Quan điểm chỉ đạo này được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, nêu rõ trong cuộc làm việc sáng 21/5. Cuộc làm việc cho ý kiến về Đề án “Nghiên cứu ứng dụng và phát triển công nghệ lượng tử phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng, an ninh”.

Phát triển công nghệ lượng tử không nóng vội, cũng không chần chừ

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đánh giá cao các cơ quan đã chủ động nghiên cứu, theo dõi xu thế phát triển mới của thế giới, bước đầu đề xuất được một số định hướng, nhiệm vụ và những giải pháp quan trọng.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chủ trì cuộc làm việc cho ý kiến về Đề án “Nghiên cứu ứng dụng và phát triển công nghệ lượng tử phục vụ phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng, an ninh”. Ảnh: TTXVN

Tuy nhiên, theo lãnh đạo Đảng, Nhà nước, đây là vấn đề rất mới, rất khó, diễn biến nhanh, liên quan đến khoa học công nghệ, an ninh quốc gia, chuyển đổi số công nghiệp chiến lược và năng lực cạnh tranh dài hạn của đất nước.

Vì vậy, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cho rằng, phải tiếp tục nghiên cứu sâu hơn, bài bản hơn, chiến lược hơn để xây dựng và hoàn thiện đề án quan trọng về phát triển công nghệ lượng tử tại Việt Nam trong giai đoạn tới, phục vụ phát triển đất nước, với yêu cầu tự chủ chiến lược.

Nhấn mạnh công nghệ lượng tử là vấn đề chiến lược quốc gia, không chỉ là vấn đề nghiên cứu khoa học đơn thuần, lãnh đạo Đảng, Nhà nước yêu cầu phải đặt nội dung này trong tổng thể triển khai thực hiện Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị và chiến lược phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu rõ phải có tư duy đúng, đi sau nhưng không đi chậm; không nóng vội nhưng cũng không được chần chừ. Bên cạnh đó, cần hết sức tránh tâm lý tự ti, tránh tư duy phong trào, chạy theo hình thức, đầu tư dàn trải, đặt mục tiêu vượt quá khả năng thực tế.

Gợi mở việc xây dựng năng lực công nghệ lượng tử cần chọn đúng hướng đi phù hợp với điều kiện Việt Nam, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghi, ưu tiên trước hết cho vấn đề an ninh và chủ quyền số quốc gia.

Hợp tác quốc tế trong lĩnh vực lượng tử phải mạnh mẽ, chọn lọc và thực chất, phục vụ cho mục tiêu nâng cao năng lực tự chủ của Việt Nam, không nên biến hợp tác quốc tế thành một sự phụ thuộc mới, theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước.

Không để công nghệ lượng tử chỉ nằm trong phòng thí nghiệm hay trên đề án

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh cần tập trung đầu tư có trọng tâm, trọng điểm thay vì đầu tư dàn trải, manh mún, mỗi nơi làm một ít, thiết bị phân tán, không tạo được sức mạnh tổng hợp.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm. Ảnh: TTXVN

Ông định hướng phải hình thành được các trung tâm nghiên cứu mạnh, các phòng thí nghiệm trọng điểm, các nhóm nghiên cứu xuất sắc và cơ chế phối hợp hiệu quả giữa viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp và các cơ quan quốc phòng - an ninh.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đồng thời lưu ý phải đổi mới cách đánh giá kết quả nghiên cứu khoa học, coi trọng năng lực tích lũy lâu dài vì khoa học đỉnh cao không thể phát triển bằng tư duy, thành tích ngắn hạn.

Cho rằng phải chấp nhận rủi ro có kiểm soát trong nghiên cứu khoa học, song theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, cơ chế quản lý phải phân biệt giữa thất bại khoa học, trung thực với lãng phí, hình thức hoặc thiếu trách nhiệm.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng lưu ý cần có cơ chế khuyến khích doanh nghiệp tham gia nghiên cứu, ứng dụng và thương mại hóa công nghệ, không để công nghệ lượng tử chỉ nằm trong phòng thí nghiệm hay trên đề án, phát minh mà phải được đưa vào thực tế, có sản phẩm.

Về xây dựng nguồn nhân lực và phát triển đội ngũ nghiên cứu, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu rõ một chương trình lượng tử quốc gia chỉ có thể thành công nếu được đặt trên nền tảng văn hóa khoa học, trong sáng và có kỷ luật học thuật cao.

Vì thế, yêu cầu đặt ra là đổi mới mạnh mẽ cách tổ chức thực hiện. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị Đề án cần làm rõ cơ chế điều hành phát triển lĩnh vực này; xác định rõ mục tiêu, lộ trình, nhiệm vụ ưu tiên; đề xuất cơ chế đặc thù về đầu tư, tài chính, nhân lực và hợp tác quốc tế; lựa chọn một số nhiệm vụ, dự án trọng điểm để triển khai ngay...

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng yêu cầu Đảng ủy Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam tiếp tục nghiên cứu bổ sung, hoàn thiện Đề án, bảo đảm thực sự mang tầm chiến lược, khoa học và sát với thực tiễn, trình Ban Bí thư xem xét cho ý kiến bảo đảm chất lượng, tiến độ theo quy định.