Quan điểm này được Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nêu rõ chiều 21/5, khi chủ trì cuộc làm việc với Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp về các nhiệm vụ trọng tâm năm 2026 và nhiệm kỳ 2026-2031.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh tất cả nhiệm vụ phải quản trị theo “6 rõ”: rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ sản phẩm, rõ thẩm quyền và mục tiêu cuối cùng là kết quả được đo bằng hiệu quả. Ảnh: Vũ Hiếu

Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội khóa XVI có 61 thành viên, trong đó có Chủ nhiệm, 6 Phó Chủ nhiệm, 16 Ủy viên là đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách tại Ủy ban và 38 Ủy viên là đại biểu Quốc hội hoạt động kiêm nhiệm.

Giám sát không phải tổ chức nhiều đoàn, đi nhiều địa phương mới tốt

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh, năm 2026 và cả nhiệm kỳ khóa XVI, nhiệm vụ sẽ nặng hơn, phức tạp hơn, yêu cầu cao hơn, khối lượng văn bản rất lớn.

Ông đặc biệt lưu ý yêu cầu đổi mới tư duy lập pháp, nâng cao chất lượng thẩm tra, phản biện chính sách, giám sát thi hành pháp luật, rà soát kỹ thuật văn bản, bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật ngày càng cấp bách.

“Ủy ban Pháp luật và Tư pháp phải là cơ quan đi đầu trong tư duy pháp quyền, chuẩn mực về kỹ thuật lập pháp, sắc bén trong thẩm tra chính sách, quyết liệt trong giám sát thực thi, chủ động trong kiến tạo thể chế phát triển”, Chủ tịch Quốc hội nêu rõ.

Đề cập các nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tới, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho rằng, phải chuyển thật mạnh từ tư duy “quản lý” sang tư duy “kiến tạo phát triển”; từ “làm luật để dễ quản” sang “làm luật để đất nước phát triển, người dân thuận lợi, doanh nghiệp yên tâm, bộ máy vận hành hiệu quả”.

“Vướng ở đâu, vướng như thế nào, phải tháo gỡ ở đó”, theo Chủ tịch Quốc hội. Luật do Quốc hội xây dựng, ban hành thì việc tháo gỡ cũng phải do Quốc hội quyết định.

Trong công tác lập pháp, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh yêu cầu cần đặt chất lượng chính sách lên hàng đầu; không để tình trạng “chính sách chưa chín, hồ sơ chưa kỹ, đánh giá tác động chưa đầy đủ mà vẫn trình”.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đã chủ trì cuộc làm việc với Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp. Ảnh: P.Thắng

Chủ tịch Quốc hội cũng nhấn mạnh yêu cầu tổng rà soát văn bản quy phạm pháp luật phải thực chất, có địa chỉ, có danh mục, có phương án xử lý.

Căn bản là phải tìm ra điểm nghẽn, điểm chồng chéo, trùng lặp và có đề xuất hướng xử lý cụ thể, Chủ tịch Quốc hội quán triệt và đề nghị đẩy mạnh cảnh báo sớm, ứng dụng chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo để phát hiện mâu thuẫn, chồng chéo, bất cập.

Cùng với đó, cần đổi mới giám sát theo hướng tạo chuyển biến thực chất. “Giám sát văn bản quy phạm pháp luật không chỉ hỏi văn bản đã ban hành chưa, mà phải đòi hỏi đã đúng tinh thần luật không, có tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp không, có phát sinh thủ tục, điều kiện, chi phí tuân thủ không”, theo lời Chủ tịch Quốc hội.

Từ đó, ông nêu rõ, giám sát không nhất thiết cứ phải tổ chức nhiều đoàn, đi nhiều địa phương mới là tốt. Điều quan trọng, theo Chủ tịch Quốc hội, là phải có kênh thu thập thông tin, chỉ ra điểm mạnh, điểm yếu và đưa ra đề xuất thật cụ thể, sát thực tế.

Thẩm tra lĩnh vực tư pháp, chống tham nhũng phải “theo dõi đến cùng”

Trong lĩnh vực tư pháp, phòng chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, Chủ tịch Quốc hội yêu cầu, không chỉ nghe báo cáo và tiếp cận những con số các ngành gửi mà phải “chọn đúng, chọn trúng” vấn đề tồn tại, kéo dài nhiều năm mà người dân bức xúc và Quốc hội có ý kiến để tổ chức giám sát, khảo sát đến nơi, đến chốn.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu. Ảnh: Vũ Hiếu

Việc thẩm tra công tác tư pháp và công tác phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực hàng năm, theo Chủ tịch Quốc hội, phải sâu hơn, kiến nghị trúng hơn, theo dõi đến cùng.

“Không chỉ nêu số liệu tăng giảm, mà phải chỉ ra xu hướng tội phạm và vi phạm pháp luật, nguyên nhân, trách nhiệm, điểm nghẽn và giải pháp có địa chỉ, có thời hạn”, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh.

Ông đồng thời yêu cầu Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cần đổi mới phương thức làm việc theo tinh thần chuyên nghiệp, kỷ luật, hiệu quả. Tất cả nhiệm vụ phải quản trị theo “6 rõ”: rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ sản phẩm, rõ thẩm quyền.

Mục tiêu cuối cùng là kết quả, nhưng kết quả phải được đo bằng hiệu quả, bằng sản phẩm cụ thể, chứ không phải họp nhiều là có kết quả, Chủ tịch Quốc hội lưu ý.

Giao Ủy ban Pháp luật và Tư pháp nghiên cứu cơ chế, quy trình, tiêu chí, thẩm quyền và các trường hợp cần giải thích pháp luật để trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội, bảo đảm đúng thẩm quyền, đúng bản chất, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cũng lưu ý, giải thích pháp luật không thay thế việc sửa luật.

Về phần mềm quản lý, xử lý đơn thư, Chủ tịch Quốc hội giao Văn phòng Quốc hội phối hợp với Ủy ban Pháp luật và Tư pháp kiểm tra, có phương án nâng cấp phần mềm hoặc hoàn thành phần mềm mới trong thời gian sớm nhất.