Đại biểu Đỗ Mạnh Hùng. Ảnh: Thảo Nguyên

Dự thảo Luật Tổ chức Quốc hội đã quy định vấn đề trưng cầu ý dân, quan điểm của ông?

Tôi thấy vẫn chung chung. Trưng cầu ý dân phải quy định rõ được hai ý, một là, Quốc hội phải quy định rõ việc triển khai vấn đề này theo Hiến pháp trong thực tiễn. Thứ hai, kết quả trưng cầu dân ý phải là kết quả cao nhất, không ai được bàn cãi gì về kết quả này.

Những vấn đề nào cần phải trưng cầu ý dân?

Có hai kênh rất quan trọng để quyết định vấn đề nào cần trưng cầu ý dân. Đó là, các vấn đề có ý kiến kiến nghị của các tầng lớp nhân dân, của đông đảo cử tri. Hai là vấn đề Quốc hội thấy cần thiết phải trưng cầu ý dân, ví dụ như việc sửa đổi Hiến pháp có rất nhiều vấn đề cần phải trưng cầu ý dân hoặc trong xây dựng pháp luật có một số luật hay các vấn đề kinh tế - xã hội quan trọng.

Thực tế nhiều người dân khi đến UBND phường bị từ chối tiếp, điều này cũng xảy ra với đại biểu Quốc hội như ông thì như thế nào? Người dân sẽ thực hiện quyền giám sát ra sao?

Tôi mong rằng, cách cư xử như vậy chỉ là một cá thể. Nhưng nếu đó là thái độ chung của xã hội đối với đại biểu Quốc hội thì rất nguy hại. Bởi một đất nước, vai trò của Quốc hội - cơ quan quyền lực cao nhất, đại diện cho nhân dân mà không được khẳng định thì đó là điều nguy hại.

Còn vấn đề thực hiện quyền giám sát, Hiến pháp đã quy định nhưng quan trọng bây giờ là phải có cơ chế. Vẫn còn tồn tại rất nhiều biển “không nhiệm vụ miễn vào” thì công dân giám sát như thế nào? Không nhiệm vụ miễn vào có thể nhưng phải có cách để người dân giám sát. Trong đó, vấn đề công khai minh bạch của cơ quan công quyền, cung cấp thông tin cho người dân là điều rất quan trọng.

Luật Tiếp cận thông tin đã được đưa ra bàn rất nhiều lần nhưng vẫn chưa được xây dựng?

Đây là vấn đề liên quan đến quyền lực của người dân. Muốn giám sát được thì người dân phải có thông tin. Tôi thấy cần thiết phải nhanh chóng xây dựng.

Có ý kiến cho rằng, Quốc hội thực hiện quyền lực như trong vấn đề ngân sách còn mờ nhạt, quan điểm của ông?

Đây là một thực tế như khi thảo luận vấn đề quyết toán ngân sách năm 2012 vừa rồi tại kỳ họp này chỉ có 8 đến 9 đại biểu Quốc hội có ý kiến.

Lý do tại sao? Đại biểu Quốc hội công tác ở nhiều ngành nghề, đụng đến ngân sách có rất nhiều vấn đề chuyên môn nghiệp vụ nên đại biểu ít có điều kiện để tiếp cận sâu, nắm vững và hiểu thật sâu. Quy trình của chúng ta quyết định dự toán nhưng thực hiện dự toán đó thì có rất nhiều chuyện như vượt dự toán, vấn đề phát sinh mà nhiều đại biểu phàn nàn rằng “tiền trảm hậu tấu”. Hơn nữa, thời gian thảo luận cũng chưa nhiều.

Tôi đã đề nghị những phiên họp liên quan đến ngân sách, trong đó có vấn đề quyết toán ngân sách nên công khai. Một trong những hình thức công khai là phát thanh và truyền hình trực tiếp.

Ngân sách là tiền của dân, người dân là chủ tài khoản của ngân sách quốc gia, mà chủ tài khoản lại không được giám sát, không được có ý kiến trực tiếp, tôi thấy rất phí. Nhưng truyền hình trực tiếp mà chưa đến 10 đại biểu Quốc hội tham gia phát biểu thì cũng là vấn đề. Vì vậy, cần phải có cơ chế cung cấp thông tin, cứ không phải đến khi quyết toán, đại biểu Quốc hội mới tham gia.

Chính phủ chi ngân sách rồi, Quốc hội có quyền không đồng ý quyết toán?

Luật hoàn toàn quy định có thể, nhưng Quốc hội chưa bao giờ làm.

Xin cám ơn ông!

Thảo Nguyên (ghi)