Bộ trưởng Đinh Tiến Dũng đang trả lời chất vấn. Ảnh: Thảo Nguyên

Tăng thu ngân sách 12%-14%/năm nới bảo đảm trả nợ

Theo Bộ Tài chính, nợ công trong những năm gần đây có xu hướng tăng. Tuy nhiên, so với GDP thì tỷ lệ thay đổi không nhiều (tỷ lệ nợ công trên GDP qua các năm là 51,7% (2010); 50,1% (2011); 50,8% (2012) và 54,1% (ước tính 2013) hiện ở dưới Nghị quyết của Quốc hội là 65%.

Trong đó, khoảng 50% là nợ nước ngoài với điều kiện vay cơ bản ưu đãi với thời gian đáo hạn còn lại khoảng 15 năm; 50% còn lại là khoản vay trong nước thông qua phát hành trái phiếu Chính phủ với kỳ hạn phần lớn nằm trong khoảng từ 2-5 năm. “Áp lực về vay mới để trả các khoản vay cũ trong nước là tương đối lớn”, Bộ trưởng Dũng nói.

Để đảm bảo khả năng trả nợ, người đứng đầu ngành Tài chính cho rằng, cần phải đạt tăng thu 12%-14%/năm; cân đối ngân sách Nhà nước (NSNN) vững chắc; bội chi hợp lý, dành khoảng 20% tổng thu NSNN để đảm bảo nghĩa vụ trả nợ. Các khoản vay bù đắp bội chi cơ bản chỉ sử dụng cho đầu tư phát triển và thực hiện quản lý, sử dụng hiệu quả, giải ngân đúng tiến độ, đúng quy định…

“Cần phải có kế hoạch thực hiện cơ cấu lại nợ, giảm các khoản vay lãi suất cao, thời hạn ngắn, tăng trái phiếu trong nước có kỳ hạn dài (5 năm, 10 năm, 15 năm), lãi suất phù hợp với chỉ số lạm phát hiện nay. Cùng với đó, thực hiện kiểm tra, giám sát chặt chẽ đối với các khoản vay về cho vay lại, các khoản bảo lãnh cho doanh nghiệp; định kỳ kiểm tra, xử lý kịp thời những vướng mắc, những vi phạm. Tập trung xử lý các khoản nợ vay về cho vay lại trong quá trình tái cơ cấu, cổ phần hóa doanh nghiệp Nhà nước”, Bộ Tài chính đưa ra giải pháp.

Giải trình việc giải ngân vốn đầu tư xây dựng cơ bản (XDCB) năm 2013 chậm; việc xử lý nợ đọng XDCB đạt kết quả thấp, Bộ trưởng Dũng cho biết, nguyên nhân chủ yếu do công tác chuẩn bị đầu tư chất lượng thấp; nhiều dự án phải điều chỉnh thiết kế và tổng mức đầu tư, công tác giải phóng mặt bằng phức tạp kéo dài, công tác đấu thầu chậm.... Dự toán chi đầu tư phát triển hàng năm chỉ bố trí được một phần vốn rất nhỏ để xử lý nợ đọng XDCB.

Nhằm chấn chỉnh tình trạng chậm trễ trên, Chính phủ đã chỉ đạo Bộ Kế hoạch và Đầu tư phối hợp chặt chẽ với Bộ Tài chính và các bộ, ngành, địa phương tăng cường công tác giải phóng mặt bằng, bảo đảm có sẵn mặt bằng sạch cho các dự án đã được bố trí vốn để thi công; kiên quyết giãn, dừng thi công các dự án chưa thực sự cấp bách, kém hiệu quả để tập trung vốn cho các dự án cấp bách, hiệu quả hơn. Khi phân bổ phải ưu tiên bố trí vốn để xử lý nợ đọng XDCB; đồng thời tăng cường công tác kiểm tra, giám sát tình hình thực hiện các dự án; xử lý, chấn chỉnh kịp thời các trường hợp vi phạm.

Tiền thuế nợ lên đến 67.084 tỷ đồng

Năm 2013, cơ quan Thuế đã thanh tra, kiểm tra gần 64,7 nghìn doanh nghiệp, qua đó quyết định thu vào ngân sách 13,62 nghìn tỷ đồng (đã thu vào ngân sách gần 9,7 nghìn tỷ đồng); yêu cầu doanh nghiệp giảm khấu trừ, giảm lỗ 16,03 nghìn tỷ đồng; đồng thời chuyển hồ sơ 67 trường hợp sang cơ quan Công an để điều tra xử lý vi phạm hình sự.

Cơ quan Hải quan đã tiến hành trên 2,3 nghìn cuộc kiểm tra sau thông quan, quyết định truy thu trên 1,6 nghìn tỷ đồng (đã thu vào NSNN trên 1,3 nghìn tỷ đồng); phát hiện, bắt giữ 22 nghìn vụ buôn lậu, xử lý thu nộp ngân sách gần 150 tỷ đồng; xử lý thu hồi trên 1,8 nghìn tỷ đồng nợ đọng của các tờ khai phát sinh đến cuối năm 2012.

Song, Bộ trưởng Dũng thừa nhận, tình hình nợ đọng thuế vẫn chậm được cải thiện. Đến ngày 31/12/2013, tổng số tiền thuế nợ lên đến 60.919 tỷ đồng và đến 30/4/2014 là 67.084 tỷ đồng.

Cùng với đó, tình trạng chuyển giá làm thất thu NSNN; tác động tiêu cực đến môi trường đầu tư của Việt Nam, làm méo mó kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh, mất công bằng trong chấp hành pháp luật thuế giữa các doanh nghiệp; thôn tính cổ đông nội địa cũng diễn biến phức tạp.

Tính riêng trong 4 tháng đầu năm 2014, cơ quan Thuế đã thanh, kiểm tra 361 doanh nghiệp lỗ, có dấu hiệu chuyển giá và doanh nghiệp có hoạt động giao dịch liên kết; đã truy thu, truy hoàn và xử phạt 287,2 tỷ đồng, giảm khấu trừ 17,6 tỷ đồng, giảm lỗ 1.232,5 tỷ đồng.

Để đôn đốc thu hồi nợ thuế, Bộ trưởng Dũng cho biết, đã giao chỉ tiêu thu tiền thuế nợ năm 2014 bảo đảm tổng số tiền thuế nợ tại thời điểm 31/12/2014 không vượt quá 5% so với tổng số thu NSNN năm 2014. Triển khai đầy đủ, đồng bộ các biện pháp quản lý nợ và cưỡng chế nợ thuế đối với người nộp thuế còn nợ thuế, hạn chế không để phát sinh thêm nợ mới; phối hợp với Kho bạc Nhà nước, Ngân hàng Thương mại, tổ chức tín dụng, Toà án, Công an để thực hiện các biện pháp đôn đốc và cưỡng chế thu hồi tiền thuế nợ vào NSNN.

Không để sốt giá

Bộ trưởng Dũng cũng cho rằng, trong 5 tháng đầu năm 2014, Bộ đã phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành địa phương tăng cường công tác quản lý và bình ổn giá, không để xảy ra thiếu hàng, sốt giá, nhất là các mặt hàng thiết yếu như xăng dầu, chất đốt, lương thực, thực phẩm (thịt gia súc, gia cầm, rau củ quả), đặc biệt là các mặt hàng khác phục vụ nhu cầu Tết...;đẩy mạnh cuộc vận động "Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam" theo quy định của pháp luật, góp phần bình ổn thị trường giá cả, ổn định đời sống nhân dân.

Tháng 3/2014, Bộ Tài chính đã tiến hành thanh tra việc chấp hành pháp luật về thuế và giá tại 5 doanh nghiệp sữa. Kết quả, đã xử lý vi phạm hành chính về giá đối với Công ty TNHH Nestle Việt Nam do kê khai thiếu 3 sản phẩm với mức phạt 5 triệu đồng; truy thu bổ sung NSNN tổng số thuế năm 2013 hơn 10 tỷ đồng đối với 4 công ty (Công ty TNHH Dinh Dưỡng 3A, Công ty TNHH Mead Johnson Nutrition Việt Nam, Công ty TNHH Friesland Campina Việt Nam, Công ty Cổ phần sữa Việt Nam).

Chỉ số giá hai tháng đầu năm tăng thấp (tháng 1 tăng 0,69%, tháng 2 tăng 0,55%) so với mức tăng cùng kỳ nhiều năm trước. Chỉ số giá 5 tháng đầu năm 2014 chỉ tăng 1,08% so với tháng 12/2013. “Đây là mức tăng thấp nhất so với cùng kỳ một số năm trở lại đây tạo thuận lợi cho điều hành chính sách vĩ mô, thực hiện mục tiêu CPI năm 2014 ở mức 7,0% như Nghị quyết Quốc hội và Chính phủ đã đề ra”, Bộ trưởng Dũng nhấn mạnh.

Thảo Nguyên