Quyết định kháng nghị của Viện KSND tỉnh Thái Nguyên đối với Bản án số 12 do TAND huyện Phú Bình xét xử. Ảnh: LN

Nguồn gốc tài sản

Năm 1960, vợ chồng ông Trần Văn Dàng và bà Dương Thị Tám khai hoang vùng đất thuộc xã Điềm Thụy, huyện Phú Bình. Ông bà Dàng - Tám có nhiều con, trong đó anh Trần Văn Trúc kết hôn với chị Vũ Thị Tâm người cùng xã năm 1994.

Một năm sau, vợ chồng Trúc - Tâm ra ở riêng trên phần đất bố mẹ cho và anh chị khai khẩn thêm. Năm 2013, vợ chồng Trúc, Tâm ly hôn. Các con chị Tâm nuôi và được hưởng toàn bộ tài sản.

Kể từ khi ra 2 vợ chồng ra ở riêng đến khi ly hôn, 4 mẹ con chị Tâm không tranh chấp gì về đất đai, tài sản đối với bà Tám và các anh chị em bên chồng.

Tranh chấp

Năm 2013, khu công nghiệp Điềm Thụy được xây dựng tại xã Điềm Thụy. Toàn bộ phần đất ở, đất sản xuất của bà Tám, chị Tâm và nhiều hộ dân bị thu hồi. Ban bồi thường giải phóng mặt bằng huyện Phú Bình đã bồi thường, hỗ trợ đất và các khoản khác cho các hộ, trong đó bà Tám được nhận tổng tiền gần 5,4 tỷ đồng, chị Tâm gần 1,4 tỷ đồng.

Nghị quyết số 01/2012/NQ-HĐTP của Hội đồng thẩm phán TAND Tối cao: “Trường hợp tranh chấp về quyền sở hữu tài sản mà tòa án không xem xét giá trị, chỉ xem xét quyền sở hữu tài sản của ai thì đương sự phải chịu án phí dân sự sơ thẩm như trường hợp vụ án không có giá ngạch”

Chính quyền địa phương đã làm trung gian tiến hành hòa giải nhưng không thành công do không thống nhất được tỷ lệ phân chia. Bà Tám có đơn kiện ra tòa và TAND huyện Phú Bình đã tiến hành xét xử với Bản án số 12/2015/DS-ST ngày 15/9/2015 tuyên: Bà Tám được hưởng số tiền 708 triệu đồng, chị Tâm hưởng số tiền gần 22,5 triệu đồng (tiền hỗ trợ bồi thường cây và tài sản trên đất). Chị Tâm phải chịu án phí 32.3 triệu đồng.

Không đồng tình với kết quả xét xử, chị Tâm làm đơn kháng cáo.

Nghiên cứu Bản án dân sự số 12, viện KSND tỉnh Thái Nguyên nhận thấy: Quá trình giải quyết vụ án, TAND huyện Phú Bình có một số vi phạm: việc áp dụng pháp luật xác định trách nhiệm chịu án phí của bị đơn không đúng, không đảm bảo quyền lợi đương sự. Việc TAND huyện Phú Bình buộc chị Tâm phải chịu tiền án phí dân sự sơ thẩm là vi phạm Nghị quyết số 01/2012/NQ-HĐTP của Hội đồng thẩm phán TAND Tối cao hướng dẫn áp dụng một số quy định của pháp luật về án phí, lệ phí tòa án.

Thêm nữa, tại tòa, chứng cứ quan trọng nhất chưa được làm rõ đó là tính pháp lý của cuốn sổ lâm bạ mang tên ông Dàng (chồng bà Tám). Diện tích đất ghi trong sổ chỉ 2ha, nhưng trong đó không có sơ đồ, lô, thửa đất; không xác định được vị trí cụ thể. Nhiều người nghi ngờ cuốn sổ lâm bạ này cấp cho một phần trong tổng số đất mà bà Tám đã được đền bù gần 5,4 tỷ đồng bởi bà Tám chỉ có duy nhất một cuốn sổ lâm bạ 2ha. Trong khi một phần đất đang tranh chấp lại nằm liền kề với nhà ở chị Tâm sinh sống ổn định 20 năm nay.

Thêm vào đó, nếu là đất của bà Tám, thì tại sao 20 năm nay chị Tâm trồng cây và bảo quản ổn định mà bà Tám không phản ứng gì? Ngay tại phiên tòa, phía bà Tám cũng đồng ý để chị Tâm nhận tiền đền bù cây cối trên đất?

Phiên tòa phúc thẩm tới đây sẽ diễn ra, nhưng với trường hợp như thế này không có phiên tòa nào thuyết phục hơn bằng phiên tòa “chính tâm”, các bên tiếp tục hòa giải có được tiếng nói chung để tình bà cháu, tình láng giềng không bị tổn thương lớn.

Lộc Nga