trưởng Nguyễn Kim Sơn bày tỏ niềm tin “Với trải nghiệm, bản lĩnh và sự chuẩn bị của nhiệm kì vừa qua, ngành Giáo dục sẽ bước vào năm 2026 và nhiệm kì mới với tinh thần đổi mới, trách nhiệm, quyết tâm cao hơn – hướng tới những kết quả phát triển bền vững và thực chất".