Từ những con số biết nói đến bức tranh toàn diện về nguồn lực tài sản công

Triển khai thanh tra chuyên đề theo Kế hoạch số 1319/KH-TTCP của Thanh tra Chính phủ, Thanh tra tỉnh Tuyên Quang đã hoàn thành kiểm tra, xác minh thực địa đối với toàn bộ 226 cơ sở nhà, đất dôi dư phát sinh sau sắp xếp tổ chức bộ máy, đơn vị hành chính và thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Từ các số liệu tổng hợp sau thanh tra đã phác họa một bức tranh toàn diện về nguồn lực tài sản công của địa phương sau sắp xếp.

Theo Báo cáo số 293/BC-TTr ngày 29/6/2026, nếu được khai thác hiệu quả, 226 cơ sở nhà, đất dôi dư có thể khơi thông nguồn lực đối với một tỉnh miền núi có địa bàn rộng, dân cư phân tán như Tuyên Quang, đây là nguồn lực rất lớn nếu được khai thác hiệu quả.

Qua cuộc thanh tra chỉ rõ một số khó khăn, vướng mắc được xác định xuất phát từ quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy, đặc thù địa bàn miền núi, sự thiếu đồng bộ của hồ sơ pháp lý và những vướng mắc trong quy hoạch, thủ tục xử lý tài sản công.

Qua kiểm tra, có 174/226 cơ sở đã đủ hồ sơ pháp lý, trong khi 52 cơ sở còn thiếu hoặc chưa hoàn thiện hồ sơ. Một số trường hợp chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, thiếu hồ sơ địa chính, hồ sơ hoàn công xây dựng hoặc hồ sơ bàn giao sau sắp xếp.

Hiện trạng sử dụng tài sản cũng phản ánh rõ những khó khăn trong quá trình khai thác. Có tới 215/226 cơ sở đang bỏ trống, chiếm 95,1% tổng số cơ sở được kiểm tra. Trong đó, 26 cơ sở bỏ trống dưới 6 tháng, 75 cơ sở từ 6-12 tháng, 85 cơ sở từ 1-3 năm và 29 cơ sở bỏ trống trên 3 năm.

Trụ sở làm việc Thuế cơ sở 6, Thuế tỉnh Tuyên Quang tại phường Hà Giang 2, được đoàn thanh tra kiểm tra, xác minh thực địa. Theo biên bản kiểm tra, cơ sở gồm một nhà 2 tầng và khu đất kèm theo, hiện đang bỏ trống, chưa được sử dụng hiệu quả kể từ ngày 1/3/2025 đến nay. Ảnh: Đình Hoàn

Ngoài ra, còn có 6 cơ sở đang cho mượn, 3 cơ sở bố trí sử dụng tạm, 1 cơ sở sử dụng một phần và 1 cơ sở thuộc nhóm khác hoặc chưa xác định.

Thanh tra tỉnh Tuyên Quang cũng ghi nhận một số tồn tại cần tiếp tục xử lý như 3 cơ sở bị lấn chiếm một phần diện tích đất, trong đó có 2 trường hợp đã xây dựng nhà ở trên phần đất bị lấn chiếm; 3 cơ sở chỉ bàn giao nhà mà chưa bàn giao đất; 2 cơ sở bàn giao nhà, đất nhưng chưa đầy đủ hồ sơ; 8 cơ sở chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất; 14 cơ sở chưa được bàn giao hồ sơ xây dựng.

Theo Chánh Thanh tra tỉnh Tuyên Quang Ngô Xuân Nam, mục tiêu của cuộc thanh tra không chỉ dừng ở việc thống kê số lượng cơ sở dôi dư mà quan trọng hơn là đánh giá đầy đủ hiện trạng, nhận diện đúng những khó khăn phát sinh để tham mưu các giải pháp phù hợp với từng loại tài sản, từng địa phương.

Những kết quả xác minh tại hiện trường sẽ là căn cứ quan trọng để tỉnh xây dựng phương án quản lý, khai thác hiệu quả tài sản công, góp phần thực hành tiết kiệm, phòng, chống lãng phí theo đúng chỉ đạo của Trung ương, Chánh Thanh tra tỉnh Ngô Xuân Nam nhấn mạnh.

Không để mỗi trụ sở cũ trở thành một "điểm lãng phí" mới

Đặc biệt, trong cuộc thanh tra lần này là các kiến nghị xử lý không đi theo một công thức chung, mà được xây dựng trên cơ sở đánh giá cụ thể hiện trạng từng cơ sở, nhu cầu sử dụng của địa phương và khả năng khai thác trong thực tế.

Đối với 226 cơ sở nhà, đất, Thanh tra tỉnh Tuyên Quang kiến nghị điều chuyển 4 cơ sở, đấu giá 8 cơ sở, cho thuê 38 cơ sở, chuyển đổi công năng 136 cơ sở, chuyển giao địa phương quản lý 37 cơ sở, tiếp tục sử dụng 1 cơ sở, hoàn thiện hồ sơ pháp lý 1 cơ sở và 1 cơ sở xử lý theo phương án khác.

Cơ cấu này cho thấy định hướng xuyên suốt là ưu tiên tái sử dụng, phát huy giá trị tài sản công thay vì chỉ tập trung thanh lý hoặc đấu giá.

Theo Phó Chánh Thanh tra tỉnh Tuyên Quang Vũ Đức Thọ, thời gian triển khai cuộc thanh tra rất gấp nhưng yêu cầu đặt ra là phải bảo đảm kiểm tra thực địa, đối chiếu hồ sơ và đánh giá chính xác hiện trạng từng cơ sở.

Chính vì vậy, Thanh tra tỉnh đã tổ chức lực lượng theo từng địa bàn, phối hợp chặt chẽ với các cơ quan, đơn vị để hoàn thành kiểm tra toàn bộ 226 cơ sở đúng tiến độ, đồng thời xây dựng các kiến nghị có cơ sở thực tiễn.

Từ kết quả thanh tra, nhiều khó khăn cũng được nhận diện rõ hơn. Phần lớn cơ sở dôi dư là trụ sở cơ quan và điểm trường học, được xây dựng theo công năng chuyên biệt nên khó chuyển đổi ngay sang mục đích khác. Nhiều công trình nằm rải rác ở vùng sâu, vùng xa, vùng cao giáp biên giới, hạ tầng giao thông còn hạn chế, khó thu hút nhà đầu tư tham gia khai thác.

Bên cạnh đó, việc hoàn thiện hồ sơ pháp lý, điều chỉnh quy hoạch sử dụng đất, xác định giá cho thuê hoặc tổ chức đấu giá vẫn cần thêm thời gian. Một số quy định hiện hành cũng tạo ra những vướng mắc nhất định.

Chẳng hạn, thời hạn cho thuê nhà, đất theo quy định hiện nay chỉ 5 năm, khiến nhiều tổ chức, cá nhân chưa mạnh dạn đầu tư cải tạo vì khó bảo đảm khả năng thu hồi vốn, Phó Chánh Thanh tra tỉnh Vũ Đức Thọ dẫn chứng.

Để tháo gỡ những điểm nghẽn này, Thanh tra tỉnh Tuyên Quang kiến nghị tiếp tục triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Trong đó, Sở Tài chính tiếp tục rà soát, tham mưu UBND tỉnh điều chỉnh, bổ sung kế hoạch quản lý và khai thác các cơ sở nhà, đất; hướng dẫn các địa phương hoàn thiện phương án xử lý.

Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh khẩn trương xác định đơn giá, hoàn thiện thủ tục đối với các cơ sở đủ điều kiện cho thuê, đồng thời phối hợp quản lý, khai thác hiệu quả tài sản được giao.

Hiện trạng trụ sở làm việc Sở Xây dựng tại phường Hà Giang 1, tỉnh Hà Giang (cũ) được đoàn thanh tra kiểm tra, xác minh thực tế. Theo biên bản kiểm tra, cơ sở gồm nhiều hạng mục công trình nhưng đang bỏ trống, chưa được sử dụng hiệu quả kể từ ngày 1/3/2025 đến nay. Ảnh: Đình Hoàn

Các sở chuyên ngành hướng dẫn hoàn thiện hồ sơ pháp lý, cập nhật quy hoạch xây dựng, quy hoạch sử dụng đất; còn UBND các xã, phường tăng cường quản lý, bảo vệ tài sản, khẩn trương đưa các cơ sở đã có phương án vào khai thác, tránh để tiếp tục xuống cấp.

Đồng thời, việc triển khai Nghị quyết số 31/2026/NQ-CP ngày 24/6/2026 của Chính phủ về cơ chế, chính sách đặc thù nhằm đẩy nhanh tiến độ xử lý, khai thác nhà, đất dôi dư sau sắp xếp tổ chức bộ máy được kỳ vọng sẽ tạo thêm hành lang pháp lý để các địa phương rút ngắn thời gian xử lý, khai thác tài sản công.

Còn với Chánh Thanh tra tỉnh Tuyên Quang Ngô Xuân Nam, ông cho rằng điều quan trọng và ý nghĩa lớn nhất của cuộc thanh tra chuyên đề lần này đã tạo lập cơ sở thực tiễn để Tuyên Quang nhận diện đầy đủ giá trị của từng tài sản công, lựa chọn phương án khai thác phù hợp và từng bước hiện thực hóa mục tiêu thực hành tiết kiệm, phòng, chống lãng phí.