Sáng 10/9, tại Hà Nội, Văn phòng Chủ tịch nước đã tổ chức họp báo công bố lệnh của Chủ tịch nước công bố 15 luật được Quốc hội khóa XVI, Kỳ họp không thường lệ thứ nhất thông qua.

Trong 15 luật, đáng chú ý, có luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Người lao động Việt Nam làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng. Những nội dung mới của Luật được Thứ trưởng Bộ Nội vụ Vũ Chiến Thắng đưa ra tại cuộc họp báo công bố luật ngày 10/9.

Những nội dung mới của Luật được Thứ trưởng Bộ Nội vụ Vũ Chiến Thắng  đưa ra tại cuộc họp báo công bố luật. Ảnh: Tống Giáp

Minh bạch hóa các khoản thu từ người lao động

Thứ trưởng cho biết, Luật đã thể chế hóa định hướng chuyển tư duy từ “quản lý hoạt động” sang “kiến tạo phát triển”, từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”, đẩy mạnh phân quyền, chuyển đổi số và bảo vệ tốt hơn người lao động.

Thông tin về nội dung cụ thể, ông Vũ Chiến Thắng cho biết, trước hết, Luật sửa đổi xác lập chính sách ưu tiên phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao thông qua hoàn thiện “vòng tuần hoàn lao động”.

Luật ưu tiên đưa người lao động đã qua đào tạo, có trình độ chuyên môn kỹ thuật đi làm việc ở nước ngoài nhằm nâng cao thu nhập, tiếp thu công nghệ sản xuất, quản trị hiện đại, rèn luyện kỹ năng, ngoại ngữ và tác phong công nghiệp.

Đồng thời có cơ chế tăng cường kết nối việc làm cho người lao động về nước với thị trường lao động trong nước phù hợp với kỹ năng, kinh nghiệm đã tích lũy được trong thời gian làm việc ở nước ngoài.

Thứ trưởng Bộ Nội vụ nhấn mạnh, Luật đã minh bạch hóa các khoản thu từ người lao động. Luật giao Bộ trưởng Bộ Nội vụ quy định cụ thể các khoản doanh nghiệp dịch vụ được thu từ người lao động và mẫu hợp đồng đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài; tiền dịch vụ và các khoản thu khác (nếu có) phải được thể hiện rõ trong hợp đồng ký kết giữa doanh nghiệp và người lao động.

Bên cạnh đó, phí đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng nghề, ngoại ngữ trong giai đoạn chuẩn bị nguồn phải được ghi trong văn bản ký kết với người lao động và chỉ được thu sau khi người lao động đã được bên nước ngoài tuyển chọn; mọi hành vi thu tiền không đúng quy định đều bị nghiêm cấm.

Luật chuyển cơ chế quản lý từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”, từ “đăng ký” sang “thông báo”; cắt giảm mạnh thủ tục hành chính.

“Luật bãi bỏ thủ tục chấp thuận chuẩn bị nguồn lao động, tạo điều kiện để doanh nghiệp được chủ động chuẩn bị nguồn theo nhu cầu thị trường; chuyển cơ chế đăng ký sang cơ chế “thông báo” đối với doanh nghiệp trúng thầu, nhận thầu và tổ chức, cá nhân đầu tư ra nước ngoài”, ông Thắng thông tin.

Quan trọng hơn, Luật không làm phát sinh thủ tục hành chính mới; bãi bỏ 3 thủ tục, cắt giảm, đơn giản hóa 6 thủ tục, giảm 34% chi phí tuân thủ đối với người dân, doanh nghiệp.

Mở rộng các hành vi bị nghiêm cấm

Tiếp đến, Luật đẩy mạnh phân quyền. Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Người lao động Việt Nam làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng đã phân quyền có chọn lọc một số nhiệm vụ được triển khai hiệu quả theo Nghị định số 128/2025/NĐ-CP.

Đó là giao UBND cấp tỉnh tiếp nhận thông báo, báo cáo của doanh nghiệp trúng thầu, nhận thầu và tổ chức, cá nhân đầu tư ra nước ngoài; đăng ký hợp đồng nhận lao động thực tập và hợp đồng lao động trực tiếp giao kết.

UBND cấp xã tiếp nhận thông báo, công khai, theo dõi hoạt động chuẩn bị nguồn lao động trên địa bàn và xử lý vi phạm theo thẩm quyền, khắc phục “điểm nghẽn” ở khâu tuyển chọn tại cơ sở.

Luật lấy chuyển đổi số, dữ liệu làm trụ cột quản lý, giám sát. Bộ Nội vụ xây dựng, vận hành, kết nối, chia sẻ cơ sở dữ liệu; quy định doanh nghiệp có trách nhiệm cập nhật trên cơ sở dữ liệu và công khai thông tin về nhân sự, tuyển chọn, điều kiện làm việc, quyền lợi của người lao động và hoạt động chuẩn bị nguồn để người lao động tra cứu, lựa chọn và tạo cơ sở để cơ quan quản lý hậu kiểm.

Luật siết chặt kỷ cương thị trường, hoàn thiện cơ sở pháp lý xử lý vi phạm. Theo đó, Luật bổ sung khái niệm “trực tiếp tuyển chọn”, “cho người khác sử dụng Giấy phép”; mở rộng các hành vi bị nghiêm cấm như cung cấp thông tin sai sự thật, quảng cáo, tư vấn gian dối, thu tiền không đúng quy định, tổ chức tuyển chọn, chuẩn bị nguồn đối với công việc, khu vực bị cấm;

Luật quy định hạn chế 5 năm đối với doanh nghiệp và người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp đã bị thu hồi Giấy phép do vi phạm nghiêm trọng; bổ sung quy định về việc phối hợp giữa Bộ Nội vụ và Bộ Công an trong phòng ngừa, phát hiện, xử lý vi phạm, bao gồm cả giai đoạn trước khi xuất cảnh và trong thời gian làm việc ở nước ngoài.

Luật có hiệu lực thi hành từ ngày 1/3/2027.