Văn phòng Chủ tịch nước ngày 6/1 họp báo, công bố lệnh của Chủ tịch nước về các luật vừa được Quốc hội khóa XV thông qua, trong đó có Luật Tiết kiệm, chống lãng phí.

Luật Tiết kiệm, chống lãng phí gồm 38 điều, có hiệu lực thi hành từ 1/7/2026. Một trong những điểm mới đáng chú ý là luật đã quy định cụ thể 7 nhóm hành vi gây lãng phí (Điều 4) và 10 nhóm hành vi vi phạm trong tổ chức thực hiện phòng, chống lãng phí (Điều 5) để bảo đảm có đầy đủ cơ chế xử lý các hành vi vi phạm.

Thứ trưởng Bộ Tài chính Đỗ Thành Trung giới thiệu nội dung Luật Tiết kiệm, chống lãng phí tại cuộc họp báo. Ảnh: Đ.Tuân

Theo quy định của luật, tổ chức, cá nhân thực hiện hành vi quy định tại Điều 4 và Điều 5 thì tùy theo tính chất, mức độ vi phạm mà bị xử lý kỷ luật, xử phạt vi phạm hành chính, truy cứu trách nhiệm hình sự; nếu gây thiệt hại thì phải bồi thường theo quy định của pháp luật.

Người đứng đầu cơ quan, tổ chức, cấp phó của người đứng đầu khi để xảy ra hành vi gây lãng phí ở cơ quan, tổ chức, đơn vị, doanh nghiệp, lĩnh vực thuộc thẩm quyền được giao quản lý, phụ trách thì tùy theo tính chất, mức độ mà bị xử lý kỷ luật theo quy định của pháp luật.

Tuy nhiên, luật cũng quy định các trường hợp cán bộ, công chức, viên chức, người giữ chức danh, chức vụ và người đại diện phần vốn Nhà nước tại doanh nghiệp có hành vi gây lãng phí, hành vi vi phạm trong tổ chức thực hiện phòng, chống lãng phí được xem xét loại trừ, miễn hoặc giảm nhẹ trách nhiệm.

Các trường hợp được xem xét loại trừ, miễn hoặc giảm nhẹ trách nhiệm theo quy định của Đảng, quy định của pháp luật và của cấp có thẩm quyền gồm:

- Cán bộ năng động, đổi mới, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám đột phá, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung theo quy định của pháp luật;

- Chấp nhận rủi ro trong nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ và đổi mới sáng tạo theo quy định của pháp luật;

- Hoạt động thử nghiệm có kiểm soát theo quy định của pháp luật;

- Các trường hợp khác theo quy định của pháp luật.

Luật đồng thời bổ sung nội dung giao Chính phủ quy định chi tiết việc áp dụng hình thức kỷ luật, miễn trừ, giảm nhẹ trách nhiệm xử lý kỷ luật và việc bồi thường thiệt hại đối với hành vi gây lãng phí và hành vi vi phạm trong tổ chức thực hiện phòng, chống lãng phí.

Văn phòng Chủ tịch nước ngày 6/1 họp báo, công bố lệnh của Chủ tịch nước về các luật vừa được Quốc hội khóa XV thông qua, trong đó có Luật Tiết kiệm, chống lãng phí.

Cùng với xử lý vi phạm, luật cũng quy định việc khen thưởng. Theo đó, cơ quan, tổ chức, cá nhân có giải pháp, sáng kiến trong tiết kiệm, chống lãng phí mang lại kết quả cụ thể hoặc hoàn thành vượt mức mục tiêu, chỉ tiêu tiết kiệm và yêu cầu chống lãng phí được giao hoặc cung cấp thông tin phát hiện lãng phí đúng sự thật thì được khen thưởng theo quy định của pháp luật về thi đua, khen thưởng.

Điểm mới nữa, luật đã bổ sung quy định về việc công khai bắt buộc với một số loại tài liệu, thông tin liên quan đến tiết kiệm, chống lãng phí như các chương trình, kế hoạch, báo cáo kết quả công tác tiết kiệm, chống lãng phí; kết quả xử lý hành vi gây lãng phí.

Luật cũng bổ sung quy định về xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về tiết kiệm, chống lãng phí để kịp thời theo dõi, cập nhật tình hình thực hiện tiết kiệm, chống lãng phí trên phạm vi cả nước.

“Ngày toàn dân tiết kiệm, chống lãng phí” theo quy định của luật là ngày 31/5 hằng năm để tạo sức lan tỏa rộng khắp, hướng đến xây dựng văn hóa tiết kiệm, chống lãng phí trong toàn xã hội.

Bộ Tài chính sẽ trình Thủ tướng Chính phủ quyết định chủ đề và kế hoạch tổ chức thực hiện Ngày toàn dân tiết kiệm, chống lãng phí năm 2026.